Holuhraunsgosi vefmyndavla

sustu bloggfrslu fr g stuttlega yfir adraganda eldgossins Holuhrauni og lofai jafnframt framhaldi me skjmyndum af vefmyndavl Mlu sem stai hefur vaktina allan gostmann, okkur sem heima sitjum til mikils gagns og glei. Myndavlin er stasett Valdu skammt suaustur af skju og er um 20 km fjarlg fr gosstvunum. Af sustu frttum a dma er n lti eftir af gosinu og gti a allt eins veri bi. a bau oft upp fnt sjnarspil haust og vetur og eitthva af v hefur maur n a fanga me skjmyndatku. Hefjum sninguna:

Mla 29. gst 2014
Myndasningin hefst ar sem g endai sast, en afarantt 29. gst hfst loksins gosi sem bei hafi veri eftir. a var reyndar svo ltilfjrlegt a a var eiginlega bi egar jin frtti fyrst af v. Myndin er tekinn umrddan laugardagsmorgun en voru bara gufublstrar sjanlegir og gosi raun bi. En etta var bara forleikurinn.

Mla 31. gst 2014
Afarantt 31. gst hfst hi eiginlega gos. vefmyndavlum mtti sj talsvera gufublstra en egar fr a skyggja um kvldi komu eldarnir betur ljs og mtti sj unnfljtandi hrauni vella fr eldsprungunni. Myndin er tekin me rengra sjnarhorni en r sem eftir koma.

Mla 5. sept 2014
A kvldi hins 5. september sst hvar hraunstraumurinn stefnir kvei tt a Valdu fjlublrri birtu. Hraunkanturinn myndar fallegan boga framlnunni en arna hefur hrauni n a renna um 10 klmetra fr upptkum.

Mla 15. sept 2014
Helvti flott er kannski a sem lsir essu best ar sem eldarnir lsa upp skin og gufublstrana. Hraunstrauminn hefur arna fundi sr nja lei sunnan vi fyrstu framrsina. Radartki sem sumir nefndu eftir stjrnstrsjarkanum R2-D2 blikkar snu ljsi til samltis.

Mla 20. sept 2014
Lti sst hr til gossins en sdegisbirtan slr gullnum ljma yfir gasmuna. Vi sjum votta fyrir gufublstrum af hrauninu sem arna hefur n a jkulsnni. Glansandi R2-D2 stendur vrinn sem fyrr.

Mla 22. sept 2014
Tveimur dgum sar eru allt anna upp teningnum. a mtti halda a etta vri dkkgrtt skusk en svo er ekki. essar miklu birtuandstur myndast egar ttur gufumkkurinn birgir fyrir slskini mti og myndar dramatskan skugga yfir Valdu.

Mla 26. okt 2014
essi er llu klassskari en arna svartamyrkrinu er a gosi sjlft og glandi hrauni sem lsa upp gufublstrana. Hrauni var essum tma sfellt a finna sr njar leiir mefram suurkanti hraunsins, sem ar me breiddi stugt r sr sta ess a lengjast.

Mla 7. des 2014
Fullt tungl eftir mintti og snvi akin jr n hr a setja sinn svip sjnarspili. Hraungl m n va sj vi noranveran hraunkantinn. Ekki er um a ra samstillt rennsli enda var hrauni aallega a ykkna frekar en a skja fram a einhverju ri.

Mla 26. des 2014
Vel sst hr yfir vfema hraunbreiuna skammdegisbirtunni. Talsverur mkkur en annars heiur himinn.

Mla 21. feb 2015
Eftir ramt var lti um skjmyndatkur enda fari a draga r goskraftinum og gjarnan okuslt hlendinu. Nokku kvei dr san r gosinu n febrar og ann 21. var ekki anna a sj en sm tru upp r holunni. annig leggst myrkri yfir n arna hlendinu. Hvort ea hvenr annar kafli hefst essari sgu veit enginn. msir mguleikar eru vissulega stunni en eir ba sns tma.


Fjri a fjara t Brarbungu

N er um hlft r lii fr v atburarsin hfst Brarbungu sem leiddi til eldgossins mikla Holuhrauni. Mjg hefur dregi r allri virkni upp skasti og spurning hvort umbrotunum fari a ljka hva r hveru. Minnkandi virkni m meal annars sj jarskjlftakortum Veurstofunnar en ar hefur allt fr v gst mtt sj stjrnumerkta jarskjlfta yfir remur str hverju korti og oftast marga slka me upptk Brarbungu. N er essum stjrnuskjlftum fari a fkka mjg kortunum en hvert eirra snir skjlftavirkni tvo slarhringa aftur tmann, ea 48 tma. N morgun var s tmamtaatburur a enginn slkur skjlfti var merktur inn, bara minnihttar punktaskjlftar undir remur a str. Vntanlega dettur einhver inn fyrr en sar, en a lur greinilega lengra milli eirr en ur.

Brarbunga 21. feb 2015

- - - -

Svo vi rifjum aeins upp upphaf atburanna fyrra hfst fjri fgrum sumarmorgni, sem var laugardagurinn 16. gst. mtti sj venjutta smskjlftavirkni Brarbungu og augljst a eitthva var a gerast ea allavega eitthva kannski a fara a gerast.

Brarbunga 16. jan 2014

Sklftunum fjlgai og dreifu sr um strri svi og nokkrum dgum sar voru kortin orin i skrautlegt, samanber etta hr a nean fr 20. gst. Auk virkni Brarbungu var skjlftavirkni farin a frast noraustur og ljst a kvika var hrafer. Skildi hn koma upp og hvar? Dyngjujkull l undir grun, ea jafnvel sandarnir ar norur af.

Brarbunga 20. jan 2014

jin fylgdist spennt me. Valdu noraustur af sndunum var gott tsni yfir vettvanginn og ar var Mla bin a snara upp vefmyndavl og ann 23. gst kom fr henni essi mynd sem snir kunnan hlendiskappa me rjkandi foksand baksn, en ekkert gos.

Mila 23.gst 2014

Sama dag og essi mynd var tekin var haldin menningarntt Reykjavk og komu misvsandi frttir af mgulegu gosi undir jkli sem kannski var ekki gos. Einhverjar sprungur sust nokkru sar jklinum. Ekki var ljst hvort eitthva vri a gerast og ekki alveg vita um stu ess sem ekki var vita hvort a vri a gerast.

A morgni hins 29. gst hfst svo loksins gos Holuhrauni en a st engan vegin undir vntingum eftir allan ennan forleik og lognaist raun t af fyrir hdegi.

Mila 29.gst 2014

Var etta allt og sumt? Nei reyndar ekki. Sdegis sama dag og fyrsta haustlgin herjai okkur me stormi og rhelli, ann 31. gst, hfst svo hi eiginlega gos. a stendur enn eftir v sem sast frttist. g allnokkrar Mlu-skjmyndir af v en r munu ba birtingar ar til nstu bloggfrslu.


Um rfin og egar hfundur landrekskenningarinnar kom til slands

J g las rfin eftir hann feig og a sem meira er, g komst lttilega gegnum hana og hafi gaman af. Ekki ng me a, a lestri loknum var g v a etta vri einhver besta bk sem g hafi lesi. Tminn mun leia ljs hvort um stundarhrifningu hafi veri a ra. etta er allavega hin merkasta bk sem og allt kringum hana og gti veriuppspretta a msum bloggfrslum hj mr. Eitt af v sem g staldrai vi og fannst merkilegt rfabkinni er ar sem fjalla er um Alfred Wegener, veurfring og hfund flekakenningarinnar, ar sem hann a hafa veri staddur ingvllum samt landmlingamanninum Kafteini Koch. Ef satt er hefur s stund hefur veri rlagark fyrir Wegener og vsindin, ea eins og segir orrtt bkinni bls 88:

Wegener uppgtvai jarflekana egar hann st ingvllum snakki me Koch og horfi Almannagj, eir voru a ra kristnitkuna ri 1000 sem arna fr fram, og askilnainn milli heiinna og kristinna manna, blstu flekaskilin vi Wegener og hugmyndin um flekakenninguna vaknai huga hans.

Eins og gengur og gerist skldsgunum veit maur ekki alltaf hva satt er og hva er sklda. rfabkin er ormrg bk og full af trdrum um mislegt sem tengist misvel sjlfri sgunni. En skildi a vera satt a gjrnar ingvllum hafi gefi dr. Wegener hugmyndina a sjlfri flekakenningunni, ea er etta bara saklaust skldaleyfi?

a er reyndar vita a Dr. Wegener kom til slands ri 1912, ri eftir a hann kynnti landrekskenningu sna. Hann var hr staddur a undirba leiangur yfir Grnlandsjkul samt urnefndum flaga snum Koch og fleirum. Grnlandsleiangrinum sem farinn var 1912-1913 notuu eir slenska hesta og var a feralag mikil rekraun fyrir alla. Fyrir Grnlandsleiangurinn var farin fingafer Vatnajkul og munu eir Kogh og Wegener hafa fari anga yfir hlendi norur fr Akureyri ar sem leiangursskip eirra bei. Kogh essi er reyndar strt nafn landmlingasgu rfasveitar og skipar stran sess rfabkinni. Er eiginlega einn af mipunktum sgunnar og rlagavaldur. Hann hafi veri skipaur af danska herforingjarinu 10 rum ur til a mla upp og kanna rfin vegna kortageraverkefnisins sem eir dnsku stu fyrir. Hann hafi einmitt nota hesta til jklafera og eim ferum uru til rnefni eins og Hermannaskar og Tjaldskar. Ferir kafteins Koghs eru san fyrirmynd sguhetjunnar rfabkinni sem hlt til slands og jkulinn me hesta og koffort miki sem innihlt allan bna og bkur auk ess a vera hans verustaur.

Alfred WegenerEn aftur a Wegener. Hann fr sem sagt fingafer suur yfir Norurhlendi og upp Vatnajkul ri 1912. a var ri eftir a hann setti fram landrekskenningu sna sem enginn tk mark , enda vantai hana llreifanleg snnunarggn nnur en au a strandlengjur landanna sitt hvoru megin vi Atlantshafi pssuu furu vel saman landakortum. Allir hugsanlegir rekhryggir voru faldir neansjvar en ar fyrir utan tti alveg hugsandi a heilu meginlndin gtu frst til sundur og saman. au gtu hinsvegar risi ea sokki s, eins og menn tru langt fram eftir 20. ld og kennt var sklum fram undir 1980 samkvmt minni eigin reynslu.

En a annarri bk sem er Hlendi eftir Gumund Pl lafsson. ar er einmitt sagt fr v bls. 358 egar Dr. Wegener og flagar fru yfir hin eldbrunnu svi Norurhlendisins leiis a Vatnajkli. ar hefi mtt halda a Wegener hefi einmitt tt a finna snnunarggn sem styddu hans umdeildu flekakenningu. En svo fr ekki, v samviskusamur leisgumaur eirra slenskur, var einmitt svo gjrkunnugur landinu a hann gat vsa eim lei n nokkurra farartlma formi glinunarsprungna sem tfu gtu fr a jklinum. ͠bkin Hlendi segir:

dahrauni var essi snillingur staddur slkum rekhrygg en allt of gir leisgumenn hafa eflaust vali bestu leiina um hrauni. Hann s aldrei sprungukerfi dahrauns og ttai sig ekki a hann var staddur eina hryggjastykki Norur-Atlantshafs ofansjvar sem flekakenning hans byggist . A llu lkindum hefi saga jarfrinnar veri nnur ef Wegener hefi feta hina fornu Biskupalei ea lent gngum Veggjastykkis. hefi kenning hans lklega aldrei veri kaffr hartnr hlfa ld.

Hlendisbk Gumundar Pls er hinsvegar ekkert tala um upplifum Dr. Wegeners ingvllum ur en hann setti fram flekakenningu sna ri 1911, hva a hann hafi fengi hugmyndina a henni hr landi eins og kemur fram skldsgu feigs og ekkert yfirleitt um a hann hafi komi til slands fyrr en ri 1912. Maur veit ekki hva er satt og rtt. Anna hvort var sland einmitt kveikjan a flekakenningunni ea a hann hafi slandsfer sinni einmitt fari mis vi a sem vantai til a styja kenningar hans, sem voru langt undan sinni samt. Bar tgfur sgunnar eru gar en g hallast frekar a v a skldsgufeigs s sannleikanum aeins hnika til gu skldskaparins.


Snjrllur aki

Snjrllur

t um gluggann vinnunni dag Brautarholtinu mtti sj essar myndarlegu snjrllur aki jskjalasafnsins, en fyrirbri hefur lka veri kalla vindsnnir snjboltar. etta mun vera frekar sjaldgft fyrirbri sem myndast einungis vi mjg kvenar astur. Vindurinn er nttrulega drifkrafturinn essu en svo arf snjrinn og hitinn a vera vi einhverjar kjrastur. Dltill halli landslagi hjlpar einnig til vi myndunina og sama gildir um ltt hallandi hsk. Hver snjrlla myndast lklega mjg hratt snggri vindhviu. Allavega mia vi a sem g var eitt sinn vitni a.

Veurstofuvefnum er annars gturfrleiksmoli um etta fyrirbri. ar kemur meal annars fram a fyrirbri hafi veri kalla Skotta og tt ills viti veurfarslega og hafi boa frekari strviri. Sj hr:Vindur br til snjbolta

Allur gangur hltur a vera v hvort eitthva s a marka jtrr en kannski er veturinn rtt a byrja. Kldu noranttinni fylgir gjarnan bjartviri hr syra eins og essum degi. nreistum glerhsum borgarinnar speglast svo vetrarslin r vntum ttum. Og enn er veri a byggja og enn rsa n htel.

Vetrasl 29. jan. 2015


Sp v

g tel mig ekki vera neinnsrstakan slenskuspeking en tel mig vita a fyrirsgnin essari bloggfrslu er ekki upp marga fiska, er reyndar beinlnis vitlaus og hin argasta gufallsski. Rttara er a sp a en ekki v. essi vitleysa er mjg tbreidd dag og liggur vi a maur hitti varla manneskju ruvsi en hn s sfellt a sp v ea essu. Kannski er svo komi a etta telst bara vera rtt r v a allir segja a,fyrir utan helstuslenskusn, gamalmenni, afdalaflk og migsjlfan enn sem komi er.
En hvaan kemur etta? g held a vitleysuna megi rekja til ess a fyrir nokkrum ratugum komst tsku a pla (pl-i / pld-i / pl-essu). Sgnin a pla tekur me sr gufall og eftir a fattaist a etta er gamalt gott slenskt or hafa hinir mestu hugsuir plt miki og tt a smart. essari ld gerist a svo a plingargufalliyfirfrist sgnina asp. ess vegna eru n allir a sp v en ekki a sp a eins og sagt var ur. Fyrst voru a aallega unglingar sem tku upp essu en n hefur flk besta aldri bst hpinn. standi er ekki ori a slmt a flk s fari a sp mr og r, kk s Megasi er hann raulai spu mig.

En svo m lka sp tskuna (ekki tskunni). N eru helstu fyrirtki farin a vera stoltir styrktarailar allskonar gra mlefna. Stoltur styrktaraili hljmar vel, enda vel stula og jkvtt. Allt etta stolt getur veri full miki af hinu ga. a mtti v gjarnan draga aeins r stoltinu ea finna eitthva ntt viskeyti vi styrktargleina. Auglsingaml getur annars veri uppspretta af msu gu. Hver man ekki eftir tvarpsauglsingum Gufunni egar N dnsk bl voru auglst? Vntanlega hefur a veri uppsprettaa nafni hljmsveitarinnar sem kallai sig Ndnsk. Aeins minna ekkt hljmsveit nunda ratugnum en ekki sri, kallai sig Oxsm. Mn prvatkenning er s nafngiftin hafi komi r sjnvarpsttum sem voru vinslir sama tma: Drin mn str og sm, en g sel a ekki drara en g keypti a.

Anna dmi um hrif Sjnvarps. Um jl og ramt egar allir ska llum glei og gfu er gjarnan sagt: skum r og num gleilegra jla og svo framvegis. etta r og num hefur veri tsku um rabil en var miklu minna nota ur. Hr kem g me kenningu a uppruninn s fr hinum merka manni Ragnari Reyks sem tti a til a segja setningar eins og a er alltaf sama sagan me ig og na fjlskyldu ea g og mn fjlskylda mnum fjallabl a er ekki spurningin. a er heldur ekki spurning a tilvali er a enda etta Ragnari sjlfum. a YouTube-myndband sem fannst og rkstyurml mitt best, fannst mr ekki hi allra fyndnasta (Sj: Ragnar Reyks og Rssarnir https://www.youtube.com/watch?v=DvOLTMSsCgU) annig a stainn set g lofti stlhreinan og alveg tpskan Ragnar Reyks ar sem Erlendur hefur gma kappann snumfjallabl.

Athugi a ekkert hlj er myndinni fyrstu 12 sekndurnaren a mun vera hluti af grninu.


Heimshiti og Reykjavkurhiti

a getur veri forvitnilegt a bera saman hitarun einstkum sta eins og Reykjavk vi hitarun jararinnar heild. Slkan samanbur setti g upp lnurit snum tma en hr birtist n tgfa ar sem ri 2014 er komi inn. Til a f rttan samanbur er hitaskalinn samrmdur og ferlarnir v rttum hlutfllum gagnvart hvor rum en taka m fram a Reykjavkurhitinn er teiknaur t fr rshita mean heimshitinn er samkvmt venju sndur sem frvik fr mealtali. Sjlfur hef g stillt ferlana annig af a nlli heimshitanum er vi 4,5 stig Reykjavkurhita. t r essu kemur alveg fyrirtaks samanburarmynd, svo g segi sjlfur fr. Bollaleggingar eru fyrir nean mynd.

Heimshiti - Reykjavkurhiti
Bollaleggingar: Fyrir a fyrsta sst vel essari mynd hversu miklu meiri sveiflur eru rshita milli ra Reykjavk en jrinni heild. a er elilegt v Reykjavk er auvita bara einn staur jrinni og rst rshitinn v a verulegu leyti af tarfari hvers rs. Allt slkt jafnast a mestu t egar jrin heild hlut.

a vill svo til a Reykjavkurhitinn og heimshitinn var me hsta mti ri 2014. Reykjavk var etta nst hljasta ri en heimsvsu ni ri a vera a hljasta fr upphafi beinna veurathugana. Auvita er alltaf einhver vissa svona niurstum t.d. egar borin eru saman hljustu rin. heimsvsu gtu einhver af sustu rum mgulega hafa veri hlrri en flestar ef ekki allar stofnanir sem taka saman heimshita byggan athugunum jru niri setja nlii r fyrsta sti.

heildina hafa bir ferlarnir legi upp vi. Reykjavkurhitinn sveiflast mjg kringum heimsmealtali en heildina virist runinin hr vera mjg nlgt hlnun jarar og tmabili eftir 2000 er a hljasta bi hr og jrinni heild. Hitinn hefur sveiflast mjg hr hj okkur, bi milli ra og einnig ratugaskala. Hlju tmabilin okkar slum eru stabundin hlindi a mestu og m lta au sem tmabundin yfirskot a sama skapi og lta m au kldu sem tmabundin undirskot mia vi heimshitann.

Hva tekur vi nkvmlega er lti hgt a segja um. run hitafars jarar nstu ratugi er ekkt hitaml. Sumir treysta sr til a segja a a s a klna og hafa sagt a lengi mean arir segja a a haldi fram a hlna, eins og reyndar hefur veri a gerast heildina egar liti er til baka. Ef vi spum bara etta nbyrjaa r, er frekar lklegt a ri 2015 veri hlrra hr Reykjavk ljsi eirra miklu sveiflna sem eru milli ra. Hinsvegar tri g heimshitanum til alls um essar mundir og tel a 2015 gti hglega gert enn betur en 2014, ef enn betur skildi kalla.


mbl.is Jrin hlnar fram
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Rnt gmul og n mnaarmealtl

N mun g halda fram eirri slna- og talnaleikfimi sem g stundai sasta ri en a essu sinni tla g a skoa mnaarmealhita Reykjavk sustu 10 ra og bera saman vi tv fyrri 30 ra vimiunartmabil. Hi fyrra eru gmlu hlindin 1931-1960 og hi sara er kalda mealtali 1961-1990 sem um lei er nverandi opinbert vimiunartmabil. Rauu slurnar standa fyrir sustu 10 r.
Til hgri eru fjrar slur sem standa fyrir rsmealhita tmabilanna. a er fari a styttast a nsta 30 ra vimiunartmabil taki gildi en a mun taka mi af runum 1991-2020. Grna slan allra lengst til hgri sem segir til um hvernig staan v er n, egar 24 r eru liin af v tmabili.
Mealhiti Rvik mnuir
En er a skoa myndina. ar m sj a mealhiti sustu 10 ra er um 0,5 stigum hrri en mealhiti hlja 30 ra tmabilsins og 1,2 stigum hrri en mealhiti kalda tmabilsins. En a leggst mismunandi mnuina. Mestu munar um hlnunina fyrstu tvo mnui rsins en auk ess er ltill munur er hlju og kldu 30 ra mealtlunum. Sustu 10 r hafa svo fram vinningin allt fram gst en mjg litlu munar reyndar ma. Kalda mealtali 1961-1990 er auvita oftast kaldast en hefur betur febrar gagnvart gmlu hlindunum. Sustu fjra mnui rsins er ltill munur gmlu og nverandi hlindunum, en munurinn sem er, er ntmanum hag. Greinilega hefur ekki veri miki um hlindi oktber sustu r. Mtti kannski tala um sknarfri ar?

N mtti spyrja hvers vegna sasti rijungur rsins (berjamnuirnir) hafi ekki hlna umfram gmlu hlindin. g kann ekki svari vi v, n heldur v hvers vegna fyrstu tveir mnuir rsins eru svona hlir n, mia vi gmlu hlindin. Mivetrarhlkur hafa oft gert vart vi sig sustu rum en a sama skapi hefur oft hausta snemma me kldum noranttum undanfarin r. Annars verur a hafa huga a 10 r er ekki mjg langt tmabil til vimiunar. Nstu 10 r vera rugglega lka ruvsi einhvern htt.

a er heldur ekki alveg ruggt a nsta 30 ra vimiunartmabil (1991-2020) veri hlrra en gamla hlindatmabili (1931-1960) tt a s gri lei. Nsta 30 ra tmabil verur allavega ekki eins hreinthlindatmabil og a fyrra enda munar talsvert um rin 1992-1995 egar rshitinn var a burast vi 4 grurnar. ri 1995 var reyndar sasta kalda ri Reykjavk en var mealhitinn ekki nema 3,8 stig.
- - - -

etta er auvita birt me fyrirvara um a rtt s reikna (sem g reikna me a s) en tlurnar til grundvallar eru af vef Veurstofunnar.


Fn mynd af Holuhrauni Nasa-vefnum

Mynd dagsins vefnum NASA Earth Observatory er loftmynd af Holuhrauni tekin 3. janar 2015 samt umfjllun. Myndin er ekki alveg raunlitum, en samt nokku elileg a sj. Glandi hraunelfur sjst vel nst ggnum en einnig er greinilegt a hraun streymir enn a jrum hraunbreiunnar lengst austri og norri. A hluta m gera r fyrir a hrauni fli anga undir storknuu yfirbori. Kannski aldrei a vita nema vi fum arna nja og almennilega hraunhella eins og Surtshelli Hallmundarhrauni. Til ess arf hraunhrsin a tmast a gosi loknu sem er ekki vst a gerist.

Holuhraun NASA

texta sem fylgir myndinni NASA-vefnum eru upplsingar fengnar fr Jarvsindastofnun Hsklans, en margt af v hefur egar komi fram hr fjlmilum. Tala er um a flatarmli s 84 ferklmetrar. ykkt hraunsins er tlu a mealtali 14 metrar vesturhluta hraunsins en um 10 metrar austurhlutanum en alls er rmmli 1,1 ferklmetrar sem ngir til a skilgreiningar hrauninu sem flibasalt og ekki hverjum degi sem menn geta fylgst me slkum atburi.

Einnig er tala um minnkandi virkni gosinu ea hgfara rnun. Rnunin fari minnkandi eftir v sem virknin minnkar annig a gosi gti haldi fram nokkurn tma tt virknin minnki. Dregi hefur einnig r sigi skjunnar undir Brarbungu eins og vi ekkjum. Sigi var 80 cm dag upphafsstigum en er n komi niur 25 cm dag. Skjlftavikni hefur a sama skapi minnka.

Lesa m um etta nnar hr: http://earthobservatory.nasa.gov/IOTD/view.php?id=85031&eocn=home&eoci=iotd_readmore

Holuhraun 3. jan 2015 - variS myndin skou nnar og smellt hana vefnum framkallast mun strri mynd gri upplausn og spannar snvi aki hlendi allt um kringsvo semskjusvi, norurhluta Vatnajkuls og allt a Hlslni austri. Myndin sem hr fylgir er heldur lttari en orginalinn sem finna m slinni hr a nean: (Ath. a vegna hrrar upplausnar gti teki sm tma a kalla fram myndina) http://eoimages.gsfc.nasa.gov/images/imagerecords/85000/85031/holuhraun_oli_2015003_swir_lrg.jpg


Veri Reykjavk 2014

a er vi hfi a hefja ntt bloggr me veuruppgjri. Til a koma v til skila sem einfaldasta htt hef g tbi mynd sem snir hitafar, slskin og rkomu liins rs Reykjavk. Raua lnan snir hvernig mealhiti hverrar viku raist yfir ri og er unnin upp r mnum eigin skrningum. ar er um a ra hitann yfir daginn en ekki mealhita slarhringsins. Granna svarta lnan snir svo hvernig hitinn tti a vera mia vi nokkurskonar mealrferi.

Gulu slskinsslurnar eru teiknaar tfr ggnum Veurstofunnar og sna slskin mnuinum hlutfallslega (%) mia vi mealr. annig tknar sla nlgt gildinu 100 kvaranum hgra megin a slskin hefur veri meallagi.

rkomuslurnar eru einnig teiknaar eftir ggnum Veurstofunnar og sna rkomu hvers mnaar millimetrum mia vi skalann til hgri (ea cm mia vi skalann til vinstri).
Veri 2014
Svo maur fari aeins yfir etta var etta fyrsta lagi mjg hltt r ea anna hljasta ri Reykjavk me mealhitann 6,0 stig. Mn tilfinning er a hlindin hafi veri nokku lmsk rinu en allavega voru au n mikilla stla. Mestu munar ar um a hlindi voru ekkert srstk heitasta tma rsins og desember frekar kaldur. Hitinn var hinsvegar nokku jafnt og tt ofan frostmarks fyrstu mnuina og vori reyndist mjg hltt. Mealhitinn jn var t.d. ekki nema 0,2 stigum fr metmnuinum jn 2010. September var nokku hlr en nvember var langt yfir mealtali og s hljasti san 1945 og ar me ljst a ri yri me eim allra hljustu borginni, og um allt land, hvernig sem desember raist.

Slskinstundir Reykjavk reyndust nokku undir meallagi og munar mest um hva sumari reyndist ungbi lengst af, enda miki kvarta yfir v. Slin skein hinsvegar venju miki febrar sem um lei var srlega urr mnuur. Slkir vetrarmnuir eru venjulega kaldir hr suvestanlands en ekki a essu sinni v vindur bls aallega r austri mean kldu noranttirnar hldu sig til hls. Reyndar var tala um a veurfar sasta vetur hafi oft veri fast kvenum tilbreytingalausum fasa allt fr Norur-Amerku til Evrpu eins og stundum vill vera. a hlt v bara fram a snja ar sem snjai og slin hlt fram a skna ar sem hn skein. tilbreytingaleysinu gtu borgarbar kvarta yfir svellalgum sem aldrei tluu a brna.

samrmi vi anna var rkoman mjg geng jnmnui, gjarnan me talsverum dembum sem hlffylltu rkomumla en ess milli dropai alltaf af og til. Niurstaan var blautasti jn sem mlst hefur Reykjavk. Jl var eitthva skrri en dugi hvergi til a lgja ngjuraddir. etta var sem sagt eitt af eim sumrum sem borgarbar horfa fundaraugum til norur- og austurlands og vildu helst hverfa brott med det samme. etta reddaist fyrir horn gst eftir Verslunarmannahelgi en segja reyndar margir a sumari s bi og er alveg sama um veri. Haustrigningar hfust svo september sem reyndist vera rkomusamasti mnuur rsins en rkoman var tvfalt meiri en mealri og gott betur. a var v oft yfir msu a kvarta rinu og ekki minnkai kvarti desember egar hver veurslgin af annarri gekk yfir me snjkomum og spilliblotum en a lokum me mjg svo jlalegum jlasnj um jlin.

rtt fyrir mis konar veurkvein flki var etta rtt fyrir allt hi smilegasta veurr. Veureinkunnakerfi mitt segir a allavega og metur ri jafnvel gu meallagi mia vi fjlmrg g r essarar aldar. Svipa og me hitann voru veurgin bara ekki upp sitt besta akkrat eim tma egar mesta eftirspurnin er. Margt meira m skrifa um veri rinu en msar merkilegar veuruppkomur ttu sr svo sta landsvsu og einstkum stum. etta yfirlit nr hinsvegar aeins til veursins Reykjavk, enda er a mitt heimaplss. Veurstofan gera essu auvita gtis skil sinniheimasu sem og arir veurgeggjarar.


Um hlindin fyrir nokkur sund rum

a ykir nokku ljst a fyrir svona 6-9 sund rum, skmmu eftir sasta jkulskei, var loftslag mjg hltt norurhveli og reyndar jrinni heild. var enginn Vatnajkull hr hj okkur og jklar almennt ekki nema hstu fjllum slandi. Norur-shafi hefur vntanlega veri alveg slaust a sumarlagi og Grnlandjkull eitthva minni. Eftir v sem tminn lei klnai lofti og stkkuu jklarnir smm saman en me msumsveiflum , norurhjarinn var a tndru og hafsinn jkst. Vi landnm hfu stru jklarnir hr landi egar myndast en voru smrri en dag. Strstir uru jklarnir hr skmmu fyrir aldamtin 1900 eftir a hafa aukist hratt tmum litlu saldarinnar. San hefur runin heldur betur snist vi, eins og vi ekkjum.

rfajkull

En af hverju var svona hltt fyrstu rsundunum eftir sasta stra jkulskei? Ekki ku steinaldarmenn um jeppum og engar voru reikspandi verksmijurnar. Og stra spurningin: Ef essi fornu hlindi voru af nttrulegum vldum, geta nverandi hlindi ekki veri a einnig?

Til a geta sagt eitthva um a er alveg brnausynlegt a taka tillit til breytilegrar afstu jararinnar gagnvart slu og eim sveiflum sem ar eru gangi. Fyrir a fyrsta sveiflast halli jarar fram og til baka um 40 sund rum fr v a vera mestur um 24,3 og a a vera minnstur 22. N um stundir er hallinn um 23,5 og fer hgt minnkandi me hverju rsundi sem ir a jrin er enn a rtta r sr. etta hefur hrif stasetningu heimskautsbaugsins sem n liggur um Grmsey. egar halli jarar var meiri fyrir nokkur sund rum var heimskautsbaugurinn sunnar me eim afleiingum a sumrin voru bjartari hr landi og skammdegi a sama skapi dimmara - rstarmunur ar me meiri. Annar mikilvgur ttur er plveltan (skopparakringluhrif) sem sveiflast einn hring um 26 sund rum og rur v hvort a er norur- ea suurhvel sem hallast a slu egar jrin er nst henni. N um stundir er jrin nst slu um hvetur norurhveli og fjrst henni a sumarlagi. Fleiri sveiflur me enn lengri tni koma einnig til og flkja mli enn frekar. ar meal 100 sund ra sveifla lgun sporbrautar jarar en s tni fer nokku vel saman vi tni jkulskeia. Samanlagt mist vinna essar afstusveiflur me ea mti hverri annarri langtmaskala me mismunandi slgeislunarhrifum breiddargrur jarar. (Svakalega tlar etta a vera sni) etta leiir okkur a v sem g tla a koma a.

Slgeislun

run inngeislun slar mismundandi breiddargrum jarar
Myndin hr a ofan er fengin r rannskn Marcott et al., 2013. og snir hvernig inngeislun slar hefur rast mismunandi breiddargrum jarar sustu 11.500 r. Efsta myndin snir runina desembermnui og virist slgeislun hafa fara vaxandi me tmanum vi mibaug og suurhveli.
Mijumyndin hefur san heilmiki a segja fyrir okkur v greinilegt er a slgeislun a sumri hefur fari minnkandi sustu 8 sund rum norurhveli. Fyrir 8-10 sund rum hefur slin risi heldur hrra sumardgum en hn gerir dag og nturnar veri enn bjartari - me vtkum hrifum loftslag norurslum enda vann essi mikla sumarsl gegn myndun jkla og hafss sem aftur hafi vtk hrif loftslag jarar heild.

Samanlg hrif fyrir jrina heild fyrir allt ri eru svo snd nestu myndinni og kemur fram enn eitt mynstri. Biplasvin njta greinilega talsvert minnislgeislunar eftir v sem lur tmabili en ltilshttar aukning slgeislun er nrri mibaug me tmanum. runin ar er ekki nrri eins afdrifark og hn er hstu og lgstu breiddargrum.

a er nokku g stt meal vsindamanna um a essi mikla og aukna inngeislun norurhveli a sumarlagi og aukin inngeislun yfir ri heild bum plum fyrir allt ri, hafi snum ngt til a binda enda sasta jkulskei. Mestu rur a fru nokku vel saman, hmarkshalli jarar og slnnd a sumarlagi norurhveli. Slgeislunin var raunar a flug norurhveli a sumarlagi fyrir um 10 sund rum a saldarjklar hurfu a mestu, fyrir utan Grnlandsjkul. runin hefur san veri sumarslinni hag Norurslum. S langtmarun hefur ekki snist vi og ekkert henni sem gefur tilefni til eirrarhnatthlnunar sem tt hefur sr sta sustu 100 rum. Skringar eirri hlnun arf v a leita annarstaar enda um mun styttra tmabil a ra en essar sunda ra sveiflur gefa tilefni til.

Megin tilgangur rannsknar Marcotts og flaga sem minnst var hr a ofan var annars s a a rannsaka hitarun jarar 11 sund r aftur tmann, en a er tmabili fr lokum sasta jkulskeis og kallast Holocene (ea bara ntmi). etta var gert t fr fjlda gagna og gagnaraa sem fyrir hendi eru, allt fr skjrnum hjklum og niur setlgregindjpanna samt allskonar lfrnum ggnum. t r v kemur bli ferillinn lnuritinu hr a nean sem snir nokku samfellda klnun sustu 5000 r, ar til sngghlnar n sem endar rauu striki upp hstu hitahir, en hafa beinar hitaskrningar teki vi.

Hitalnurit Holocene

Samkvmt essum niurstum og lnuritinu er mealhiti jarar n um stundir hrri en hann hefur ur veri fr lokum sasta jkulskeis rtt fyrir neikva langtmarun afstu jarar gagnvart slu. a tekur sinn tma fyrir s, jkla, sjvarh og fleira a bregast vi essum auknum hlindum. Jklar hr landi eru til dmis bara rtt farnir a lta sj en eiga varla sns til lengri tma vi breytt hitastig. Su essi nverandi hlindi a mestu af mannavldum eru litlar lkur a etta snist vi nstunni, heldur vert mti, hlnunin gti btt ru eins vi sig og jafnvel gott betur komandi tmum. Menn geta alltaf gert sr vonir um a nttran sjlf s eitthva a leggja til essa hlnun en framhaldi rst vissulega af eirri hlutdeild.

Sj umfjllun um essa rannskn Real Climate (The end of Holocene): http://www.realclimate.org/index.php/archives/2013/09/paleoclimate-the-end-of-the-holocene/


Kuldi og ekki hljasta ri

Jja. a fer annig. Kuldatin n desember kemur veg fyrir a ri 2014 ni titlinum: Hljasta ri Reykjavk, sem gar lkur voru a gti gerst. Til a sl t rsmeti hefi mealhitinn n desember urft a n sirka 1,2 stigum sem er ekkert mjg venjulegt hin sari r. Mealhitinn desember ri 2012 var til dmis 1,2 stig. rin 2005, 2006 og 2007 voru ll fyrir ofan essa tlu og desember 2002 var metmnuur egar mealhitinn var 4,5 stig.
Desemberhlindi eru kannski eitthva a gefa eftir mia vi fyrsta ratug essarar aldar. ri 2011 var mealhitinn -2,0 stig og hafi mnuurinn ekki veri svona kaldur fr 1981 (-2,2 stig). N er hins vegar spurning hvort nverandi desember sli jafnvel t ba essa mnui og veri s kaldasti san 1973 egar mealhitinn var -3,7 stig. Vi frum varla a gna eim mnui hva kulda varar.

g s n alltaf dlti spenntur fyrir almennilegum snjyngslum og frosthrkum veldur essi kuldalega frammistaa mnaarins mr vissum vonbrigum, enda finnst mr, sem einlgum veurhugamanni, alltaf hugavert a f g met. Ekki sst rshitamet. Frammistaa essa lokamnaar rsins er reyndar dlti dmiger og minnir jafnvel frammistuslenskra boltalandslia gurstundu egar allar varnir vilja bresta lokin. ri 2014 hafi me flugum varnarleik fram a essu n a halda kldum noranttum vel skefjum nnast allt ri, ar til n lokin a allt opnast upp gtt fyrir skldu heimskautalofti trekk trekk.

Hljustu rin  ReykjavkEn hva um a. ri 2014 verur samt flokki hljustu ra. Mealhitinn Reykjavk gti ori um 5,8 stig tt almennilegir kuldar haldi fram. Aeins fjgur r eru skr hlrri. Mealhiti ranna 1939, 1941 og 2010 var 5,9 stig og vel lklegt a 2014 btist ann flokk og gti jafnvel n 6 stigum ef frostin linast a ri. er bara eftir ri 2003 me sinn mealhita upp 6,1 stig og verur eitt um a met eitthva fram a minnsta kosti. etta m sj myndinni hr til hliar ar sem hljustu rin Reykjavk eru tlistu.

Hvernig ri verur svo tlka egar kemur a uppgjri fer svo a venju eftir v hvar menn eru staddir plitska barmetinu loftslagsmlum. Hitamet, ea ekki hitamet, slandi vegur reyndar skp ltt heimsmlikvara. eim mlikvara er vel fylgst me um essar mundir v mealhiti jarar er vi a allra hsta sem mlst hefur. Heimsmeistaratitill gti v hlotnast rinu 2014 nema a glutri v niur lokasprettinum eins og hr heima.


Stjrnumtf vi Kirkjufellsfoss

etta fyrsta or fyrirsgninni er ekki gott or og hefur kannski ekki veri nota ur. En hva um a? slensk nttra ykir einstaklega myndrn og framandi og hefur vaki sfellt meiri athygli undanfrnum rum. Landi hefur veri nefnt draumaland ljsmyndara ar sem tiltlulega auvelt er a nlgast ljsmyndamtf sem eru engu ru lk heimsvsu. a er ekki bara aukin dreifing ljsmynda gegnum netheima sem hjlpar arna til v sama tma hefur stafrnni ljsmyndatkni fleygt mjg fram a gleymdri eftirvinnslu myndvinnsluforritum sem getur gert hinar grmuskulegustu myndir a tpskum listaverkum. Atvinnuljsmyndarinn hefur leiinni fengi hara samkeppni fr vel grjuum amatrum me gott auga fyrir myndbyggingu, litum og gum mtfum.

Kirkjufell I
Sum myndefnin koma fram oftar en nnur eins og vera vill og nir stair sem ur voru ltt ekktir sl gegn. htt er a segja a Kirkjufellsfoss s einn slkra staa. Kirkjufellsfoss Kirkjufells er ltill foss rtt nean vi smbr vegarsla sem liggur upp fr jveginum noranveru Snfellsnesi. Fossinn og in eru auvita kennd vi Kirkjufelli sem rs arna upp sinn srstaka htt, senn vinalegt og rennilegt til uppgngu.

Myndefni bur lka upp ga mguleika msum stlum, ekki sst eftir a dagsbirtu er teki a brega, en langur lsingartmi gerirfossinn a mjkri hvtri slu. Gott virist a nota gleilinsu til a f sem vasta sjnarhorn og ekki er verra ef norurljsin f a leika um himininn ea regnboginn eins og hann leggur sig. essu hafa ljsmyndarar gert g skil undanfrnum rum og Kirkjufelli me Kirkjufellsfoss forgrunni, hefur annig ori eitt af skrustu stjrnumtfum hr landi meal innlendra og erlendra ljsmyndara og hefur hrur ess borist va.

r fnu myndir sem teknar hafa veri essum sta hafa tt sinn tt a koma Kirkjufellinu heimskortalnetsins ar sem gjarnan eru teknir saman TOP10-listar yfir hitt og etta. ar m til dmis nefna lista eins og: 10 Most Beautiful mountains in the world 10 Spectacular hidden paradise locations from around the world 10 most beautiful Places around the world.

Kirkjufell samsett

- - - -

Sjlfur hef g ekki komi akkrat a essum sta og notast v vi myndir han og aan. Stra myndin er tekin af g.hennings eins og hn kallar sig Flyckr.com

Hfundar og uppruni annarra mynda eru:CoolbieRe /Tony Power /Piriya (Pete) /Conor McNeill / Peter Rolf Hammer


Mnaarhitasluriti a loknum nvember

a er varla hgt anna en a birta njustu uppfrslu slnaverkinu yfir mealhita mnaanna Reykjavk eins og a ltur t n a loknum essum afar hlja nvembermnui. Sem fyrr sna blu slurnar mealhita mnaanna samkvmt opinbera vimiunartmabilinu 1961-1990, rauu slurnar sna mealhita sustu 10 ra og r fjlublu standa fyrir ri r. Nliinn nvember var eins og arna sst langt fyrir ofan mealtl mnaarins og a auki nokku hlrri en mealtl oktbermnaar. a m segja a essi nvembersla rili eirri fnu simmetru sem komin var myndina enda var etta nst hljasti nvember fr upphafi mlinga Reykjavk (5,5C), eftir hinum ofurhlja nvember 1945 (6,1C).

Mealhiti Rvik 10 2014

Staan rshitamlum fyrir Reykjavk er orin athyglisver og vkur sgunni a slunum lengst til hgri sem standa fyrir rshita. Ef desember verur bara kalda mealtalinu (-0,2C) endar mealhiti rsins 6,0 stigum og ri a nst hljasta fr upphafi. Ef desember hinsvegar hangir 10 ra mealtalinu (0,7 C) endar mealhitinn 6,1 stigi sem er jafn hltt metrinu 2003, sem tkna er me grnni slu. Stutt er a ri veri a hljasta fr upphafi en samkvmt mnum treikningum arf mealhitinn n desember a n 1,2C til a svo megi vera.

Mia vi veurspr er ekki mikilla hlinda a vnta nstu daga annig a best er a stilla llum vntingum hf - hafi menn yfirleitt einhverjar vntingar. Sjlft mealhitameti fyrir desember er varla httu en a er 4,5 C fr rinu 2002. Hva sem v lur er engin htta ru en a ri 2014 veri eitt af allra hljustu runum Reykjavk sem og vast hvar landinu, a gleymdu heimsmealtalinu v rsmealhitinn 2014 er vi a allra hsta heimsvsu, hafi einhver huga a vita a.


Karamella sundkall

Verblgan er vissulega ekki a sliga okkur essa dagana. En a hefur ekki alltaf veri annig. g man a eitt sinn mnum ungdmsrum ttunda ratugnum vorum vi strkarnir a velta fyrir okkur verlagi nausynjavrum verblginni framt. Spurt var: Gti veri a ein karamella tti eftir a kosta sund krnur framtinni? Okkur fannst a frleit tilhugsun og eiginlega bara fyndi. essum tma minnir mig a ein ltil karamella hafi kosta eina krnu og g vi essar venjulegu Tggur fr Na. Ltill brjstsykur kostai sennilega lka eina krnu en eir strri af Haltukjafti-ger kostuu tvr krnur. En gamla krnan hlt svo sannarlega ekki vergildi snu averblgu ranna eftir. Hn breyttist ltta flotkrnu. Henni var myntbreitthundrafalt sem tti undir enn meiri verblgu. Sar var nkrnan sett flott og skk enn dpra. Hva tli ein ltil karamella kosti dag um 40 rum sar? J, r kosta um 20-30 krnur stykki samkvmt innanheimilisheimildum. eftir a bta vi tveimur nllum vegna myntbreytingar sem gera tv til rj sund krnur gamlar, takk fyrir. etta snir auvita hva allt krnugildi er afsttt egar kemur a framtinni. Hva fst fyrir sund krnur eftir 40 r? Skyldi karamellan kosta sundkall? Hver veit? Verur hn kannski verlg Evrum, Dollurum ea Norskum krnum?

g fr n eiginlega a sp etta um daginn egar EFTA-dmurinn fll um vertryggu lnin. Samkvmt honum er a me llu vieigandi a gera ekki r fyrir verbtum ofan vexti egar greislutlun fram tmann er gefin t. Svindl og prettir lnastofnanna kom huga margra egar um var rtt. En er endilega rtt ljsi karamelluhagfrinnar a a eigi alltaf a gera r fyrir verbtum greislutlunum? a arf kannski ekki a vera. egar til dmis verbtur 40 ra lns eru reiknaar inn tlanir og eftirstvar skoaar eins og r vera eftir 20 r kemur sennilega fram a upphin hefur hkka krnum tali rtt fyrir rotlausar shkkandi afborganir. Svo gti v virst sem lni geri ekki anna en a hkka a raungildi um langa framt egar raunin er s a lni lkkar. maur skuldi sfellt fleiri krnur er ekki ar me sagt a maur skuldi fleiri karamellur.

Sjlfum finnst mr vertygging raun ekkert elileg v hn tryggir a afborganir og eftirstvar su samrmi vi almenna verlagsrun. a mtti hinsvegar frekar herja sjlfa vextina enda eru raunvextir um 5% i miki 40 ra lni. En a sem mli skiptir llu svona er a eir sem taka ln, stutt ea lng, geri sr grein fyrir v hverju a felst til framtar og a s sem tekur ln og s sem veitir ln su smu blasu.


Moggarifrildi fr 1967

mis bl berast me hljum vindum og safnast fyrir svalaglfinu. Ekki eru a allt laufbl. morgun mtti sj rifrildi af sjlfu Morgunblainu sem vi nnari athugun reyndist vera fr 13. september 1967. Meal efnis var hseign til slu Blesugrf me larttindum, tborgun 275.000 sund. bakhliinni var minning um mann sem var ungur skti og var alltaf boinn og binn til a veita asto og hjlp, hvar og hvenr sem til hans var leita.

Haustbla


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband