Geimveruat

a skal viurkennt a maur tk dltinn kipp um daginn egar frttir brust a v utan r heimi a stjrnufringar hefu komi auga dularfull fyrirbri, umhverfis einhverja stjrnu, sem erfitt vri a tskra me ru en a htknisamflag vri ar a verki. a var aallega umfjllun Independent sem sem vakti athygli en eir voru fljtir a vsa til geimvera sem lklegri skringu tilur fyrirbrisins sem fannst me asto Kepler sjnaukans.

Eins og oft ur reyndust etta vera einhver tlsn ea hrein sifrttamennska og auvita kom "Stjrnu-Svar" okkur aftur niur jrina me nnari tskringar og benti a geimverur vru nestar blai egar skringa vri leita. a vru msar nttrulegar skringar boi essu fyrirbri eins og til dmis halastjrnubrot sem hfu raa sr upp me srstkum htti umhverfis umrdda stjrnu. Einnig skal hafa huga a vsbendingar um a eitthva vri fer arna fengust me v a mla ltilshttar en reglulegar breytingar birtistigi stjrnunnar sem gerist egar eitthva gengur fyrir hana, eins og til dmis reikistjrnur. a sst v ekki beinlnis neitt umhverfis stjrnuna, aeins vsbendingar um eitthva venjulegt.

Fljgandi diskar

Ef rtt hefi veri og stafest a arna vri eitthva htknilegt fer, hefu a veri strtindi sem breytt hefu miklu, v fram a essu hfum vi jararbar ekki fundi neitt sem hnd festir um lf rum hnttum, hva ru samflg geimvera. Dularfulla stjarnan (KIC 8462852) sem augu manna beindust a er 1.481 ljsra fjarlg, sem ir a a sem vi sjum ar eru raun 1.481-rs gamlar frttir. Vegna fjarlga alheiminum erum vi alltaf a horfa gamla atburi egar vi horfum til stjarnanna og mis gamla eftir v hversu fjarlgar stjrnurnar eru. Sama gildir ef hugsanlegar geimverur essu tiltekna fjarlga slkerfi vru a fylgjast me jrinni nna. a sem eim birtist er jrin eins og hn var fyrir 1.481 ri egar mialdir voru gengnar hr gar me jflutningnum miklu og allskonar umrti Evrpu eftir fall Rmaveldis. Vntanlega vri far vsbendingar um a hr vri eitthva hra lf ferinni enda langt tsendingar tvarpsstva og annarra ljsvakamila.

En eru annars einhverjar geimverur og htknisamflg arna ti? J verum vi ekki a segja a? r v a er hgt jrinni hltur a a vera hgt annarsstaar. a er ekki ar me sagt a hra lf og htknisamflg veri til svo auveldlega, ru nr. Skringin tilvist geimvera hltur miklu frekar a vera s a heimurinn er svo gnastr a eiginlega allt hltur a vera til einhverstaar og miklu rvali. Fjarlgir eru hinsvegar a sama skapi gilegar sem tti a skra hvers vegna vi hfum ekki ori vr vi neitt arna ti og enginn sennilega ori var vi okkur. Kannski er a jafnvel svo a tegundin maur s langtknivddasta lfvera gjrvallrar vetrarbrautarinnar og eina lfveran sem hugsar yfirleitt eitthva t fyrir slkerfi. En jafnvel a eitthva lf og vit s kringum okkur tr g v a samskipti og heimsknir geimvera til jarar su nnast alveg t r myndinni nt, fort og framt tt sumir vilji tra ru eim efnum. a m alltaf leika sr a mguleikunum eins og eim a jarsgunni hafi kannski einu sinni komi geimverur sem hafa veri svo heppnar a vera tnar af risaelum.

- - -

Myndskreytingin sem fylgir er r kvikmyndinni Mars Attach fr rinu 1996


mbl.is Geimverur nestar blai
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Tknispjall

Fyrir mjg mrgum rum s g sjnvarpi allra landsmanna gamla svarthvta bmynd, sem g veit ekkert um, nema hva hn fjallai um ungan mann sem einhvern htt komst yfir lti handtkt tki sem var gtt eim eiginleikum a hgt var a spjalla vi a og f rleggingar til a komast fram lfinu. etta tki var sem sagt gtt mannsrdd og ttu rleggingar ess ekki a bregast. Tki sagi unga manninum nkvmlega hva hann tti a gera til a gra peninga og a sem mestu mli skipti, hvernig hann tti a krkja draumaprinsessuna. N man g ekki alveg framvinduna en auvita endai myndin v a allt var komi hnk hj aumingjans manninum v rleggingar tkisins reyndust egar til kom ekki eins skynsamlegar og a hlt sjlft fram. A lokum frelsai hann sjlfan sig og henti tkinu nstu ruslatunnu rtt fyrir kf mtmli ess.

Kannski kannast einhver vi essa bmynd sem var dmiger minning um a varasamt getur veri a treysta tkninni um of. Myndin gti veri eitthva um 50 ra gmul en sjunda ratugnum var eins og oft ur mikil tr v a tknin tti eftir a leysa flest okkar vandaml og ltta okkur lfi. Vi ttum auvita a geta skroppi til tunglsins sumarfrum ri 2000. Mennirnir kmu r vinnu svfandi um fljgandi blum meannringarrkar matarkkur vru galdraar fram sjlfvirkum eldhsum hsmurinnar.
Ekki er etta alveg svona dag og sjlfsagt myndi tmaflkkurum fr sjtta ratugnum reka rogastans yfir v hva lti hefur raun breyst. Vi erum enn a aka um fjrhjla bensnblum eins og gert hefur veri 100 r. Flugvlar hafa lti breyst, algengasta faregaotan er enn Boeing 747 sem flaug fyrst ri 1969, lngu er bi a leggja sustu hljfru Concorde otunni og Bandarkjamenn urfa a leita nir Rssa til a koma sr upp fyrir lofthjpinn Soyuz-geimflaugum sem hafa veri notkun san 1966. mislegt hefur breyst en s lxus sem til staar er dag er a mestu bundin vi betur sta jararba mean meirihluti flks heiminum br vi takmarkanir vegna ftktar.

Tknibyltingin sem er orin er samt sem ur mjg merkileg og arf ekki a gera lti r henni hn stuli ekki alltaf a bttu mannlfi. Tknibyltingin er ekki mjg snileg raun og hn hefur ekki breytt snd borga og umhverfisins svo mjg. Byltingin felst agengi upplsinga, samskiptum manna milli og afreyingu sem um gerir svo margt relt sem tti frbrt fyrir nokkrum rum. Allt er n agengilegt litlu tki sem menn ganga me sr hvert sem eir fara, enda er einu og sama tkinu samankomnir allir helstu fjlmilar heimsins, vdeleigur, dagbl, sjnvarp og tvarpsstvar, auk myndavlar, kvikmyndatkuvlar, einnig alfrisafn me upplsingum um hvaeina, orabkur, bkasafn, ritvl og reiknivl, stasetningatki, landakort af llum heiminum og llum borgum, ttaviti, vasaljs og a gleymdum sjlfum smanum sem um er a vera undir samkeppni vi samskiptaforrit sem aldrei eru tali.

En tkin, ea hinir svoklluu snjallsmar, sem flki gengur me, eru samt sem ur engar vitvlar og a ir ekkert a spyrja au hvaa stefnu eigi a taka lfinu. rtt fyrir tknina munu menn halda fram a vera snar eigin snjallverur og sinnar eigin gfu smiir. Menn munu lka halda fram a misskilja mann og annan og jafnvel hengja bakara fyrir smii. tli a veri ekki annig um komna t?

Snjallverur


Gengi Ben Nevis

a var fyrir rmu ri san a g fr a sp hvernig best vri a bregast vi yfirvofandi persnulegum tmamtum hj mr sem tilkomin eru af notkun okkar tugakerfinu vi aldurskvaranir sem og anna. a sem kom strax upp hugann var a ganga eitthva gott fjall erlendis sem risi hrra en nnur fjll vikomandi umdmi ea landi og leiddu r plingar fljtlega til Skotlands ar sem er a finna hsta fjall Bretlandseyja, Ben Nevis, 1344 metrar h. Anna vissi g svo sem ekki um etta fjall en eftir sm eftirgrennslan komst g a v a etta vri vel gngufrt og talsvert gengi.

Ben Nevis kort
Auveld akoma er a Ben Nevis sem stendur rtt ofan vi binn Fort William. Tala var um a Ben Nevis vri fjall sem ekki tti a vanmeta. ar uppi sist sjaldan til slar - hva til annarra fjalla, auk ess sem ar geisuu gjarnan miklir vindar sem svipt gtu mnnum fram af hengiflugum, fru eir ekki varlega. etta tti ekki sst vi haustin egar Atlantshafslgirnar fara a gerast gengar enda ekki a stulausu a stofna var til veurathugana essum sta seint 19. ld. etta var sem sagt kvei. Konan fllst a taka tt og var bku gisting vi fjallsrtur bnum Fort William. Uppganga yri stra daginn, 30. september, en ef illa virai var dagurinn eftir til vara.

egar lei september og styttast fr etta var auvita legi yfir veurspm sem voru i sbreytilegar - allt fr skaplegri blu til strvira af verstu ger. Tilefni til bjartsni fr vaxandi vegna mikils harsvis sem geri sig lklegt a leggja undir sig Bretlandseyjar. a stst, v egar komi var til staarins og uppgngudagur rann upp, var heiur himinn, logn en dlti morgunsvalt og fjalli blasti vi allri sinni dr.
Ben Nevis Stgur

Stgurinn sem liggur upp fjalli var upphaflega tlaur hestum sem fluttu vistir tilveurathuganamanna fjallstoppinum. Stgurinn er aldrei verulega brattur ar sem hann liggur hlykkjum utan hlunum en er nokku grfur kflum. ri 1911 vildu menn sna fram hversu njustu bifreiarnar vru megnugar egar tkst a drsla einu Ford-T mdeli alla lei upp auglsingaskyni. S fer tk a vsu nstum rj daga me miklum tilfringum en niurleiin var hinsvegar farin remur klukkutmum.

Ben Nevis toppur
toppi Ben Nevis er mjg strgrtt og eruleifar mannvirkja berandi en r tengjast mnnuuveurathuganastinni sem arna var rekin runum 1883-1904. Vinnan ar hefur sjlfsagt veri harneskjuleg verstu vetrarverunum og rstutt verhnpt hengiflug. Me tilkomu gngustgsins og starfseminnar Ben Nevis var etta fljtlega vinsl gngulei feraflks og svo fr a reist var gistiheimili vi hli hblaveurathuganamanna og segir sagan a eim hafi stundum tt ng um ni af vldum gglas gnguflks. Gistiheimili hlt velli nokkur r eftir a veurathuganastin var lg niur en dag standa veurbarar rstirnar einar eftir af llu saman.

Ben Nevis rstir
a var hinsvegar enginn veurbarningur ennan sasta dag septembermnaar Ben Nevis ri 2015. eir sem lgu sig gnguna alla lei toppinn voru v alveg skjunum tt engin sk vru lofti enda upplifu menn arna einstaka veurblu me strbrotnu tsni allar ttir ar sem hver Skoski fjallstoppurinn tk vi af rum. etta munu veraleifar gamalla fellingafjalla sem mynduust fyrir um 400 milljn rum egar miki sameiningarferli meginlanda tti sr sta og hefur veri kllu Kalednufellingin og er myndun Noregsfjalla einnig hluti af v ferli. Ekki sst til snja fjllum en rlai enn smskflum skuggslum giljum arna nean vi fjallstoppinn.

Ben Nevis tsni
Niurleiin er auvita jafn lng og uppgangan. a var ljandi a feta sig alla essa lei niur eftir hrum stgnum og maur hefi alveg egi gan snjskafl til a renna sr niur eins og gjarnan slenskum fjllum. En essi tmamtafer lukkaist sem sagt vonum framar. Helst a bakpokinn hafi veri arflega ttroinn af notuum skjlfatnai sem er alltaf vissara a hafa me fjll. Tala n ekki um egar um er a ra hsta fjall Bretlandseyja, svo htt sem a nr.

Ben Nevis - EHV

Karlinn sjlfur toppnum.


Hafslgmark Norurslum

N bendir allt til ess a hinu rlega hafslgmarki Norurslum hafi veri n enda slin a lgt lofti a hn megnar ekki lengur a vega upp mti hitatgeislun lofts og sjvar arna norur fr. Dagsetning sjlfs lgmarksins mun vera 8. september a essu sinni sem er frekar fyrra fallinu en annars er algengast a lgmarki s einhverntma um mijan mnuinn. a er allur gangur essu eins og me sjlft hmarki a vetralagi sem r var venju snemma ferinni og auk ess me allra lgsta mti fr upphafi nkvmra gervitunglamlinga ri 1979.

Hafslgmarki 2015 mun vera a fjra lgsta tbreislu tali. Mjg svipa rinu 2011 en dlti fyrir ofan fyrrum metri 2007 egar sinnhlt fram a brna fram seinni hluta september. ri 2012 heldur enn lgmarksmetinu me miklum glans en hinsvegar er tbreislan r mun minni en lgmrkunum 2013 og 2014. sinn er v alls ekki a aukast og ekki heldur a sl ntt lgmarksmet en sgulegheit fara alltaf eftir v hva menn vilja mia vi. Umrdd r eru borin saman mynd sem unnin er tfr lnuritiNational Snow and Ice Data Center.

Hafslgmark 2015

Lnuriti sem vsa er er gagnvirkt og er hgt a bera saman hvaa r sem er. Einnig er hgt a kalla fram kort me hafstbreislu hvaa dag sem er aftur tmann. Til nnari glggvunar hef g sett saman mynd me hafslgmrkum sex valinkunnra ra fr 2000 til 2015 sem gefur sm snishorn af runinni.

Nokkur hafslgmrk

kortinu fyrir ri 2000 m sj hvernig staan var rtt um aldamt en var lti um opin hf N-shafinu sumarlok. sinn hafi minnka fr fyrri rum og almennt reikna me a N-shafi gti ori slaust seinni hluta essarar aldar. 2007 var miki tmamtar en voru astur afar hagstar til a bra sinn auk ess sem miki af eim s sem ekki brnai barst suur me Grnlandi. arna fr mnnum a vera ljst a sinn gti horfi lok sumars mun fyrr en ur var tali, jafnvel nokkrum rum. sinn ni a jafna sig eitthva n en tbreisla rsins 2011 var san s nnur lgsta fr upphafi. Anna tmamtar var svo 2012 egar sinn brnai miki alla kanta og ynntist mjg. Aftur braggaist sinn nstu tv r og ri 2014 var greinilegt a sinn vri ekki frum alveg nstunni. N ri 2015 hefur sinn minnka n og orinn lka og hann var sumarlok 2011 sem var einmitt ri undan metrinu mikla.

Hva gerist nstu rum veit g ekki enda er g frekar illa a mr framtinni. a er allavega ljst a hlutirnir geta breyst mjg rfum rum. annig gti sinn allt eins veri horfinn a mestu sumarlok eftir tv r ef rttar astur skapast, hinn bginn gti sinn allt eins tt a til a aukast n og lifa gtu lfi langt fram eftir ldinni. essi vissa gerir hlutina bara meira spennandi a fylgjast me, hafi maur anna bor huga essu.

- - -

Heimildir og nnari upplsingar: http://nsidc.org/arcticseaicenews


Samanburur sumarveurgum Reykjavk

N egar aal-sumarmnuirnir er a baki er komi a v a skoa hvernig sumari plummai sig hr Reykjavk mia vi fyrri sumur. Til grundvallar eru mnar eigin veurskrningar en aukaafur t fr eim er einkunnakerfi ar sem hver dagur fr sna einkunn skalanum 0-8 t fr veurttunum fjrum: sl, rkomu, vindi og hita. Mnaareinkunnir reiknast t fr mealtali allra daga og sumareinkunnin smuleiis. annig get g bori saman veurgin eins og au koma t r mnum skrningum sem n allt aftur til rsins 1986.

A essu sinni fr sumarveri Reykjavk 2015 fr einkunnina 4,90 sem er bara nokku gott ekki s a sama stjrnuflokki og au allra bestu. Nlii sumar var reyndar me allra besta mti Reykjavk og ngrenni mia vi ara landshluta, srstaklega Norur- og Austurland ar sem sumari var nstum eins mgulegt og a getur ori. annig er a bara, veurgum er oft misskipt hr landi og a essu sinni hafi suvesturhorni vinninginn.
Hsta einkunnina fr upphafi fr sumari 2009: 5,37. Sumari 1989 er a lakasta me 4,10 stig en mealeinkunn allra sumra er 4,74. Niurstum m taka me fyrirvara enda miast einkunnir bara vi mitt skrningarkerfi en svona heildina liti tti etta a gefa gtis vsbendingar. A sjlfsgu kemur hr slurit yfir niurstur og undir v er stuttaraleg lsing llum sumrum fr 1986.

Sumareinkunnir

Stuttaraleg lsing llum sumrum fr rinu 1986. Tek fram a aallega er hr mia vi mitt heimaplss, Reykjavk, nema anna s teki fram.
1986 4,46 Jn var dimmur, kaldur og blautur suvestanlands en jl og gst llu betri.
1987 4,73 Slrkt og urrt jn og gst, en jl var slarltill og blautur.
1988 4,30 Afar slmur jnmnuur og einn s slarminnsti Reykjavk. Jl var gtur en gst ekkert srstakur. venjumiki rumuveur suvestanlands ann 10. jl.
1989 4,10 Jl brst algerlega og var s slarminnsti sem mlst hefur Reykjavk auk ess a vera kaldur. Jn og gst voru einnig frekar svalir er skrri a ru leyti.
1990 4,50 Lti eftirminnilegt sumar sem var slku meallagi. Reykjavkurhitinn jl var s hsti 22 r.
1991 4,93 Jn var srstaklega slrkur og eftir fylgdi heitasti jlmnuur sem komi hefur Reykjavk og voru slegin hitamet va um land. mikilli hitabylgju ni hitinn 23,2 stigum borginni ann 9. jl en s mnuur var hljastur allra mnaa Reykjavk 13,0 grur.
1992 4,37 Sumari ekkert srstakt og aldrei mjg hltt. Eftirminnilegast er kuldakasti um Jnsmessuna annars mjg kldum jnmnui, ar snjai fyrir noran og einnig til fjalla sv-lands.
1993 4,70 gtt tarfar en besta veri var jl en var mjg bjart og urrt Reykjavk en kalt fyrir noran.
1994 4,80 Sumari var smilegt me kldum jnmnui en jl var frekar hlr.
1995 4,33 Sumari ekki gott nema hva jl var gtur. gst var mjg ungbinn.
1996 4,63 Ftt eftirminnilegt etta sumar. gst var mjg dapur Reykjavk en gur kafli kom um mijan jl.
1997 4,80 Sumari var urrt og bjart framan af en jl og gst ollu vonbrigum SV-lands.
1998 4,93 Sumari var gott heildina. Jnmnuur var bjartur og urr og var samt gst s hljasti mrg r.
1999 4,60 Sumari var frekar blautt ar til gst, en var bjart og hltt.
2000 4,77 gtt sumar me kflum en mjg slrkt og urrt fyrir noran og austan.
2001 4,70 Sumari var gtt heildina lti vri um hlja daga.
2002 4,57 Jn var hljasti mnuurinn a essu sinni. Hitinn ni 22 stigum sem er hitamet fyrir jn. Sumari tti ekkert srstakt en var nokku milt.
2003 4,80 Jn og gst uru hlrri en nokkru sinni Reykjavk enda var sumari a hljasta sem mlst hafi borginni sem og va um land. Nokku rigndi me kflum.
2004 5,13 Sumari var bi hltt og slrkt. gst geri mikla hitabylgju SV-lands ar sem hitinn fr yfir 20 stig borginni fjra daga r, ntt hitamet var sett Reykjavk: 24,8 stig.
2005 4,73 Sumari var smilegt fyrir utan ungbinn og svalan kafla jl.
2006 4,47 Sumari var ungbi og blautt suvestanlands framan af en rttist heldur r v er lei.
2007 5,13 Sumari var yfirleitt hltt og urrt og mjg gott um mest allt land. Reykjavk var jlmnuur s nst hljasti fr upphafi.
2008 4,90 Afar slrkur og urr jnmanaur en san kflttara, mjg blautt lok gst. Enn var slegi hitamet Reykjavk, n hitabylgju undir lok jl egar hitinn komst 25,7 stig.
2009 5,37 Mjg gott sumar sunnan og vestanlands, srstaklega jlmnuur sem var s urrasti Reykjavk san 1889 og sjlfsagt einn af bestu veurmnuum sem komi hafa Reykjavk.
2010 5,13 Eitt hljasta sumar Reykjavk. Jn var s hljasti fr upphafi, jl jafnai meti fr 1991 og gst me eim hljustu. Aldrei var um a ra verulega hitabylgju.
2011 5,03 Sumari byrjai heldur kuldalega, srstaklega noraustanlands. Annars yfirleitt bjart og urrt suvestanlands.
2012 5,33 Mjg gott sumar vast hvar. Slrkt, urrt og hltt. venjudjp sumarlg kom suur a landi 22. jl.
2013 4,37 Miki bakslag veurgum sunnan- og vestanlands. gtis kafli seinni hlutann jl bjargai miklu.
2014 4,73 Nokku blautt fram yfir mitt sumar og fir slardagar. Jn var me eim allra hljustu. gst nokku gur en endai me veri lok sumars.
2015 4,90 gtt sumar suvestanlands en venju slmt noranlands og austan. Jn fremur kaldur borginni framan af en annars var hitinn nrri meallagi. urrt og nokku bjart var fram mijan gst egar tk a rigna. Stuttur hlindakafli kom seint gst. Snjr var lengi a hverfa va hlendinu og allnokkrir skaflar Esju lifu sumari.

annig er a. v m svo bta vi a september hefur fari vel af sta noran- og austanlands sem er nokkur srabt fyrir sumari ar. Annars er september ekki talinn me hr tt hann s almennt talinn til sumarmnaa. a ekki vi um etta yfirlit enda fer venjulega verulega a halla a hausti egar lur mnuinn.


20 stiga hitar Reykjavk

a eru alltaf viss tindi egar hitinn Reykjavk nr 20 stigum eins gerist sastliinn rijudag ann 25. gst og ekki sur merkilegt a a gerist svona seint sumrinu. Til a svo megi vera arf helst af llu hlr loftmassi fr Evrpu a villast hinga me austanvindum sem knnir eru af lgarkerfum suur af landinu sem einmitt var reyndin a essu sinni. essari ld er a mun algengara en ur a hitinn ni 20 stiga markinu einhverntma yfir sumari. Kalda tmabili seinni hluta sustu aldar sttai ekki af mrgum slkum atburum en aftur mti gekk betur hlju ratugunum milli 1930-1960 egar nlega annahvert sumar sttai af 20 stigum. etta m sj eftirfarandi mynd sem unnin er upp r ggnum Veurstofunnar.
20 stig Reykjavk
Hsti hiti sem mldist hlja tmabilinu um mija sustu ld var 23,2 stig, ann 17. jl ri 1950. Hitinn ni 20 stigum fjrum sinnum nstu 10 rin en san liu heil 15 r n ess a a gerist. ann 9. jl 1976 ni hitinn loks 20 stigum og a svo um munai v ntt glsilegt hitamet var sett er hitinn komst 24,3 stig. Aftur komst hitinn hstu hir lok jl 1980 egar hann mldist 23,7 stig. Merkilegt er reyndar a etta er einu dmin um 20 stiga hita nstum 30 ra tmabili fr 1961-1989. Hitinn mjakaist upp 20 stig sumari 1990 en frgri jlhitabylgju ri 1991 komst hitinn hst 23,2 stig. Upp r aldamtum fr 20 stiga tilfellum fjlgandi og ekki sur frgri hitabylgju gst 2004 var ntt hitamet sett Reykjavk ann 11. gst er hitinn komst 24,8 stig. a met var ekki langlft v a var slegi t af borinu sdegis ann 30. jl ri 2008 er hitinn komst 25,7 stig sem er nverandi met hinum opinbera kvikasilfurmli Veurstofunnar. Ekki tkst hitanum a n 20 stiga markinu sumari 2014 en munai mjg litlu en ar me lauk 7 ra 20 stiga syrpu sem hfst ri 2006. Vi ekkjum auvita ekki framtina en hfum ekkert mti v a boi veri reglulega upp 20 stiga sumur nstu rum en best er eins og vallt a stilla vntingum hf.


Staan hnattrna mnaarhitasluritinu

Fyrr rinu setti g upp slurit sem sndi hnattrnan mealhita mnaanna og hva gti stefnt me mealhita rsins. Eins og lofa var kemur hr uppfrsla sem snir stuna eftir 7 fyrstu mnui rsins. Tlurnar sem unni er eftir eru fr Nasa-Giss sem er ein eirra stofnana sem halda bkhald um hitafar jarar. Svo maur tskri aeins standa Blu slurnar myndinni fyrir mealhita hvers mnaar sustu 10 r. Rauu slurnar sna mealhita mnaanna rsins fyrra, 2014, sem endai sem hljasta ri fr upphafi mlinga. A vsu me minnsta mgulega mun. Fjlublu slurnar sna san mnui sem linir eru af rinu 2015. slunum fjrum lengst til hgri er rshitinn tekinn saman. Tnuu slurnar ar segja til um hvert gti stefnt me rshitann eftir v hvort restin af rinu verur samrmi vi mealhita sl. 10 ra ea samrmi vi metri fyrra. Teki skal fram a tlurnar eru ekki eiginlegur mealhiti, heldur frvik fr mealtali eins og venjan er egar rnt er hnattrnan hita. Nnari bollaleggingar eru undir mynd.

GISS 7-2015

Eins og sj m byrjai ri mjg hltt heimsvsu hvort sem bori er saman vi sl. 10 r ea 2014. Nstu tvo mnui var mealhitinn lgri en ri 2014 en sustu tveir mnuir eru hlrri og reyndar eru bir eir hljustu mia vi smu mnui fyrri ra gagnar Nasa-Giss. Samanlagt er etta heitasta byrjun ri fr upphafi mlinga eins og komi hefur fram frttum. a er spurning hvort nokkur spenna s essu lengur enda ykir mjg lklegt a ri 2015 veri a hljasta jrinni fr upphafi mlinga hvort sem mnnum lkar betur ea verr. flugt El-Nino stand er enn a fra sig upp skafti Kyrrahafinu og m v bast vi framhaldandi hlindum frekar en a au gangi til baka.

En a spdmsslunum lengst til hgri. Me v a reikna framhald rsins af hgvr t fr mealtali sustu 10 ra fst rshitinn +0,76C sem me herkjum slr t methitari 2014. Veri mealhitinn a sem eftir er jafnhr rinu fyrra fer mealhitinn hinsvegar upp 0,81C sem vri afgerandi hljasta ri heimsvsu. a m hafa huga a september og oktber 2014 voru bir metmnuir hva hlindi varar annig a a er ekki vi neina aukvisa a eiga vi.

a m auvita alltaf velta fyrir sr reianleika svona hnattrnna hitagagna enda snist sitt hverjum. Nasa-Giss notast vi ggn sem gjarnan hafa veri leirtt og eir fylla upp eyur me snum aferum. etta tekst auvita misvel og stundum illa, eins og tilfelli Reykjavkurhitans sem skeptskir tlendingar nota stundum sem dmi. Arar stofnanir sem taka saman heimshitann nota arar aferir eins og t.d. Breska Veurstofan samvinnu vi Austur-Angluhskla (HadCRUD-gagnarin) ar notast menn vi leirtt frumggn og reyna ekki a fylla upp mlingaeyur strjlblla sva.Bretarnir eru dlti lengur en Kanarnir a taka etta saman en fyrstu 6 mnuirnir liggja fyrir og skemmst fr v a segja a ri 2015 stefnir einnig a vera hljasta ri samkvmt ggnum HadCrud, allavega eru samkvmt eim, 6 fyrstu mnuir rsins 2015 afgerandi eir hljustu fr upphafi mlinga.

etta allt vi mlingar yfirborshita jarar. Svo m auvita minnast gervitunglaggn sem mla hitann lofthjpi jarar me mjg beinum htti ar sem lg er hersla neri hluta lofthjps fremur en yfirbor. ar uppi er reyndar ekkert metr ferinni, hvurnig sem stendur v. Gervitunglamlingar munu ekki vera lausar vi vandaml og krefjast missa flkinna leirttinga. Skringin mismunandi niurstum gervitunglagagna og athugana jru niri urfa ekki a liggja glluum aferum annars hvors enda ekki veri a mla a sama.

Gagnar NASA-Giss m sj hr:http://data.giss.nasa.gov/gistemp/tabledata_v3/GLB.Ts+dSST.txt

HadCRUD gagnarin er hr: http://www.cru.uea.ac.uk/cru/data/temperature/HadCRUT4-gl.dat


er a hafsinn

Nordurpoll vefmyndavel 13. gust 2015

N tla g a taka ltta stu hafsmlum Norurslum svona rtt fyrir lokasprett brsluvertar sem stendur fram september. Sumarbrnunin gengur annars sinn vanagang en me snum rlegum srkennum. a stefnir svo sem ekki neitt srlega sgulegt sumar Norur-shafinu. Lgmarksmeti fr sumrinu 2012 verur vntanlega ekki slegi, opi haf mun vntanlega ekki myndast yfirNorurplnum en bendir flest til a tbreislan sumarlok veri lgri en rin tv undan og sama gildir um heildarrmml ssins. Nokkrar vikur eru visnning og enn plss fyrir vntar uppkomur. Lnurit yfir tbreislu hafssins, boi Bandarsku snj- og hafsmistvarinnar, kemur hr fyrst.

Hafslinurit gst 2015

Bli ferillin stendur fyrir runina 2015 en til vimiunar eru fjgur sustu r, samt mealtalinu 1981-2010 sem er talsvert fyrir ofan. Um essar mundir er tbreislan a fara niur fyrir 6 milljn ferklmetra-marki og komin niur fyrir tv sustu r. 2011 er rtt handan seilingar en lengra er 2012 ferilinn sem tti eftir a taka mikla dfu fram september. Spurning er hvernig framhaldi verur me tbreisluna r.

En er a skoa kort sem sna tbreislu og ttleika hafssins, boi Brimarhafnarhskla.

Hafskort Bremen 13. gst

Nverandi staa er arna kortinu niri til hgri en metri 2012 er uppi til vinstri. a m sj 2015-kortinu a tbreislan gti enn dregist tluvert saman norur af Alaska enda sinn ar gisinn af gulgrnu litunum a dma. ar er lka talsver sspng sem sliti hefur sig fr meginsbreiunni en ar mun vera ferinnirt brnandi fjlr s sem var orinn talsverur essum slum eftir tiltlulega slk brslusumur sustu tv r. Sberustrendur eru nnast slausar og vel skipafrar tt ekki muni miklu arna einum sta. Hvalkjtsflutningar okkar ttu allavega ekki a stvast hafssins vegna etta ri.

tbreisla ssins er eitt og ttleiki anna. En svo er stundum tala um flatarml ssins (Area) en er einmitt ttleiki ssins tekinn inn dmi. lnuritaspagettinu hr a nean sem fengi er af sunniFrehvolfi dag, eru snd hafsslgmrk allra rana eftir 1979.

Hafsflatarml 1979-agust2015

egar kemur a flatarmli, sst a sinn r (gul lna) er mun minni en sasta ri (rau lna). Nverandi flatarml er rlti ofan vi 2011 um essar mundir og nnast jafnt gamla metrinu 2007. ri 2012 er hinsvegar forystu eins og fyrr. Af essu a dma er ekkert bakslag um a ra etta ri og alveg mgulegt a flatarmli ssins veri a nst lgsta sumarlok - allavega fr upphafi nkvmra gervitunglamlinga ri 1979.

sama tma Suurhveli er veturinn a n hmarki og styttist hmarks-vetrartbreislu hafssins. g fer ekki ni t a en hinsvegar er a a frtta aan a umrtt vetrarhmark stefnir a vera me lgsta mti mia vi stuna dag (sj gula ferilinn). etta eru mikil umskipti fr sustu tveimur rum sem einkenndust afvenjumiklum hafs.

Hafsflatarml Suur gst 2015

Samanlagur hafs bum jararhvelum hefur samrmi vi etta allt saman dregist mjg miki saman upp skasti og komi n langt undir meallag, samanber lnuriti hr:

Samanlagur hafs gst 2015

Ltum etta ngja af hafsmlum a sinni. g ver vaktinni fram og tek stuna eftir mnu egar rlegt hafslgmark Norurhveli liggur fyrir. Minna m a ekki vera enda er maur srlegur hafsbrslumeistari slenskra glpahlnunarsinna, eins og g var kallaur nefndri fsbkarsu dgunum.


A blanda sr kranudeilu

krana jir

krana er strt land og bar ess eru mist af kranskum ea rssneskum uppruna. kranuflki er meirihluta og byggir vestur- og mihluta landsins mean rssneska flki br suausturhlutanum. essir tveir hpar hafa gjrlka sn a hvert landi a stefna og hvaa tt a a halla sr heimsplitkinni. kranuflki horfir til Vestur-Evrpu og ann draum ganga Evrpusambandi og Nat til a verjast Rssum mean Rssneskumlandi hlutinn vill halda gum tengslum vi Rssa eins og veri hefur um aldir, enda er a flk raun Rssar.

egar svo er komi a stjrnvld sem studd eru af kransku-mlandi meirihlutanum kveur a auka samstarf vi vesturlnd kostna Rsslands, er augljst atogstreita myndast og ekki hjlpai til a kranskan skyldi vera eina opinbera tunguml landsins. Rssnesku-mlandi flki upplifi sig ar me sem illa san minnihlutahp meal jernissinnara kranumanna.

a er sjlfu sr ekki hgt a fellast kranska meirihlutann landinu fyrir a vilja halla sr til vesturs eins og flest nnur Evrpulnd austan jrntjaldsins gamla geru eftir hrun Sovtrkjanna. Engir vilja lengur vera vinir Rsslands - nema eir su Rssar. Hins vegar er skiljanlegt a Rssum finnst vera talsverur missir af kranu af snu hrifasvi. krana hefur fr fornu fari veri samofin sgu Rsslands og rssneskrar menningar, allt fr dgum Gararkis og Knugars sem sar var Kiev, hfuborg kranu. annig er krana fyrir Rsslands svo miklu meira en bara einhver spnn r aski. Tilfrsla kranu einu lagi yfir hrifasvi Vestur-Evrpu er meirihttar fall fyrir Rssland og ekki sst vegna ess a str hluti kranu er raunar byggur flki af rssneskum uppruna sem talar rssnesku, elskar Ptn og yfirleitt allt sem rssneskt er.

Hr er v komin tilvalin uppskrift a klassskum frii sem leiir auveldlega til borgarastrs eins og egar hefur ori og almennt mjg httulegt stand me afskiptum strvelda vestri og austri. sland hefur kvei a blanda sr essa deilu me a vera bandi vesturlanda stuningi snum vi kranska meirihlutann og gegn Rsslandi sta ess a vera hlutlaus aili sem reynir a setja sig inn hva er raun a gerast og jafnvel a mila mlum eins og gum frismum jum smir.

raun eru aeins tvr leiir a frii kranu. A landi veri algerlega hlutlaust svi n tttku efnahags- og hernaarbandalgum ea a landinu veri skipt tvennt me einhverjum htti. Heil og skipt krana getur hinsvegar ekki veri annahvort innan hrifasvis Vestur-Evrpu ea Rsslands. Slkt leiir aeins til framhaldandi friar.


Gengi um Tn og Holt

N tla g a bja upp nokkurs konar myndaspjall, sem reyndar er ein tegund af mnum bloggfrslum, ar sem gengi er um gtur borgarinnar mli og myndum. Sfellt er veri a byggja og tta, ekki sst gmlu athafnasvunum sem lgu upp fr norurstrndinni og upp a Skipholtinu. Um a svi liggur gngutrinn a essu sinni.

Sbraut

Hefjum ferina vi Sbraut ar sem strhsiHfatorgsins gnfa yfir lgreistari hsum gamla tmans. Vntanlega verur ess ekki langt a ba uns gmlu Vegagerarhsin og smurstin vki fyrir einhverju fnerinu.

- - - -

Strholt

Hr liggur leiin upp Strholti ar sem n gtumynd blasir vi. Til hgri er gamla DV-hsi sem n er ori a Listahskla. Hampijuhsi sem var arna einhver r er lngu horfi og bi a byggja etta mikla barhs vinstra megin. Hum hssins fjlgar eftir v sem near er fari brekkuna. g geri svo sem ekki athugasemdir vi tliti en mr finnst frekar skrti a hafa bir me svlum og llu alveg niur a gangsttt sta t.d. verslunarrmis nestu hum eins og venjan er me svona hs vi mibi.

- - - -

Brautarholt

Brautarholtinu mtti gera skil alveg srstaklega en essar byggingar hafa mtt muna ffill sinn fegurri. Hsi nr er gamla rscaf og sar Bahs. ar dansar enginn lengur og enginn frin fer ba. Hsi arna fjr er eiginlega llu hrrlegra en a hefur hst einhvern mlmina og vinnustofur listamanna. etta er ekki dmigert fyrir alla gtumyndina. Meal annars er gtis hvtt hs arna gtunni ar sem g hef unni lengi.

- - - -

Natn

etta hs horni Natns og Laugavegar hefur veri smum svo lengi sem g man eftir mr. Allavega standa jrnabindingar enn upp r hsinu og hafa gert fr upphafi.

- - - -

Borgartn

Uppbygging llu snu veldi horni Natns og Borgartns. Maur veltir fyrir sr hvort essi hsaskipan s eins og menn su fyrir sr upphafi. Ea su menn annars eitthva fyrir sr upphafi? Sundi milli essara tveggja hsa getur varla talist til manneskjulegs umhverfis og til a bta fyrir skort tsni r barhsinu sem er byggingu er sett ofan a anna hs. Kom einhver arkitekt nlgt essu ea var etta kvei stanum?

- - - -

Borgatn gata

Borgatni sjlft ltur bara gtlega t tt einhverjir hafi kvarta yfir skrtnum gangstttarhellum og rauum ljsastaurum. Mr finnst etta bara nokku lflegt og gott og hjlreiastgarnir virka greinilega.

- - - -

Rtuhtel

etta farartki var vegi mnum portinu hj Gumundi Jnasyni. Rllandi htel virist etta vera kalla og bur upp htelgistingu remur hum afturhluta vagnsins. ljsi umrunnar veltir maur fyrir sr hvar salernisastaan s niur komin.

- - - -

Hfi

Best a enda trinn hj Hfa en ar er greinilega veri a koma fyrir sjlfum Einari Ben sem bj arna einhvern tma. Einar er auvita ein af styttum bjarins og var ur Klambratni. Eftir er a setja upp vravirki fyrir aftan hann sem minnir hrpustrengi. Reyndar minntu komnu strengirnir mig rimla gamladaga og v fannst mr hann alltaf vera fangelsi. Ef Einar Ben vri uppi dag vri hann ekki lklega fangelsi eins og svo margir arir sem tluu sr miki upp r sustu aldamtum. Annars er vikvmt ml a vera a fra styttur og a svo sem vantai ekkert srstaklega styttu arna a mnu mati. etta hs er annars miklu heimsfrgara dag fyrir a hafa komi veg fyrir atmstr og a er ekki lti afrek t af fyrir sig.


Fr Slinni Reykjavk til Plt Suurlandi

Strir og fjarlgir himingeiminum er me eim htti a gott getur veri a setja r eitthva jarneskt samhengi sem vi ekkjum, en a er einmitt a sem g tla a reyna hr. frttum undanfari varandi dvergstjrnuna og fyrrumreikistjrnuna Plt, hefur komi fram a hlutfallsleg str hennar gagnvart Jru s lka og golfkla gagnvart ftbolta. t fr eim upplsingum datt mr hug a taka samanburinn lengra og reikna t restina af slkerfinu samt fjarlgum sama skala.

Sl, Jr og Plt

Ef Jrin er ftbolti og Plt golfkla reiknast mr til a verml slarinnar s um 24 metrar og mtti v lkja henni vi myndarlegan loftbelg, kannski af strri gerinni. S essi guli loftbelgur settur niur mijan Austurvll, er framhaldinu hgt a reikna hvar reikistjrnurnar eru niurkomnar sama hlutfallslega skala og raa eim upp austur eftir borginni og lengra austur sveitir ar til vi komum a litlu golfklunni einhverstaar lengst miju Suurlandi, eins og g geri nnar grein fyrir nean myndar.

Slkerfi Suurland

Guli Slar-loftbelgurinn myndi sma sr vel beint fyrir ofan Jn Sigursson mijum Austurvelli. aan hldum vi vit reikistjarnanna og gefum okkur a r rai sr beinni lnu fr slinni. Byrjum a ganga upp Sklavrustginn og upp Sklavruholti. ar rtt handan Hallgrmskirkju, hittum vi fyrst fyrir Merkr, str vi appelsnu brennandi slarhitanum. fram er haldi smu tt ar til komi er a Venusi miju Klambratni. Hann er gn smrri en Jrin sem einmitt er a finna ftboltastr vi Kringlumrarbraut. Vi hldum fram og komum a Mars sem er eins og brenn-bolti a str, nlgt Hagkaupum Skeifunni.

N fara fjarlgir a aukast og vi erum komin t fyrir borgina nlgt bnum Gunnarshlma ea Silungapolli, egar vi komum aJpter sem strarinnar bolta, um 2,4 metrar verml. Satrnus me sna fgru hringi er san skammt fr Litlu kaffistofunni, heldur minni enJpter ea um 2 metrar str. Enn aukast fjarlgir er vi frum a nlgast ystu reikistjrnurnar. ranus er arna stuttu ur en komi er a lfusrbr tpir 90 cm a breidd og loks Neptnus, litlu minni, stutt fr Hellu. er bara eftir a finna Plt-litla golfklustr sem getur veri dltil sni v fjarlgin fr slu er breytileg vegnasporskjulaga brautargngu. Hann getur veri rtt innan vi sporbaug Neptnusar en egar Plt er fjrst slu, gtum vi urft a leita hans langleiina a Skgarfossi. Mealfjarlgin essum hlutfallsskala er hinsvegar um 102 klmetrar og getum v sagt a a mealtali gtum vi fundi litlu Plt-golfkluna svona rtt vi afleggjarann a Austur-Landeyjum. Vi erum arna komin nokku langt fr loftbelgnum nir Reykjavk en ekki nema eitt rlti hnuskref gjrvllum vttum alheimsins enda dugar litla slandi okkar skammt sem vimiun.

- - -

treikningar er gerir t fr tlulegum heimildum afStjrnufrivefnum og birti g etta me eim fyrirvara a reikniknstir hafi ekki brugist mr.


Hvernig gengur a bra hafsinn?

N er brsluvert sumarsins fullum gangi Norurslum. En hvernig gengur? Verur etta sgulegt sumar? Mun sbreian gjalda enn eitt afhroi ea er sbreian kannski eitthva a jafna sig rija sumari r eftirmetbrsluri mikla 2012? Svrin munu liggja endanlega fyrir september lok vertar egar hinn rlegi visnningur hefst me lkkandi sl og kaldari dgum.

Ef staan n er metin er hgt a f mismunandi niurstur eftir v hvernig mlin er liti. egar upp verur stai lok sumars er venjulega liti til tbreislu hafssins ferklmetrum. Lnuriti hr a nean snir stuna ann 10. jl mia vi fjgur sustu r.

Hafslinurit jl 2015

Eins og sj m hefur hafstbreislan 2015 n heldur dregist afturr runum sem eru til vimiunar. Litlu skiptir a tbreisluhmarki vetur hafi veri me minnsta mti vetur enda er lti samband ar milli. a er ekki nema sustu vikum sem ri 2015 tapar forystunni. Samkvmt essu arf brslan heilmiki a taka sig ef halda vi keppinautana og hver veit nema hn s akkrat a gera a. En etta bara vi um tbreislu hafssins sem segir ekki alla sguna.

Hr a nean hef g teki saman fjgur kort til samanburar sem sna legu og ttleika hafssins um svipa leyti rin 2012-2015. ar kemur mislegt ljs sem skra mlin betur.

Isykkt juli 2012-2015

ri 2012 endai sem metr ltilli tbreislu egar upp var stai sumarlok. 2013 og 2014 reyndust hinsvegar lakari brslusumur, tala um au sem batar og ar me ljst a minnkandi lkur vru a sbreian yri a engu allra nstu rum eins og ttast var eftir abrslusumari 2012. a m sj kortinu fyrir 2015 a tbreislan er vissulega mikil n um stundir. Mestu munar um a lti hefur hreinsast norur af Sberu, allavega vantar ar stra gati sem sj m hinum runum. Einnig er enn dlti eftir af hafs Hudsonfla og vestur af Grnlandi eftir veturinn kalda ar. Segja m a brsluvertin 2015 eigi au svi inni v vissulega mun sinn ar brna ur en sumari er ti. En svo er arna allmyndarlegt gisi svi Kyrrahafshli sbreiunnar sem miki er fari a lta sj ef marka m gulgrna litinn. ar er sinn lklegur til a eyast mjg nstu dgum me tilheyrandi samdrtti tbreislu og mega rin 2013 og 2014 aldeilis fara a vara sig.

En svo er a auvita lka heildarrml sbreiunnar sem telur, en er ykkt ssins talin me. Hr a nean eru tv kort fr hafsdeildDnsku veurstofunnar sem snir ykkt hafsbreiunnar rin 2014 og 2015 samkvmt tlvulknum. Ef eitthva er a marka au er varla um nokkurn framhaldandi bata a ra etta ri, nema sur s v mjg lti er eftir af ykkasta snum sem einkenndur er arna me rauum lit norur af heimskautaeyjum Kanada og Alaska ar sem elsti sinn hafi safnast fyrir.

Isykkt juli 2012 - 2015

Vori 2015 byrjai reyndar v a rast garinn ar sem hann er hstur egarvenjuhlir vindar blsu norur fr Alaska og tku a herja ykka sinn eim slum og brutu hann klessu. ynnsti sinn norur afSberu fkk hins vegar meira a vera frii framan af vori ar til n upp skasti og er v von talsvert minnkandi tbreislu ar.

Norurpllin sjlfur mun vntanlega sleppa vi allsherjar brnun eins og hinga til en lklega mun sinn eitthva brotna arna upp ur sumri lkur. a er aldrei a vita. Slin hefur skini glatt arna sustu daga skum mikillar har yfir Norur-shafinu sem stkkar brslupollana. Vegna elilegs sreks hefur athugunarstin reyndar borist eilti suur og er n stdd 86 norur me stefnu Austur-Grnland. Spor eru snjnum og hld uppi hvort um s a ra jlasveininn ea forvitinn hvtan bangsa.

Nordurpoll vefmyndavel

- - - -
Heimildir og uppruni mynda:
http://nsidc.org/arcticseaicenews/
https://sites.google.com/site/arcticseaicegraphs/concentration-maps/sic0713
http://ocean.dmi.dk/arctic/icethickness/thk.uk.php
http://psc.apl.washington.edu/northpole/


Flbylgjan mikla Atlantshafinu 1014

r eru msar hamfarirnar sem herja geta mannkyn. ar meal eru hamfaraflbylgjur bor vi r sem ttu sr Indlandshafi og vi Japan kjlfar tveggja risajarskjlfta me nokkurra ra millibili. Hr Atlantshafinu eru jarfrilegar astur arar ar sem thafsflekar a reka hver fr rum en a gerist me mun hfsamari htti heldur en t.d. Kyrrahafinu ar sem thafslekar rengja sr me ltum undir meginlandafleka.

Ekki er ar me sagt a bar vi strendur Atlantshafsins urfi ekkert a ttast um aldur og vi. a hefur til dmis veri nefnt a risaflbylgja geti orsakast vegna eldfjalls Kanareyjum sem getur hruni sj fram tilgreindri framt. Svo eru a sendingar af himnum ofan. a m vel mynda sr r skelfilegu afleiingar fyrir Vesturlnd ef smilegur loftsteinn flli Norur-Atlantshafi me tilheyrandi flbylgju sem n myndi til stranda Norur-Amerku og vestur-Evrpu sem og auvita slands.

Dropi  hafi
Svo vill reyndar til a eitthva slkt mun a llum lkindum hafa gerst fyrir rttum 1000 rum en rannsknir landfringsins Dallas Abbott hj Columbuhskla benda sterklega til ess a ri 1014 hafi loftsteinn, ea halastjrnubrot, falli mitt Atlantshafi me vtkum afleiingum. Ummerki formi framandi brota og korna hafa fundist New York-fylki Bandarkjunum 3800 km lngu svi en einnig Antleyjum Karbahafnu. mislegt er ljst um afleiingar meal frumbyggja Amerku en tilvsanir hamfarafl eru taldar felast msum steinristum fr 11. ld Mexk og var Mi-Amerku. Svokallaur "daui hinnar fjru slar" hj Aztekum er einnig meitlaur steindagatal eirra en au tmamt passa gtlega vi etta rtal.

Afleiingar fljbylgjunnar vi strendur Evrpu hafa sjlfsagt veri talsverar en allur gangur getur veri v hversu vel atburirnir t vi strendurnar hafa rata annla. eru til heimildir, t.d. ein engilsaxnesk er segir fr strhamfrum vi suvesturstrnd Englands og rlands. Upprunalegur texti kemur hr samt enskri ingu.

Anno Domini 1014 On issum geare on Sancte Michaeles msseften com t mycle sflod gynd wide ysne eard arn swa feor up swa nfre r ne dyde adrencte feala tuna mancy tonnes un arimedlic ov getel.
1014 AD This year, on the eve of St. Michaels day (September 28), came the great sea-flood, which spread wide over this land, and ran so far up as it never did before, overwhelming many towns, and an innumerable multitude of people.

The History of the English Kings segir einnig: A tidal wave, of the sort which the Greeks call euripus, grew to an astonishing size such as the memory of man cannot parallel, so as to submerge villages many miles inland and overwhelm and drown their inhabitants. Einnig munu vera til heimildir um mikla mannskaa Niurlndum, .e. Hollandi og Belgu sem raktir eru til sjvarfls ri 1014.

mislegt m finna netinu um essa atburi en mest af v sem g hef skrifa hr kemur han: People of One Fire CATASTROPHIC NATUREL DISASTER STRUCK THE AMERICAS AROUND 1000 YEARS AGO.

Ummerki landi eftir flbylgju, austan hafs og vestan, eru til staar tt ekki su menn endilega vissir um hvaa atburum megi kenna um. Vsa hr eina rannskn ummerkjum Norur-Wales en ar eru umrddir atburir 1014 meal eirra sem liggja undir grun. Evidence for historic coastal high energy wave impact (tsunami?) in North Wales, Inited Kingdom.
ar segir meal annars: "Baillie (2006, 2007) cites ice core data that show an anomalous peak in ammonium at AD 1014 that he considers indicates a comet impact. This is supported in that the only other ammonium peak of similar size within the last 2000 years occurs in 1908 coincident with the Tunguska bollide impact over Siberia."

arna er vsa atburina Sberu 1908 egar loftsteinn ea halastjrnubrot fll strjlblt svi en olli ekki miklum skaa utan ess. Allt anna ml er ef rekstur verur yfir opnu hafi vegna flbylgjunnar sem myndast. Austurstrnd Bandarkjanna er srstaklega vikvm fyrir slku vegna flatlendis og fjlmennis og v mgulegt a milljnir mannslfa gtu veri httu auk annars tjns. Spurning hvort strveldi sti undir nafni eftir slkt.

Hva sland varar erum vi ekki sri httu en arir. g fann a vsu ekkert vi sngga leit annlum en Sigurur r, bloggflagi vor, tk saman snum tma a semslenskir annlar segja um tarfar og allskonar nttruran. Ekkert er ar minnst ri 1014. Hinsvegar fann g a rtali 1014 kemur fyrir Heiarvga sgu sem talin er vera ein elsta slendingasagan og segir fr afkomendum Egils Skallagrmssonar, vinum eirra og vinum ar sem hefndarvg eru framin vxl. Hrekssynir koma ar vi sgu 13. kafla:

Hrekssynir ykjast n nokkru hafa veg komi um hefndirnar, fara sem fljtast suur me Noreg og allt til Danmerkur. Og a linu sumri brjta eir skip sitt spn vi Jtlandssu so enginn komst af.

AalrkurHvort essi skipsskai Hrekssona a linu sumri vi Jtlandssu tengist halastjrnuhrapi ea atburunum vi Bretlandseyjar 28. september sama r, vitum vi ekki en a m alveg huga mguleikan.

rekstur halastjrnubrota ea loftsteina er vissulega einn af mrgum eim ttum sem geta ori okkur a fjrtjni. Sendingar af himnum ofan eru af llum strum og gerum. Flestar eirra brenna upp til agna mean r strstu geta valdi fjldatdaua og kaflaskilum jarsgunni. Vi urfum varla a hafa hyggjur af slku svona dags daglega tt sjlfur Aalrkur allsgi leggi iulega rka herslu mli snum mlflutningi.


Klnandi sjr vara samhengi

Klnun sjvarins hr Norur Atlantshafinu er hi merkilegasta ml enda eru etta mikil umskipti fr v hlsjvarstandi sem rkt hefur umhverfis landi allnokkur r. a eftir a koma ljs hvort etta s tmabundi stand ea langvarandi kling og byrjun kuldaskeii okkar slum stl vi kalda tmabili seinni hluta 20. aldar. mislegt hefur veri sett fram sem stur essarar klnunar. Tala hefur veri um veikingu Golfstraumsins, brsluvatn fr Grnlandi ea hjkvmilega nttrulega sveiflu. tt eitthva gti veri til annig vangaveltum til lengri tma, er sennilegasta skringin essum atburi, nokku eindregi rkjandi veurstand undanfarinn vetur (ea jafnvel tvo vetur) sem nr yfir stran hluta Norurhvels allt fr Kyrrahafi til Atlantshafs. etta lsir sr myndinni hr a nean sem g fndrai sjlfur, en korti grunninum er af vefsunniClimate Reanalyser og snir hitafrvik sjvar n um stundir.

Norurhvel sveiflur

Aallatriin essari veurmynd eru leikin af stru plunum rauu og blu sem tlka rkjandi legu skotvindana sem stjrna hafa verinu me allskonar afleiingum. Fyrst ber a nefna hina yfir vesturstrnd Bandarkjanna sem valdi hefur venjumiklum urrkum Kalifornu. Eins og vera ber er rkjandi sunnantt vestur af hinni sem hita hefur yfirbor Kyrrahafsins arna vi strndina allt norur til Alaska. Alaska var venju hltt vetur og n vor me tilheyrandi skgareldum. etta hafi einnig hrif allt til Norur-shafsins en ar brotnai sinn venju snemma upp mefram strandlengunni vi Beauforthaf.

Kuldahli alls essa er san noranlofti sem streymdi niur eftir Kanada og til norausturrkja Bandarkjanna og olli ar miklum hrarverum og kuldum vetur. tti mrgum ar alveg ng um. etta kalda vetrarloft streymdi svo beint t Atlantshafi og tti sinn llum eim stormlgum sem hrelltu okkur vetur. Atlantshafi ni a draga r mesta kuldanum ur en lofti ni til okkar hr slandi en til mtvgis ni kalda vetrarlofti einnig a kla yfirbor hafsins stru svi sem smm saman hefur breitt r sr allt til Evrpu.

annig m segja a ekki s ein bran stk veurlaginu enda eru veurkerfin samtengd ar sem eitt hefur hrif anna. mgulegt er lka a segja hver s skudlgurinn a essu llu saman ea hvort a s eitthva eitt frekar en anna. Kannski m lkja veurlagi heimskringlunnar vi hundinn sem eltist stugt vi skotti sr. hefur veri tala um a stru veurkerfin hafi veri a lsast meira en ur eitthva rkjandi stand, mnuum ea misserum saman og auki ar me allskonar fgar. Einnig hefur veri rtt a vestanvindabelti Norurhveli hafi full miki veri a hgja ferina og me strri bylgjuhreyfingum til norur og suurs, eins og hr hefur veri lst. Svona svipa og fljt sem liast um lglendissvi. stan fyrir eirri hgingu s hlnandi norurslir sem ir minni hitamunur milli norur- og suursva. Hugsanlega er a tilfelli - en kannski ekki.

- - -

Sm tarefni:

Falling Snow Records, http://eapsweb.mit.edu/news/2015/falling-snow-records

Jet Stream Steers Atlantic Currents, http://www.livescience.com/50998-jet-stream-controls-atlantic-climate-cycles.html

Alaskas climate hell: Record heat, wildfires and melting glaciers signal a scary new normal


Allt kafi snj Setri

g hef ru hvoru birt lnurit me samanburi milli ra snjdpt vi Setur sunnan Hofsjkuls ar sem jeppamannaflagi er me skla. Upplsingarnar gref g upp djpt r brunni Veurstofunnar ar sem hgt er a nlgast snjdptina hverju sinni og r eim upplsingum vinn g lnuriti og uppfri reglulega me hlfsmnaar millibili.

Setur er 693 metra h og er ar iulega hvt jr allan veturinn og nr hann venjulega hmarki aprl og er horfinn um mijan jn. N ber hinsvegar svo vi arna vi Setur, eins og va suurhlendinu, a allt er enn kafi snj. ann 15. jn sl. var snjdptin 163 cm, en eins og sst myndinni er snjrinn oftast horfinn ea akkrat a hverfa um a leyti.

Setur 2015

a m velta fyrir sr hvort 2015-lnan muni n nllinu fyrir nstu mnaarmt ensnjdptin tti allavega a dragast mjg miki saman hr eftir, enda lngu komi sumar. v miur veit g ekki hversu snjdptin var mikil lengst af vetur en sjlfvirki mlirinn arna a til a detta t vikum ea mnuum saman og v vantar mig upplsingar alveg fr v byrjun desember og ar til undir lok mamnaar.

Snjdptin er annars mjg misjfn milli vetra. Veturinn 2009-2010 var til dmis mjg ltill snjr sunnan jkla og var horfinn upp r mijum ma. Veturinn 2012-2013 er g bara me eina mlingu, .e. marsmnui og var snjrinn minni en eim rum sem g hef til samanburar - ekki nema um 45 cm. ann vetur var einmitt venju hltt tvo fyrstu mnui rsins annig a etta gti staist.

a m segja a allt s smu bkina lrt egar kemur a tarfarinu a essu sinni. Veturinn var mjg umhleypingasamur sunnan- og vestanlands en ekkert mjg kaldur. Vori var hinsvegar kalt og sumari lengi a n sr strik. En n fer etta allt a koma.

sland Setur

MODIS-gervitunglamynd fr 15. jn 2015.


Fyrri sa | Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband