Af hafsbrslumlum Norur-shafinu

Um mijan ma, egar g tk sast stuna snum Norur-shafinu, velti g upp eim mguleika a minni hafs yri ar n lok sumars en ur hefur sst vorum dgum. etta var ekki sagt a stulausu enda var hafstbreislansastlii vor, eftir hljan vetur, s lgsta sem sst hefur og munai talsveru. ri 2016 hafi v talsvert forskot fyrri metr egar kom a upphafi sjlfrar sumarbrnunarinnar Norur-shafinu. Til a grpa til samlkingar var standi eitthva svipa v a keppandi 100 metra hlaupi fengi a starta nokkrum metrum framar en keppinautarnir. En etta forskot fr fyrir lti v segja m a brslusumrinu 2016 hafi hlekkst illa byrjun enda var forskoti ori a engu um mijan jn. Veurfarslegar skringar essu llega starti var lgargangur me hagstum vindttum ogskjahula sem hindrai slbr. Brslusumari 2016 fkk v vindinn fangi og s vart til slar til a byrja me. En sumari 2016 ni sr loksins strik arna norri og san hefur brnun hafssins haldi vel vi skustu keppinautana. etta m sj lnuritinu yfir tbreislurun hafssins ar sem ri 2016 er bori saman au r sem hafa n lgstu tbreislu lok sumars og ar er sumari 2012 srflokki eins og sj m essu Japans-ttaa lnuriti.

JAXA lnurit jl 2016
Framhaldi er str spurning eins og venjulega. Hefur sumari 2016 a sem til arf til a sl t metri 2012 lgmarktbreislu? hafskortunum hr a nean fr Bremen-hskla eru essu tv r borin saman tbreislu og ttleika smu dagsetningunni 19. jl. Dreifing ssins er greinilega mismunandi milli essara ra. Lgargangurinn hefur vissulega haldi fram sumar en eftir v sem lur skilar slkur lgarangur af sr tttari sbreiu sem verur sfellt vikvmari, tt sjlf tbreislan dragist hgar saman. Gulgrni liturinn snir einmitt hversu gisin sbreian er n sumar strum svum allt upp a sjlfum norurplnum, mia vi sumari 2012. egar arna var komi vi sgu sumari 2012, tti sjlf ofurlgin eftir a herja svi en s lg geri eiginlega t af vi ann hluta ssins sem l norur af Alaska og Austur-Sberu.

Hafskort 19. jl 2012 og 2016

Til frekari glggvunar kemur svo lokin, nnur smynd elilegri litum sem snir einnig stuna ann 19. jl sl. en sjlfur hef g btt inn mrkum sbreiunnar lok metsumarsins 2012. Greinilega arf miki a hverfa nstu vikum ef eitthva lka a gerast n r.

Hafskort 19. jl 2016 og lgmark 2012

Mia vi hva sinn er tttur og gisinn strum svum gtum vi mgulega enda me tvskipta ea skelltta sbreiu lok sumars, sem vri srstakt. Freistandi finnst mr reyndar a segja a ljsi bgs stands sbreiunnar almennt, gti brslusumari 2016mgulega tt vijafnanlegan endasprett og skapa n vimi egar upp verur stai, jafnvel opi hafssvi sjlfum Norurplnum, sem mr er stundum hugleiki.

Linkur mis lnurit og hafskort: https://sites.google.com/site/arcticseaicegraphs/


Lpnura Fastagests

g hef ur vitna skldsguna rfi eftir feig Sigursson en a er g bk a mnu mati, mjg srstk en vissulega ekki vi allra hfi. Bkin er kraftmikill ur tilrfasveitarinnar og nttrunnar sem slkrar en ekki sur fjallar bkin um samskipti mannsins vi landi og nttruflin og er ar komi va vi. Ein hfupersna bkarinnar nefnist Fastagestur og eru far blasur lagar undir einrur hans enda skilst mr a hann s einskonar samviska hfundar, ea s sem talar mli hfundar bkarinnar. Fastagestur er yfirleitt ekkert a skafa utan af hlutunum og ekki heldur egar kemur a blessari lpnunni sem sfelldurstyr stendur um. g tla a leyfa mr a birta hr lpnuru Fastagests rfabkinni en tt a hlutirnir su hr mlair sterkum litum get g ekki anna en veri bara nokku sammla aalatrium. Vonandi sj sem flestir ljsi einnig.

vi skulum ekki tala um lpnuna, Bernharur minn, sagi Fastagestur vi gluggann, hn er plga, tapa str sem vi hum gegn sjlfum okkur, g ver svo endanlega sorgmddur egar g s lpnu ea heyri hana minnst, lpnan er bl sorg, tkn fyrir sjlfshatur okkar, dapurlega sjlfsmynd, lpnan er svo fgur planta og mgnu, en misnotu eyileggingarskyni eins og skgrktin gegn manum og mrinni og gervallri nttrunni, a var Skgrktarstjri rkisins sem kom me lpnuna rfin fyrir 50 rum, vi frum ekki grafgtur um a, lpnan hefur egar eyilagt margfalt strri svi en hrmungargosi 1362, en hn gerir a hljlega, lpnan hegar sr nkvmlega eins og vrus, krabbamein, nkvmlega eins og maurinn, smeygir sr inn og eyileggur allt innan fr og milljnfaldast; reynt var a fela grjti egar brin var opnu 1974, fela jkulldurnar sem eru minnisvarar um hvert jkullinn hefur teygt tungur snar, fela sandinn, fela mana og fela melana, fela essa minnisvara um tmann og kraft nttrunnar, sktugu brnin, ldurnar eru ekkjanlegar og frar fyrir lpnu, a er ekki lengur hgt a f sr gngutr um ldur og sker og skoa grjti eins og maur geri gamla daga, sagi Fastagestur vi gluggann, Tvskerjabrur hafa reynt msar aferir til a upprta essa sku plntu og endurheimta gmlu mana en n rangurs, frin geymast a minnsta kosti hlfa ld jru eins og vilegubnaur jkli, svo sprettur lpnan upp vnt hvar sem er og dreifir r sr gnarhraa og kfir og eyileggur allt sem fyrir er, bi grur og aun, eins og gusthlaup snt hgt Allt sem heitir rkt rkt er mti nttrunni, mti lfinu, mti Gui, hvort sem a er skgrkt ea saufjrrkt ea vaxtarrkt, g er fyrst og fremst mti allri rkt, sagi Fastagestur vi gluggann htelinu Freysnesi, g er allur me Gui og nttrunni, mnnum, drum, plntum og grjti og jkli og vindinum; g er allur fyrir rfin. (rfi, bls. 318-320)

Mors

Lpna Skeiarsandi komin yfir a litla vatn sem rennur ar sem Skeiar breiddi r sr ur. Eftir a Skeiar hvarf essum slum er ekkert sem hindrar lengur landnmlpnunnar vestur eftir gjrvllum Skeiarrsandi. (Ljsmynd: EHV)


Til Vesvusar og Pompeii

Lengi hefur a veri skalista mnum a heimskja vettvang atburanna egar borgirnar Pompeii og Herculaneum grfust undir sku og eimyrju af vldum hamfaraeldgossins Vesvusi ri 79 e.Kr. essi fr var a veruleika fstudaginn 24. jn tengslum vi Rmarfer en anga hafi g heldur ekki komi ur og var kominn tmi a bta r v. Farin var skipulg dagsfer rtu fr Rm me fararstjrum ar sem boi var upp skoun rstasvi Pompeii og fer upp Vesvus en a getur veri nokku sni a n v hvoru tveggja eigin vegum einum degi. arna er miki feramannakraak, srstaklega vi tristamistina vi Pompeii og urftu fararstjrar hinna msu hpa a hafa sig alla vi a tna ekki sinni hjr og halda hpnum saman.

Pompei og Vesvus
Rstasvi er auvita allt hi merkilegasta en egar anga var komi kvum vi sktuhjin a rlta frekar um svi eigin forsendum stain fyrir a halda hpinn, me gfslegu leyfi fararstjra. Vi urum sjlfsagt af einhverjum frleik sem leisgukona tvarpai heyrnartl hvers og eins, en a er kannski annig me okkur slendingana a vi erum ekki eins miklar hpslir og arir - nema kannski egar kemur a ftbolta. Er vi hfum sameinast hpnum n tilsettum tma rttum sta, var boi upp pizzuveislu (hva anna?) ur en haldi var fram me rtunni upp a Vesvusi ar sem eki var eftir rngum hlykkjttum vegi langleiina upp fjalli. ar vi blasti var auvita veitinga- og minjagripasala og fullt af klsettum fyrir sem voru spreng.

Vesvus - GgurUm 200 metra hkkun er fr blasti og upp a ggbrn um 1200 metra h en anga liggur gur gngustgur. tt Vesvus lti ekki miki yfir sr er toppggurinn sjlfur nokku hrikalegur og djpur a innanveru meverhnptum veggjum nr allan hringinn. Hgt var a ganga mefram hlfum ggbarminum eftir gngustg en hinn hlutinn er lokaur enda illfrt klungur ar sem almenningur getur fari sr a voa. Talsvert var af feraflki arna uppi og meira a segja hgt a kaupa minjagripi og smveitingar remur stum vi sjlfa ggbrnina.

Sgild spurning varandi eldfjll snst um hvenr nsta gos verur fjallinu. ljsi sgunnar og astna flokkast Vesvus sem eitt af httulegustu eldfjllum jarar. Kvikur fjallsins er mjg str og mikil sprengivirkni og skufall einkennir strstu gosin. Httulegust eru gusthlaupin sem vera egar gosmkkurinn hrynur niur og eyir llu sem fyrir verur samanber a sem gerist arna ri 79. Gostni Vesvusar er hinsvegar mjg regluleg og almennt eru gosin strri eftir v sem goshli undan er lengra. Sast gaus fjallinu ri 1944 en rann dlti af hrauni niur bygg en fjalli ni a framkalla eina smilega sprengingu sem sendi sku yfir nrliggjandi svi. a var fjra gosi fr aldamtunum 1900 en t gos hfu veri fjallinu allt fr stru og mannsku gosi ri 1630 sem einmitt kom eftir meira en tveggja alda hvld. Fyrir strgosi ri 79 hafi Vesvus ekki gosi um 300 r svo vita s og mun lengra var verulegt gos.

Fyrir gosi ri 79 var Vesvus vaxi ttum grri upp topp og fjalli tali httulast me llu. Flk var einnig alveg grunlaust um a hamfaragos vri vndum rtt fyrir msa fyrirboa sem gtu talist augljsir dag, svo sem mikiljarskjlftavirkni og aukin jarhitavirkni sem urrkai upp vatnsuppsprettur. Gosi sjlft st aeins yfir 2 daga en mestu hamfarirnar riu yfir snemma morguns daginn eftir a gosi hfst. gosinu hurfu birnir Pompeii og Herculaneum af yfirbori jarar enda grafnir niur nokkurra metra ykkt skulag auk ess sem strandlnan frist utar um nokkra klmetra. Samanlg batala bjanna gti hafa veri allt a 20 sundum en mannfall er reiki. N er tala um a 2.000 manns gtu hafa ltist af vldum gossins sem er lgri tala en oft hefur sst ur sem ir a verulegur fjldi hefur rtt fyrir allt n a koma sr undan ur en gosstrkurinn hrundi yfir byggir.

Vesvus - Napl
N dgum er flk mevita um httuna sem arna er vallt til staar. rtt fyrir a er talsver bygg svinu sem teygir sig upp hlar Vesvusar.Grurslt er hlum fjallsins enda jarvegur frjsamur eins og gjarnan ngrenni eldfjalla. Flk treystir hinsvegar nttrulega fyrirboa og nkvma vktun jarvsindamanna. Allt hefur veri me kyrrum kjrum sustu r og ratugi en lkur a nsta gos veri strt, aukast me hverjum ratug sem hvldartminn lengist. Mia vi fyrri hegun er fjalli ekki tilbi hamfaragos en til ess arf fjalli a safna krftum a minnsta kosti 100 r til vibtar ef eitthva er annars a marka slka treikninga.

hyggjur manna snast ekki bara a Vesvusi sjlfum. Svi heild sinni ngrenni Naplfla er raunar samfellt eldfjallasvi sem ltur lti yfir sr yfirborinu og hefur veri til fris lengi. arna eru strar skjur og undir eim fleiri kvikurr. Strsta kerfi nefnistCampi Flegrei og nr a hluta inn borgina Napl. raun m segja a etta s ein allsherjar ofureldst sem sfelld gn stafar af fyrir r rjr milljnir manna sem ba svinu fr Napl til hla Vesvusar og s fyrirvarinn stuttur er alveg vst a hgt s a rma svi tilsettum tma. Fyrir strstu gosin tti forleikurinn samt a gefa bum rrm til a hugsa sinn gang. a m samt hafa huga a allra strstu gosin sem mguleg eru svinu eru hamfarir sem snerta mun strra svi en Naplflann. ar m til dmis nefna gos fyrir tpum 40 sund rum en er tali a aska hafi falli yfir hlfa Evrpu. etta strgos er jafnvel nefnt sem einn af eim ttum sem geri t af vi Neanderthalsmanninn lfunni snum tma. Vr ntmamenn frum vonandi eitthva betur t r slkum hamagangi en eitt er vst a tala yri ekki sm og ur. g er allavega sloppinn aftur heim ruggt skjl okkar eldfjallaeyju.


er a ftboltinn

Eitthva verur maur a skrifa um ftboltann enda er hann ml mlanna fyrir flestum rum en hrustu antisportistum. A vsu er forsetakosningar dagskr essum mnui en spennan liggur ekki ar enda rslitinn lngu rin, nema hva svo virist sem tvsnt gti veri um anna sti tt ekki s keppt v.

ftboltanum er mli a a slenska karlalandslii keppir n fyrsta skipti strmti knattspyrnu og merkilegheitin snast ekki sst um a sland er fmennasta jin sem keppt hefur svona stru mti. Eins og oft ur erum vi litla jin gagnvart hinum stru og a eitt hefur vaki athygli erlendra okkur. sundajin mti milljnajum. Fyrirfram tti a v a vera hreint formsatrii a tapa llum leikjunum af miklu ryggi. En a er ekki alveg annig. Vi eigum gtis ftboltamenn sem spila me smilegum lium stru lndunum og egar hlminn er komi kemur ljs a vi erum ekkert miki llegri ftbolta en hinir. Bara svolti llegri. Reyndar er getumunurinn milli flestra lianna almennt ekki mjg mikill og v getur allt gerst hverjum leik. Getumunur milli einstaka leikmanna er heldur ekki svo mikill. Ronald hinn vfrgi er sennilega ekki nema um 10% betri ftbolta en bestu leikmenn slands enda var hann ekkert a leika sr a slensku varnarmnnunum, slai ekki fjra hverri skn og komst varla almennilegt skotfri vi marki. Portgalska landslii er heldur ekkert ofurli tt essi mikli markaskorari s ar fremstur flokki. eir voru samt talsvert betri en okkar li heildina og gtu alveg veri svektir me jafntefli.

egar etta er skrifa hefur slenska lii leiki tvo leiki Evrpumtinu. Lii hefur skora jafn mrg mrk og a hefur fengi sig og bir leikirnir enda me jafntefli. Mguleiki er enn til staar a sigra riilinn og einnig a lenda nesta sti rilinum. Hva varar mnar vntingar til lisins hfum vi me essum tveimur jafnteflum n egar tt gtis mt. Jafntefli er svo miklu skrra heldur en tap svo ekki s tala um strtap me margra marka mun. Tv li milljnaja hafa til essa tapa snum leikjum me remur mrkum gegn engu annig a vi getum vel vi una. essum jafnteflum okkar hefur veri n me gum og skipulgum varnarleik fyrst og fremst. Mijuspili hefur veri llu lakara ar sem sendingar hafa veri tilviljanakenndar og rata lka oft til andstingsins og til samherja. a hefur snt sig a vi getum skora mrk af llu tagi enda eigum vi gott rval af skum sknar- og skotmnnum.

a er einn leikur eftir rilinum en a er leikurinn mti Austurrki. ar rst hvort vi komumst fram 16 lia rslit sem vri frbr staa en mgulega urfum vi til ess ekki a gera meira en a knja fram enn eitt jafntefli. rija sti okkar rili gti komi okkur fram 16-lia rslit. Betra er a lenda ofar rilinum. rijustisliin fjgur sem munu komst fram munu keppa vi sigurli r rum rilum annig a best er alltaf a vinna riilinn til a f lttari andstinga. Austurrkisleikurinn er sem sagt lykileikurinn r v sem komi er. Fyrst og fremt vonar maur a hann tapist ekki me mjg mrgum mrkum. Vgt tap er miklu skrra og allt fyrir ofan a er miklu betra. Tala n ekki um a komast fram einhvern htt 16 lia rslitin. vrum vi allavega ekki near en 16 sti essu mti sem hltur a vera gfugt markmi.


Smri um forsetamlin

a m sl v fstu a eftir nokkrar vikur verum vi komin me njan forseta a Bessastum. Hver a verur mun koma ljs en vissulega verur einn frambjendanna a teljast sigurstranglegri en hinir. Frambosmlin hafa veri nokku srstk, allavega mia vi a sem ur tkaist. Tala hefur veri um offrambo af frambjendum enda virist ekkert tiltkuml fyrir suma a bja sig fram til forseta, jafnvel tt fir ea engir hafi skora . Auvita m flk bja sig fram ef v snist en fstir eirra virast gera sr grein fyrir v a vnlegustu forsetaefnin eru kllu fram af almenningi en ekki frambjendunum sjlfum. Flki velur forsetann eins og lafur Ragnar sagi a sgeir sgeirsson hafi sagt, en er auvita ekki veri a tala um gjrvallan almenning, heldur bara ngu stran hluta hans.

a var nokku ljst vetur a rtt fyrir fjlda frambjenda vantai alltaf raunverulegan valkost fyrir ennan almenning. Stungi var upp msum og alltaf einhverjir a stinga upp sjlfum sr. a vantai samt eitthva. g get svo sem veri eitt tmabil vibt r v a enginn almennilegur kemur fram gti lafur hafa hugsa egar hann lt til leiast a vera fram, hann hafi rugglega hugsa eitthva anna lka. Merkilegt annars me hann laf hvernig fylgjendahpur hans breyttist fr v hann var kosinn fyrst. Vi ekkjum nokku vel hvernig a gerist, en alltaf hefur hann veri umdeildur. Mig rmar a einhverjir hafi tala um a flytja r landi snum tma ef svo fri a hann yri forseti. Fstir eirra hafa lti vera af v og eru sjlfsagt hinir ngustu me forsetat hans egar upp er stai. Margir arir eru allt ru mli.

Svo maur nefni loksins nverandi frambjendur hefur maur heyrt lka tal um bferlaflutninga ef svo fri a annahvort Andri Snr ea Dav setjast Bessastai. a er auvita sitthvort flki sem talar svona en bir essir frambjendur eiga sr einlga stuningsmenn og lka einlga andstinga. eir eru andstir plar og eiga nokku land me a njta stuning fjldans. Aldrei a vita hvernig ml rast. Af eim tveimur Dav sennilega meiri mguleika. Hann er sjaur plitkinni og vill sjlfsagt ljka strfum fyrir hi opinbera me rum htti en a hafa veri hrakinn r Selabankanum af einhverjum ekkum krkkum sem fljtlega gtu einmitt teki vldin til a umbreyta llu, eins og a skipta um stjrnarskr, skipta um gjaldmiil, svo ekki s n tala um kippa ftunum undan kvtakngum. Nei, munu menn komast a v hvar Dav keypti li. Reyndar ver g a segja a egar kemur a stjrnarskrnni er g n dlti haldslnunni sjlfur. A skipta um stjrnarskr finnst mr ekki skylt v a skipta um jfna og jsng. jir gera ekki svoleiis af gamni snu en kosturinn vi stjrnarskrr er a s a alltaf m breyta eim og bta, su menn sammla um a.

En svo er a Guni Th. maurinn sem kom, s en hefur ekki alveg sigra enn. Hann er eiginlega essi gi gi sem gat eiginlega ekki anna en boi sig fram eftir skoranir hins stra almennings, ea allavega ngu strs hluta hans, eftir ga leiksigra Sjnvrpum landsmanna. Kannski var a gott plott sem virkai, en hafa verur huga a msir arir hafa birst skjnum n ess a sl gegn sem efni forseta. a arf enginn a efast um a Guni veit svona nokkurnveginn hverju starfi er flgi og vntanlega eru fir sem hta sjlfskipari tleg fari svo a hann setjist forsetastlinn. En annars mun etta fara eins og etta fer og auvita eru allir frambjendurnir hver rum hfari einhvern htt.


Allt til reiu fyrir sumabrsluna miklu Norur-shafinu

Sumari er framundan norurslum me tilheyrandi brnun sbreiunni. Vi vitum ekki hvernig a mun nkvmlega ganga fyrir sig en mia vi hvernig liinn vetur hefur veri er alveg htt a gla vi ann mguleika a minni hafs veri ar lok sumars en ur hefur sst vorum dgum. Allt mun a rast af veurastum nstu mnui annig a best er a fullyra sem minnst.

a sem skiptir hins vegar mli n er a nliinn vetur var venju hlr arna upp fr sem ir a hafsinn ni ekki a ykkna eins miki og hann gerir venjulega yfir vetrartmann. Sjlf tbreisla hafssins hefur einnig veri me allra lgsta mti allan vetur og samrmi vi a var rlegt vetrarhmark hafssins a lgsta sem mlst hefur. Vori hefur lka fari snemma af sta og allt sem bendir til ess a tbreislan n um stundir s s lgsta mia vi sama tma hin fyrri r - allavega san 1979 er fari var a mla me nkvmum htti me gervitunglum. A vsu hefur eitthva bilunarvesen gervihnattarbnai veri a hrj eftirlitsaila, aallega Bandarska, en a sem virkar bendir allt til venju ltillar tbreislu hafssins n upphafi brsluvertar. etta m til dmis sj essu lnuriti sem byggir ggnum fr JAXA-stofnuninni japnsku. Raua lnan stendur, eins og sj m, fyrir a sem lii er af rinu 2016. Gula lnan er ri 2012 egar sumarbrnunin sl ll fyrri met.

JAXA linurit mai 2016

Til frekari glggvunar er auvita brnausynlegt a lta hafskort og hr koma v tv samanburarkort fr NSIDC. Korti til vinstri snir tbreislu og ttleika ssins ann 12. ma 2012 sem var einmitt vori fyrir metbrnunarsumari mikla a r. Til hgri er svo staan ann 12. ma, ri 2016.

Iskort 12 mai 2012 og 2016

fljtu bragi er kannski enginn gurlegur munur essum kortum. Norur-shafi er auvita aki s eim bum en arna eru atrii sem skipta mli. 2016-kortinu er til dmis sinn a mestu horfinn Beringshafi milli Alaska og Sberu og sinn orinn llegur inn afBeringssundinu sjlfu. Merkilegt er svo hi myndarlega slausa svi norur af nyrstu strndum Kanada vi Beaufort-haf en a bendir til ess a sinn s kominn hreyfingu og farinn a brotna upp mun fyrr en venjulega sem gti skipt mli fyrir framhaldi.

etta slausa svi vi Beaufort-haf er ekki endilega tilkomi vegna hlinda ar undanfari heldur frekar vegna mjg stafastrar har sem rkti ar nlgt, mestallan aprlmnu. Vindar umhverfis hina nu sem sagt a koma snum af sta, og vihalda rttslis snningi strum hluta sbreiunnar. Um lei stuluu vindar a frslu ssins a sundinu milli Svalbara og Grnlands ar sem miki af sleppur t r prsundinni svipa og sj m myndinni hr a nean sem snir hreyfingu ssins einn dmigeran dag seint aprl.

srek 28. aprl 2016

etta mikla uppbrot og tilfrsla hafsnum m greinilega sj gervitunglamyndum. Svona miki opi haf arna norur af Kanada og Alaska er venjulegt etta snemma rs en tilfrsla ssins essum slum er annars vel ekkt fyrirbri, nema hva a veturna frjsa allar vakir nstum jafnum. essi opnun gerist vikvmum tma nna, ofan allt anna. Myndin hr er a nean er fr NASA og snir hi slausa haf vi Beaufort-haf en sland er arna me til a sna strarhlutfll.

NASA Beauforthaf ma 2016

Svo er bara a sj til hvert framhaldi verur. Lgmarksmeti fr 2012 gti alveg veri httu lok sumars mia vi astur n. a ykir vnlegt til sbrnunar a slin skni sem mest essum slum mean hn er sem hst lofti. Hltt loft r suri arf svo a hafa gan agang a Norur-shafinu til a hjlpa til vi brnunina. Reyndar er einmitt hltt loft ferinni essa dagana eins og svo oft vetur. Sasta myndin er kort sem snir tlu hlindi mia vi meallag, ann 13. ma. Ef annig hlindagusur halda fram sumar er tliti ekki bjart fyrir hafsinn.

Norurslir Hitasp 13 ma 2016


Stra snjdagamyndin, 1986-2016

Enn einn veturinn er n endanlega a baki og grundirnar fara senn a gra - hr Reykjavk a minnsta kosti. ar me er lka komi a einu af vorverkunum hr essari su sem er a birta nja tgfu af stru snjdagamyndinni sem a sna hvenr snjr hefur veri yfir jru borginni. Myndin er unnin upp r mnum eigin prvatskrningum msum veurttum sem hfust miju ri 1986 og er etta v 30. veturinn sem hefur veri frur til bkar. Hver lrtt lna stendur fyrir einn vetur samkvmt rtlum vinstra megin en tlurnar hgra megin sna samanlagan fjlda hvtra daga. Matsatrii getur veri hvort jr s hvt ea ekki en s g vafa mia g vi 50% snjhulu mnum gari undir mintti hvers dags. Nnari tlistanir eru undir myndinni.

Snjdagar 1986-2016

Eins og sst tlunum hgra megin voru flestir hvtir dagar veturinn 1994-95 en fstir voru eir veturinn 2012-13. Undanfarnir tveir vetur voru af hvtara taginu me upp undir 100 hvta daga og eru v meira tt vi veturna fyrir aldamtin. Liinn vetur var dlti srstakur a v leyti a fyrsti hvti dagurinn kom ekki fyrr en 26. nvember og hefur ekki komi sar skrningartmanum. En egar snjrinn kom munai um a v snjyngslin voru strax me eim mestu sem mlst hfu Reykjavk nvember. Enn btti snjinn og snemma desember var snjdptin 44 cm Reykjavk og hefur ekki mlst meiri eim mnui borginni. Eftir alhvtan desembermnu ni snjrinn a hverfa tvgang janar en san tk vi alhvtur febrar. a var ekki hgt a tala um snjyngsli febrar en rltur var hann. Eftir a snjrinn hvarf, snemma mars, hefur aeins einu sinni hvtna og aprl hefur veri laus allra mla. Ef vi fum ekki sbna snjkomu ma getum vi reyndar sagt a snjtmabili hafi ekki veri styttra v tmabili sem myndin nr yfir, allavega mia vi essar skrningar. a var ansi hvtt mean v st.

Garur 1. des 2015

Snjyngsli garinum heima, a kvldi 1. desember 2015.


Orustuflugvlin Grnlandsjkli

Fyrir nokkru s g essa skopteikningu netheimum ar sem komi er inn hugavera sgu bandarskrarorustuflugvlar strsrunum sem urfti a naulenda Grnlandsjkli ar sem hn tti eftir a hverfa jkulinn uns hn fannst aftur ratugum sar. Skopi myndinni felst a benda a sem mrgum kann a ykjaankannalegt a sama tma og Grnlandsjkull er sagur vera a brna vegna hnattrnnar hlnunar, skuli flugvl sem lendir jklinum og skilin ar eftir, geta grafist niur ein 268 fet jklinum. "Damn this Global Warming!!" eins og pirraur grfumaurinn, segir myndatexta.
Skopmynd 268fet
Misskilningurinn og a sem raun er skoplegt vi essa mynd er a henni endurspeglast viss ffri grundvallaratrium jklafra. a er kannski ekki endilega vi teiknarann a sakast. Skopmyndir eru auvita meira upp grni frekar en raunveruleikann. a er ekki vst a allir eir sem kunna a meta hmorinn, tti sig vitleysunni og telja myndina gtis innlegg sem gagnrni meinta hnattrna hlnun af mannavldum.

Mli me jkla er a allt sem skili er eftir hbungu eirra, grefst niur me tmanum, jafnvel tt jkullinn fari minnkandi. efri hluta jkla er safnsvi eirra og ar hlest hvert snjlagi ofan anna me hverjum vetri. Jkullinn hkkar ekkert endilega og getur jafnvel lkka en a fer eftir hversu miki brnar mti leysingarsvunum sem liggja nr jkuljarinum og er tala um jkvan ea neikvan jklabskap. Flugvlin sem arna lenti snum tma ofan hbungu Grnlandsjkuls gat v ekki anna en grafist niur og borist fram me jklinum sem skrur undan eigin fargi og hefi birst a lngum tma linum leysingarsvinu einhversstaar skrijkli, illa kramin auvita. En a tti reyndar ekki vi um essa flugvl. Henni var nefnilega bjarga og flogi n!

Saga flugvlarinnar, sem hloti hefur nafni Glacier Girl og er a gerinni Lockheed P-38 Lightning, er annars s a ri 1942 var kvei a ferja mikinn fjlda Bandarskra strsflugvla til Bretlands og var a liur innrsarplnum bandamanna Frakkland eim tma (sem tti eftir a frestast um tv r). Alls voru 920 flugvlar sendar yfir hafi essari ager og l leiin yfir Grnland og me vikomu Reykjavkurflugvelli a sjlfsgu. Ekki voru allar af hinum smrri vlum gerar til slks feralags en a tt nokku gott a alls skiluu sr 882 flugvlar leiarenda. Mestu affllin voru reyndar um mijan jl '42 egar alls tta flugvlar, sem flugu saman hp, urftu a naulenda Grnlandsjkli vegna eldsneytisskorts eftir a hafa sni vi vegna veurs ur en r nu til Reykjavkur. hpnum voru sex P-38 vlar og ar meal vlin sem fjalla er um hr. Auk eirra voru tvr strri B-17 vlar sem margir kannast vi undir viurnefninuFljgandi virki (Flying Fortress) en r voru betur bnar siglingatkjum og fru v fyrir fluginu. llum flugmnnum var a lokum bjarga eftir mikinn barning jklinum.

Eftir v sem lei fr strslokum fr hugi manna gmlum flugvlum fr strsrunum a aukast enda eftirspurnin meiri en framboi. var smm saman fari a huga a vlunum tta sem naulent hfu og skildar voru eftir Grnlandsjkli sumari 1942. Fyrstu leitartilraunir voru gerar ri 1977 en a var ekki fyrr en ri 1988 sem vsbendingar um flugvlarnar fundust me asto ssjr og reyndust vlarnar liggja dpra jklinum en menn hfu tla og auk ess um tveimur klmetrum fr upphaflegum lendingarsta endajkullinn stugri hreyfingu. ri 1990 var gerur t leiangur og boru hola niur a v sem fundist hafi og reyndist a vera nnur B-17 vlanna en hn reyndist egar til kom of illa farin til a reyna a n henni upp.

GlacierG undir snumTveimur sumrum seinna, ri 1992 ea 50 rum eftir naulendinguna, var ger nnur tilraun og komu menn niur nokku heillega P-38 vlina 268 feta dpi (82 metra) og skemmst fr v a segja a vlinni var n upp me v a flytja hana upp btum og flutt annig til Bandarkjanna ar sem vlin var ger upp og komi flughft stand me miklum glans. Til a auka veg flugvlarinnar enn meir var ri 2007 ger tilraun til a fljga henni lei til Bretlands sem upphaflega var tlu ri 1942. a gekk ekki betur en svo a vlin urfti a naulenda flugvelli Labradorskaga vegna vlarbilunar og ferinni a lokum aflst. Samkvmt heimildum er henni haldi flughfu standi og treur gjarnan upp flugsningum Bandarkjunum vi gan fgnu vistaddra.

egar til kom varveitti jkullinn flugvlina sem aldrei ni leiarenda. Hinar flugvlarnar sj sem einnig lentu jklinum halda vntanlega fram a grafast dpra niur Grnlandsjkul og leifar eirra munu skila sr r jklinum fyllingu tmans, alveg h v hvernig Grnlandsjkull mun spjara sig hlnandi heimi, hversu skoplegt sem a n er.

P-38  flugi

Uppgeraorustuflugvlin Lockheed P-38 Lightning "Glacier Girl" flugi.

- - -

Heimildir og ljsmyndir:
http://www.damninteresting.com/exhuming-the-glacier-girl
https://en.wikipedia.org/wiki/Glacier_Girl


kvrun forsetans gti styrkt stu Andra Sns

S kvrun lafs Ragnars a bja sig fram enn n er athyglisver, svo ekki s meira sagt og breytir auvita landslaginu frambosmlunum. Svo maur bollaleggi aeins um etta var staan s, ur en forsetinn tilkynnti kvrun sna, a Andri Snr Magnason var eini frambjandinn sem naut fylgis a einhverju ri. Hanner a vsu umdeildur, reyndar eins og lafur hefur alltaf veri sjlfur. En Andri Snr var rtt fyrir alltekki lklegur til a vinna kosningarnar. Hann var ekki leiinni Bessastai, vegna ess a annar vnlegur frambjandi,Guni Th, var startholunum. a annlaa prmennil ekki bara ylvolgt undir feldi, heldur var orinn alveg sjheitur og bara tmaspursml hvenr hann tilkynnti um sitt frambo. J, a tti bara a gerast vikunni. Guni hefi unni kosningarnar. Hann hefi fengimegni affylgi lafs Ragnars og gott betur, v Andri Snr hfar ekki til allra og alls ekki heldur til allra eirra sem hugnastekki a kjsa herra laf.

En r v a lafur Ragnar kva a bja sig fram enn n, vert fyrri yfirlsingar,gerist a a sta ess a barttan standi milli Andra Sns og Guna Th, stendur barttan allt einu milli Andra Sns og lafs Ragnars. S staa er a mnu mati betri fyrir Andra Sn v hann meiri mguleika eim slag heldur en slagnum gegn Guna Th. sem vntanlega httir vi af sinni urnefndri prmennsku enda kann hann ekki vi a heyja kosningabarttu gegn sitjandi forseta.

a er ekki ar me sagt a Andri Snr hefi a gegn lafi, sjlfum forsetanum, en a gti ori mjg tvsnt. tt lafur njti gs fylgis eru einnig afskaplega margir sem vilja alls ekki sj hann sitja fram og sj ann kost vnstan a velja Andra Sn, hvort sem eir eru einlgir adendur hans ea ekki, enda alveg ljst a hann er s eini sem einhvern mguleika sitjandi forseta.

er kannski ekki alveg ts me Guna Th.og ef hann fri fram gti etta ori enn tvsnna. Eiginlega myndi g giska a hver um sig, eir lafur, Andri og Guni Th. gtu allir n eitthva um 30% atkva og mgulegt a segja hver eirra hefi a. Restin fengi um 10% samanlagt, svo framarlega a ekki komi fram enn eitt ungavigtarframboi, sem er svo sem ekkert mjg lklegt.

En svona er kosningakerfi okkar. S sem fr mest, hann vinnur og verur forseti. Jafnvel tt hi mesta s ekki svo miki. Sumir vilja hrra essum einfalda kerfi. Gallalaust kosningakerfi er reyndar ekki til. Tvr umferir til a tryggja meirihluta er svolti rausnarlegt fyrir embtti sem er raun aallega heiursembtti. a mtti kannski huga slka reglu ef sigurvegarinn nr ekki 30% greiddra atkva, en a getur aeins gerst ef frambjendur eru fjrir ea fleiri (ea er a ekki annars?).

Steinn

Mynd: Steinhissa steinn vestfirskri heii. (EHV)


Hvernig kemur Esjan undan vetri? Myndasyrpa

Esjan kemur misjafnlega undan vetri milli ra rtt eins og stjrnmlamenn. Mnudaginn 4. aprl skartai fjalli snu fegursta og slargeislarnir geru sitt til a vinna snjskflum liins vetrar. etta var lka kjrinn dagur til a taka hina rlegu samanburarmynd af Esjunni fyrstu vikuna aprl. Fyrsta myndin var tekin aprlbyrjun 2006 og eru myndirnar v ornar 11 talsins og koma r allar hr eftir fugri tmar, samt upplsingum hvort og hvenr allur snjr hefur horfi r Esjuhlum. a m sj greinilegan mun milli ra. Til dmis var Esjan alhvt um etta leyti fyrra kuldalegri t en llu minni var snjrinn ri 2010 enda hvarfsnjrinn venju snemma a sumar.

Undanfarin rj sumur hefur Esjan ekki n a hreinsa af sr alla snjskafla fr borginni s og var reyndar nokku fjarri v fyrra. a t af fyrir sig minnkar lkurnar a Esjan ni a vera alveg snjlaus r v undir snjalgum essa vetrar lra enn skaflar sem sem uru eftir sasta sumar. Nverandi skaflar eru auk ess smilega massfir a sj annig a n reynir sumari ef allur snjr a hverfa fyrir nsta vetur. En eru a myndirnar.

Esja april 2016

Esja april 2015

Esja april 2014

Esja 3. aprl 2013

Esja april 2012

Esja april 2011

Esja april 2010

Esja april 2009

Esja april 2008

Esja april 2007

Esja april 2006


Vetrarhitamsak

Veturinn sem n er a baki var ekkert srlega hlr borginni og reyndar bara frekar kaldur mia vi flesta vetur essarar aldar. var a annig a almennilegar frosthrkur geru lti vart vi sig, a minnsta kosti hr Reykjavk og vegna skorts hlindakflum a auki var etta frekar flatneskjulegur vetur hitafari mia vi a sem oft gerist. etta m sj msakmyndinni sem bygg er eigin skrningum og snir hitafar yfir vetrarmnuina nvember-mars Reykjavk allt aftur til rsins 1989. Myndin er einfldu annig a sta stakra daga ermealhitinn tekinn saman nokkra daga senn. A venju mia g vi dmigeran hita yfir daginn en tlurnar lengst til hgri er hinsvegar reiknaar t fr opinberum mnaarhitatlum Veurstofunnar. g veit a almennt telst nvember ekki til vetrarmnaa en finnst sjlfum betra a hafa hann me.
Vetrarhitarmsak 1989-2016
heildina sst gtlega hvernig veturnir fru a vera hlrri upp r aldamtum me berandi fleiri hlindakflum um hvetur og a sama skapi frri kuldakstum. Veturinn 2002-2003 er afgerandi hljastur (3,2 stig) en kaldast var veturinn 1994-1995 (-1,0 stig). Sustu tveir vetur eru frekar svipair upp hitafar a gera en greinilegt er a hlindakflum um hvetur hefur fkka mia vi a sem var fyrir nokkrum rum. Vi fengum gtan vikuskammt af hlindum nna mars sem geri alveg t af vi snj og klaka borginni.
Best finnst mr a segja sem minnst um hvort hlindi sustu ra su a baki. au hlindi voru venjuleg hva sem ru lur og v ekkert elilegt a a klni eitthva hr hj okkur. a er dlti srstakt a vi hfum alveg fari mis vi au miklu hlindi sem einmitt hafa einkennt norurhluta jarar ennan vetur. En a getur alltaf breyst.

- - - -
a m annars velta sr upp r tarfarinu og bera saman vi fyrri r msan htt. nstu frslu verur a einnig gert. ar er um a ra einn fastasta rlega fastali essarar su. Fstustu lesendur vita kannski hva tt er vi.


Heimsmet hafsleysi

N er s tmi rsins semhafsinn norurhfum tti a vera snu rlega hmarki og v tilvali a skella sm stuyfirlit. ur en komi er a sjlfum hafsnum er gtt a kkja hitafari sem hefur lengst af vetur einkennst af talsverum hlindum yfir Norur-shafinu eins og sj m kortinu sem snir frvik fr mealhita sustu 90 daga. rtt fyrir raua litinn er samt hrkufrost arna uppfr. Munurinn er s a hrkufrosti er llu mildara en venjulega og Norur-shafi er eftir sem ur algerlega huli hafs. Vegna "hlindanna" tti sinn hinsvegar a ykkna eitthva minna ennan vetur sem gti haft sitt a segja egar kemur a sumarbrnuninni.

Heimshiti 90 dagar

tbreislu ssins um essar mundir m sj hr kortinu. a sem helst einkennir stuna nna er mjg ltill s umhverfis Svalbara og norur af Barentshafi en ar spila inn hin miklu hlindi sem veri hafa norurslum vetur. Hafs 18.mars2016Reyndar hefur sinn varla n a norurstrndum Svalbara vetur sem er eiginlega mjg spes. sinn hefur einnig haldi sig vsfjarri slandsstrndum vetur. Vindttir Grnlandssundi hafa veri okkur hagstar en almennt er ekki mikill lissafnaur af hafs til staar til a herja okkur og lisauka ekki a vnta mia vi vgstuna norar. Hinsvegar vill svo til a hafsinn hefur n smilegri tbreislu mia vi meallag svum sem eru fjrst Norurplnum. ar g vi hafssvin vestur af Nfundnalandi og einnig alveg hinumegin, vi Okhotskhaf sem liggur milli Kamtsjatkaskaga og Japanseyja, en a er reyndar s staur norurhveli sem kaldastur hefur veri vetur, mia vi meallag. standi sjlfu Norur-sahafinu skiptir mestu mli egar brsluvertin a sumarlagi hefst enda mun flestallt anna brna fljtt rugglega fyrri part sumars.

Samanlagt hefur tbreisla hafssins Norurhveli veri me minnsta mti allt fr ramtum og stundum s lgsta mia vi sustu 10 r, eins og sst lnuritinu fr NSIDC. Brna lnan stendur fyrir ri 2016 en mealtbreisla ranna 1981-2010 er snd me grrri lnu. Lgsta hmarkstbreisla sem mlt hefur var reyndar fyrra en a er ekki alveg ts me hmarki r egar etta er skrifa. Enn er mguleiki a hmarki veri lgra r. a er tpt vegna norantta vi Svalbara essa dagana en r hafa reyndar veri sjaldgfar vetur.

Hafsshmark 2016
Reyndar eru til msir mlikvarar sambandi vi hafsinn og a mtti lengja essa bloggfrslu me v a tala um ykktarmlingar og flatarmlsmlingar sem reyndar segja svipaa sgu og tbreislan. a m nefna eitt met sem klrlega var sett vetur en a var febrar egar samanlagt flatarml hafssins suur- og norurhveli mldist a minnsta fr upphafi nkvmra gervitunglamlinga 1979. Slkt met er eiginlega bara hgt a setja febrar egar hsumar er suurhveli oghafsinn ar er minnstur. A essu sinni fr a svo a sumarsinn suurhveli var me minna mti eftir nokkurra ra hl og egar a fr saman vi venjulitla febrartbreislu norurhveli var metinu n. a m kannski kalla etta "heimsmet hafsleysi" en g viurkenni a a er heldur mikil sifrttamennska a setja a fyrirsgn. Lnuriti er hluti af strra lnuriti af sunni Cryosphere Todayog nr aralveg aftur til 1979, sem breytir ekki metinu.

Heimsmet  hafssleysi

Myndir og heimildir:
http://www.esrl.noaa.gov/psd/map/images/rnl/sfctmpmer_90b.rnl.html
http://arctic.atmos.uiuc.edu/cryosphere/
http://nsidc.org/arcticseaicenews/


Svakalega hltt yfir jrinni febrar

g minntist eitthva a lok janar a frlegt yri a sj hvernig gervitunglamlingar hita jarar myndu bregast vi El-Nino standinu Kyrrahafinu. N eru tlur fyrir febrarmnu komnar hs og niurstaan er skr: Strt stkk upp vi og svo miki reyndar a enginn mnuur, fr upphafi gervitunglamlinga ri 1979, mlist me meira frvik fr mealhita. etta m sj lnuritinu sem snir run hitans neri hluta lofthjps en samkvmt gervitunglamlingum UAH (University of Alabama in Huntsville) mldist febrar 0,83C yfir meallagi. UAH er annar tveggja aila sem framkvmir svona gervitunglamlingar. Hinir ailarnir koma fr Kalifornu ogskammstafast daglegu tali RSS (Remote Sensing System). eir hafa einnig birt snar febrartlur og er r reyndar enn hrri ea +0,97C.

UAH febrar 2016

Fram a essu hfu hlindi fyrri hluta rs 1998 bori hfu og herar yfir arar uppsveiflur og gnft yfir allt anna eins og illsigranlegur hraundrangi sem minnir tlitslega ann sem finna m xnadal. N er hins vegar kominn annar toppur, enn hrri. Spurning er san hvort toppnum s n ljsi ess a a var aprlmnuur sem toppai ri 1998. a er vel mgulegt a toppnum s n nna en venjumikil hlindi norurslum eiga sinn tt a hlindum a essu sinni og hefur hafsinn einmitt fengi a kenna v. Sumir binda vonir vi komandi La Nina stand sem hjkvmilega tekur vi nsta vetur og ljst a hitaferillinn skilar sr aftur niur jafnvel niur fyrir nlli.

N er a svo a vantrarmnnum um hlnun jarar af mannavldum, hefur veri trtt um a ekkert hafi hlna jrinni einhver 18 r. S fullyring hefur einmitt veri rkstudd tfr niurstum gervitunglaathugana vegum UAH og RSS sem ber nokku vel saman n um stundir. a eru einmitt 18 r san sasta stra uppsveifla var hitaggnum essara aila og eins og n kom s mikla uppsveifla kjlfar mjg flugs El Nino stands Kyrrahafinu. Hitatoppurinn nna kemur v ekki vart. a m segja a fastlega hafi veri bist honum enda bi a vera flugt El Nino stand undanfari og vita a hiti neri hluta lofthjps er mjg nmur fyrir essum El Nino/LaNina sveiflum Kyrrahafinu. 18 ra psunni essum gagnarum er allavega loki, hva sem sar verur.

Um reianlega gervitunglagagna umfram hefbundnar mlingar jru niri m alltaf deila enda er eitthva gert af v. r gagnarair sem byggja mlingum jru niri sna heldur meiri hlnun eftir 1998 og samkvmt eim var ri 2015 afgerandi hljasta ri. Gervitungl mla ekki hitann vi yfirbor jarar en leggja sta ess herslu hitann 1 til 8 km h. etta er v alls ekki sama lofti sem er veri a mla. Bar aferirnar segja sna sgu en eiga vissulega bar vi sn vandaml a stra, urfa leirttinga vi og eru sfellt endurskoun. UAH gagnarin sem n er notkun heitir t.d. Version 6,0 beta5. a m koma fram a umsjnarmenn hennar eru ekktir sem vel volgir efasemdamenn um hlnun jarar af mannavldum og eru v mismiklum metum eftir v hver dmir. Sasta stra endurskounin kom fram fyrra og er enn prufukeyrslu. eirri endurskoun var hiti sustu ra lkkaur dlti annig a hlnunin eftir 1998 var nnast engin. UAH gagnarin var ar me lkari RSS gagnarinni sem einmitt sndi litla ea enga hlnun eftir 1998. Teikn eru lofti um a RSS-menn su a uppfra sna gagnar tt til meiri hlnunar eftir 1998 og meira ttina a athugunum jru niri. eir sem taka saman ggn um run hita yfirbors jarar hafa einnig gengi gegnum snar endurskoanir og gjarnan tt til meiri hlnunar, eins og tilfelli var sasta ri (t.d. NASA-Giss, NOAA og HadCrud). Sjlfsagt hafa menn snar stur fyrir essum endurskounum. tilfelli gervitunglamlinga eru menn til dmis a glma vi misgmul og misreianleg gervitungl essum nkvmisvsindum (sbr. greinarger fr Roy Spencer hj UAH:Version 6.0 of the UAH Temperature Dataset Released og essi tilkynning fr RSS: Release of RSS V4.0 TMT and TTT Air Temperature Data)


En flkjum etta ekki meira. Hljasti mnuur sgu gervitunglamlinga er nliinn febrar og r v a eir hj UAH segja a hltur a a vera rtt. Niurstur athugana jru niri liggja fyrir sar mnuinum.

Best a enda etta myndinni hr a nean fr honum Bob Tisdale ar sem borin er saman hitarun jarar fr 1979 til janar 2016 samkvmt athugunum gervitungla og yfirborsmlinga. (Ath. hr er febrar 2016 ekki kominn inn)

Graf Bob Tisdale


yngdarbylgjur og strir framtaratburir

Frttir af hinum dularfullu yngdarbylgjum hafa veri nokku berandi kjlfar ess a vsindamnnum tkst fyrsta skipti a greina slk fyrirbri me ar til gerum htknibnai og stafesta ar me kenningar Einsteins um tilvist eirra. Best er a segja sem minnst sjlfur hvers konar fyrirbri essar yngdarbylgjur eru. a er ljst a r myndast egar tv massamikil fyrirbri a snast um hvort anna ea sameinast annig a grur myndast yngdarsviinu og ar me einnig tmarmi. hrif yngdarbylgja sem skella okkur eru samt varla nokkur, nema hva tminn tti mist a hraa ea hgja sr rtt mean bylgjurnar ganga yfir, en alveg n ess a vi tkum eftir v.

yngdarbylgjur

Upphaflegi atbururinn sem olli umrddum yngdarbylgjum eru ekkert nskeur. ar var lklegast um a ra tv svarthol sem snist hafa um hvort anna ar til au sameinuust en s lokasamruni framkallai einmitt mesta tslttinn yngdarsviinu. etta mun hafa gerst vsfjarri okkar eigin Vetrarbraut fyrir um 1.300 milljrum ra, sem er nlgt einum tunda af aldri alheimsins. Til samanburar m lka hafa huga a aldur slkerfisins og jararinnar er um 4.600 milljarar ra. Samruni svartholana er rugglega hin merkilegasti atburur en sennilega nokku hversdagslegur alheimsvsu. Svartholin hafa vntanlega bi ori til egar mjg massamiklar slstjrnur fllu saman fyrndinni. Okkar sl mun sama htt einnig falla saman fjarlgri framt en hn er ekki ngu str til a mynda svarthol. Hn dugar ttan hvtan dverg sem getur ori afar langlfur, svo fremi a hann veri ekki einhverju svartholinu a br vi sinni.

llu strri atburir framtinni
Nstum allt sem vi sjum me gu mti stjrnuhimninum tilheyrir okkar stjrnuoku Vetrarbrautinni, ea v sem upp ensku er kalla "the Milky Way". Vetrarbrautin er raun okkar heimur og inniheldur nokkur hundru milljara slstjarna sem snast allar um eina miju og a tekur sinn tma. Umferartmi slar er til dmis um 240 milljn r. a sem heldur llu saman Vetrarbrautinni og allt snst um, er grarstrt svarthol sem stasett er mijunni og heldur llu kerfinu saman, svipa og slin gerir okkar slkerfi smrri skala. Sama gildir lka um r tal stjrnuokur sem til eru af msum gerum hinum ofurstra alheimi - r innihalda lka risasvarthol, eftir v sem best er vita.


Andrometa

Okkar stjrnuoka ngranna sem er Andromeda. Hn er heldur strri en Vetrarbrautin en sama strarflokki og miju hennar er einnig svarthol. Mjg strt svarthol, auvita. verml Vetrarbrautarinnar er um 180 sund ljsr en verml Andromedu er um 220 sund ljsr. Fjarlgin milli eirra er um 2.500 sund ljsr (2,5 milljn) sem ir a fjarlgin til Andromedu er rmlega fjrtnfalt verml Vetrarbrautarinnar. Mli er hinsvegar a bili milli essara tveggja stjrnuoka er stugt a minnka. Andromeda er sem sagt lei til okkar hraa sem nemur 110 klmetrum sekndu og a stefnir rekstur!

Vi getum veri rleg. rekstur Vetrarbrautarinnar og Andromedu mun ekki eiga sr sta mean vi lifum v a verur ekki fyrr en eftir 3.750 milljn r sem tali er a Andromeda veri komin upp a Vetrarbrautinni. Hr m aftur rifja upp a slkerfi okkar um 4.600 milljn ra. reksturinn verur ekkert srlega snggur og a fyrsta sem gerist er a stjrnuokurnar tvr fara eiginlega gegnum hvor ara milljnum ra og fjarlgast svo n. Vi etta rilast algerlega ll uppbygging bum stjrnuokunum annig a slstjrnurnar fara allar meira og minna tvist og bast. En etta er bara byrjunin, v egar stjrnuokurnar hafa n ttum eftir fyrsta stefnumti fara r aftur a dragast hvor aannarri uns r n endanlega a rugla saman reitum og gjrvallur stjrnuskarinn fer a snast um miju sem samanstendur a tveimur risasvartholum sem snarsnast hvort um anna, nokkur sund milljnum ra eftir fyrsta stefnumti.

Ekki er talin htta a slin og slkerfi veri fyrir nokkruhnjaski af essum vldum enda ralangt milli slstjarna. Hitt er verra fyrir Jrina a eftir 5000 milljn r, mean sameiningarferli Andromedu og Vetrarbrautarinnar stendur, verur Slin stdd v roskaskeii a hn fer a enjast t.

Red_Giant_Earth_warm

Jrin er fyrir allnokkru orin algerlega lflaus plneta og svipu og Venus er n, en lfvnlegur hluti slkerfisinshefur flust til ytri plneta slkerfisins ea fylgitungla eirra. a er alveg ruggt a Merkr og Venus vera gleyptir og brddir upp af Slinni egar hn hefur anist t.Mjg lklegt ykir a Jrin hljti smu rlg og mgulega einnig Mars egar Slin hefur n sinni hmarksstr sem rauur risi eftir svona 8000 milljn r. Eftir a snarfellur hn saman aftur og endar sem hvtur dvergur, helmingi massaminni en hn er dag og jafnvel minni en Jrin okkar. Smm saman klnar svo essi hvti dvergur og breytist svartan kaldan dverg ralngum tma.

En aftur a sameiningu Vetrarbrautarinnar og Andromedu. Svartholin grarstru sem tilheyru hvorri stjrnuoku vera nrgngulli hvort vi anna snum a hringdansi og svo fer a lokum a au fallast fama og sameinast eitt enn strra risasvarthol. Sameiningin er fullkomnu. mgulegt a vita hvort eitthva meirihttar sjnarspil verur essu samfara, enda eru svarthol ekki miki fyrir a lta bera sr, enda eru au lka svarthol. yngdarbylgjurnar sem vera til vi ennan lokasamruma er hins vegar anna ml. Maur getur rtt mynda sr a r veri allt rum skala enyngdarbylgjur r sem menn voru a mla n dgunum, me hrfnustu nkvmni. r yngdarbylgjur uru til vegna sameiningar tveggja veslla svarthola fyrrum slstjarna sem varla er orum gerandi mia vi au gnarstru svarthol sem munu sameinast egar Vetrarbrautin og Andromeda rugla saman reitum. Kannski munu einhverjar viti bornar verur fjarlgri framt n a mla eitthva af eim og taka saman um a lrar skrslur.

Fyrirhugaan rekstur og sameiningu Vetrarbrautarinnar og Andromedu m sj hr lifandi mynd:

Meal heimilda m nefna athyglisveru su af Wikipediunni ar sem fari er yfir a helsta sem mun gerast heiminum langri framt:

Heimsins hstu byggingar

bloggsu essari er aallega fjalla um himinn jr og stundum sitthva ar milli. Hva sem a annars ir er alveg vi hfi a taka fyrir a sem nr fr jru til himins eins og tilfelli er me hstu og glsilegustu hsin hr jru. essari ld hafa margir himinhir skjakljfar risi Asu og ekkert lt v. a er v liin t a allra hstu byggingar heims s a finna Bandarkjunum, tt eir arna fyrir vestan komist vissulega enn bla. mefylgjandi samanburarmynd, sem g hef tbi, m sj nokkra af mestu skjakljfum heims um essar mundir og auvita fr Kpavogur a fylgja me. Aeins er teki mi af eim byggingum sem eru fullklraar egar er skrifa.

Turnar 2016
Svo vi byrjum v allra hsta ber Burj Khalifa-turnin Dubai enn hfu og herar yfir arar byggingar hr jru. Byggingin var vg byrjun rs 2010 og var 300 metrum hrri en s sem nst henni kom. Heildarh Burj Khalifa er 830 metrar en til vimiunar er Kerhlakambur Esjunnar litlu hrri, ea um 850 metrar og ber einmitt hst toppmynd bloggsunnar.
Nst hsta hs heimsins dag er a finna Shanghai Kna og er hann hstur riggja risahsa sem standa ar saman einskonar grppu. essi sprallaga turn kallast upp ensku Shanghai Tower og er eiginlega splunkunr, vgur nvember 2015. Hin er 632 metrar sem ni svona upp undir klettabelti verfellshorni Esjunnar.
rija sti er mikil risabygging Mekka Saudi-Arabu sem kallast Abraj Al-Bait Towers og stendur rtt vi heilgu moskuna sem allir plagrmar mslimaheimsins heimskja. etta er raun hsayrping sambyggra bygginga sem saman mynda strsta hs heimi. Hsti hlutinn er klukkuturnin mikli, ea htelturninn: Makkah Royal Clock Tower Hotel, 601 metri h. etta er um margt srstk bygging. Stllinn er nklassskur eins og tkaist Manhattan framan af sustu ld og klukkan turninun er s strsta heimi. Reyndar g srstaka bloggfrslu um etta hs, sj Risabyggingin Mekka.
Hsta hs Vesturheimi er One World Trade Center (One WTC) ea Freedom Tower eins og hann var kallaur framan af. etta er hsti turninn af eim sem hafa veri a rsa svinu sem tvburaturnarnir stu ur. Heildarh me spru er 541 metri, ea 1776 fet sem kallast einmitt vi ri sem sjlfstisyfirlsing Bandarkjanna var undirritu. akh byggingarinnar er lti eitt hrri en akh tvburaturnanna en lgri en Willis-turninum Chicago sem ur var hsta byggingin Amerku. One WTC byggingin nja ntur ess a spran er talin hluti af arkitektrnum og v miast h byggingarinnar vi spruna. Af fullklruum byggingum er One WTC s fjra hsta heiminum dag.
fimmta sti er Taipei 101 sem er 101 ha skjaklfur Tawan. egar hann var fullklraur ri 2004 tk hann vi af Petronas tvburaturnunum Kulala Lumbur sem hsta bygging heims og hlt eim titli ar til Burj Khalifa turninn reis Dubai. Vntanlega hafa Knverjar tveflst sinni turnasm me tilkomu Tabei skjaklfsins Tawan sem var s fyrsti heiminum sem rauf 500 metra harmrinn.
Hin sgufrga Empire State byggingin New York verur a f a vera me enda var etta hsti skjakljfur heims fr rinu 1931 og allt ar til World Trade Center turnarnir risu ri 1972. Viurkennd h er 381 metri sem dag dugar aeins 24. sti dag. Heildarh me loftnetum og llu er hinsvegar 443 metrar sem btir stuna heimslistanum nokku.

Framkvmdaglei okkar slendinga sustu gristmum skilai af sr allnokkrum hhsum okkar mlikvara. Af eim er 20 ha hhsi vi Smratorg hst ea 78 metrar sem er um tveimur metrum hrra en Hallgrmskirkjuturn. myndinni m sj hvernig turninn vi Smratorg kemur t samanburinum. tt hann blasi va vi Kpavoginum er vst a auvelt vri a finna hann lrttustu borgum heims.

Sambrilegtstrhsayfirlit birti g fyrir 6 rum en san hefur mislegt bst vi og mun gera fram enda hefur enginn skortur veri strhug rkjum eins og Kna og arabsku olurkidmunum Arabuskaga. g nefndi a a strstu skjakljfarnir hafa gjarnan komist gagni um a leyti sem fjrmlakreppur skella , sem vissulega vi msum tilfellum hr heima og erlendis. Kna eru nokkrir skjakljfar byggingu sem eru kringum 600 metrana en eir virast eitthva vera farnir a guggna eim allra hstu. Saudi-Arabar eru hins vegar byrjair 1000 metra hum turni sem eir tla a klra um 2020. Hver veit nema a nsta hhsayfirlit birtist einmitt hr sunni a eim tma linum.

- - -

Meal heimilda er vefsanwww.skyscraperpage.com sem htt er a mla me.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband