Frsluflokkur: Vsindi og fri

Skstrkar vi Suustrndina

gngufer minni um Grindarskr og Hvirfil ofan Lnguhlar var g vitni af skstrknum vi orlkshfn sem fjalla er um vitengdri frtt og ni hinum smilegustu myndum af fyrirbrinu. Ekki ng me a v skmmu eftir a strkurinn leystist upp fr annar a myndast nlgt Selvogi a mr sndist. Yfir etta hafi g gtis tsni en gjarnan hefi g vilja hafa almennilegu myndavlina meferis sta smamyndavlarinnar. Myndirnar segja sna sgu og eru teknar ann 1. gst 2018 milli kl. 15 og 16.

Skstrkur orlkshfn 1

Kl. 15:19. essi fyrsta mynd er tekin tt a orlkshfn og sj m litla mja totu teygja sig niur r blstraskinu.

Skstrkur orlkshfn 1

Kl. 15:25. Totan hefur lengst og var hr orin a lngum mjum spotta sem virtist n langleiina til jarar. Myndin er tekin svipuum sta og s fyrri en sjnarhorni er rengra. Skmmu sar leystist hvirfillinn upp og sst ei meir.

Skstrkur Selvogur

Kl. 15:36. Hr er horft lengra vestur tt a Selvogi en arna virist nr skstrkur vera byrja a skrfast ofan r skjunum.

Skstrkur Selvogur 2

Kl. 15:40. Sama sjnahorn og myndinni undan en arna er ni skstrkurinn fullmyndaur. Hann er heldur breiari um sig en s fyrri, nr beint niur og svfur ekki um eins og hinn geri. Vntanlega hefur hann ekki gert mikinn usla jru niri en kannski n a rta einhverju upp mjg stabundi. essi skstrkur vari nokkrir mntur essu formi.

Skstrkur Selvogur 3

Kl. 16:02. Um 20 mntum eftir a skstrkurinn fr um Selvoginn, helltist rkoman r skinu.

tsni til borgarinnar

Horft fr sama sta hina ttina ar sem sst til Hfuborgarsvisins. Helgafell er arna vinstra megin og Hsfelli er hgra megin. Miklir hvtir skjablstrar eru yfir Esju en veri er annars mjg meinlaust. Mikill stugleiki er greinilega ennan dag, kalt efri lgum og talsverur raki lofti sem ttist uppstreyminu. Um morguninn hafi okuslingur legi yfir sundunum.

Hva veldur v a svona greinilegir skstrkar hafi myndast ennan dag vil g segja sem minnst. essir strkar eru auvita ekkert sambrilegir eim sem myndast USA, bara sm snishorn. flugt uppstreymi hr landi er ekki algengt srstaklega ekki yfir slbkuum sndunum vi Suurstrndina. En oftast er uppstreymi nnast snilegt. ennan fyrsta dag gstmnaar hefur rakinn hinsvegar veri ngur til a tta rakann uppstreyminu og gera a snilegt egar lofti skrfast upp lofti eins og fugt niurfall vatnstanki.

- - -

Vibt2. gst: Ranask (funel cloud) er eiginlegarttara heiti yfir etta fyrirbri sem myndaist arna, samkvmt v sem Trausti Jnsson segir Fsbkarsu Hungurdiska. Alvru skstrkar eru strri og flugri fyrirbri. En hva sem etta kallast varetta venjuleg sjn og g held tskring mn fyrirbrinu s ekki fjarri lagi.


mbl.is Ski teygi sig til jarar
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hafsstaan miju ri

ri er hlfna og tmi kominn til a skoa hafsstuna Norurhveli n egar sumarbrnunin er komin fullt. Fyrst er a lnurit yfir hafstbreislu fr Bandarsku snj- og smistinni NSIDC. Svarta lnan er ri 2018 en tilvimiunar eru ll rin fr 2007. Gra lnan er mealtbreisla tmabilsins 1981-2010 og liggur s lna yfir llum hinum enda hefur snum hraka miki sari rum. Srstaklega a sumarlagi. Eins og staan er arna lok jn er hafstbreislan ekki svipu og hn hefur veri sama tma runum eftir 2007. ri r hefur dregist nokku aftur r keppinautunum sustu vikur og er 8. sti eftir a tbreislan hafi veri s nstminnsta ann 1. jn og raunar s minnsta ea vi a minnsta allan veturinn undan.

NSIDC_30jun2018

tbreislan ann 30. jn er einnig dlti meiri en sama tma fyrra, 2017, en essi tv r eru borin saman hafskortunum hr a nean. Einnig boi NSIDC.

NSIDC30jun2017og2018

egarrnt er kortin sst a sitthva er mismunandi hafstbreislunni milli essara sustu tveggja ra. Fyrst m nefna a sem a okkur snr, en nna er enginn teljanlegur s milli slands og Grnlands og er a fremur venjulegt essum tma rs. Sunnanttirnar hldu snum skefjum vetur og hrktu leifarnar a lokum inn slandsmi ar sem sinn brnai hratt n ess a n almennilegri landfestu. A sama skapi hafa sunnanvindar haldi snum skefjum Barentshafi og srstaklega vi Svalbara ar sem venjulangt er sbrnina.

a sem vegur upp mti minni s Atlantshafshliinni eru svi eins og Hudsonfli ar sem enn er mikill s en hann var a mestu horfinn essum tma fyrra. Miki gat hafi opnast sinn fyrra Beauforthafi norur af Kanada en nna vor hafa kaldir vindar blsi sem fresta hafa vorkomu fram a essu.

tt heildartbreisla ssins s nokku fr v lgsta miki eftir a gerast ar til brslusumrinu lkur september. Allur s jaarsvum mun brna fyrir hausti samkvmt venju og eftir mun standa mistt sbreia sjlfu Norur-shafinu og gti tbreislan ori eitthva lkingu vi a sem g merkti inn me bleikri lnu 2018-korti. Vntanlega verur metlgmarkinu fr 2012 ekki gna r og mgulegt a segja hvort lgmarki verur lgra en a endai fyrra, en brnunin sumari 2017 gaf heldur eftir undir lokin og endai tbreislan 8. sti, - sem reyndar er sama sti og tbreislan er n. Hva sem a segir.

En tbreisla er ekki allt v einnig er horft til heildarrmml ssins. Slkt er reyndar erfitt meta og v notast menn a mestu vi lkn fremur en beinar mlingar a sumarlagi. rmmlsgreiningu er gjarnan notast vi niurstur frPIOMAS (Pan-Arctic Ice Ocean Modeling and Assimilation System) og samkvmt v var rmmli a 5. minnsta nna um mijan jn.

BPIOMASIceVolumeAnomalyCurrentV2.1_CY


Vkurbygg Hawaii hverfur undir hraun

Gosi heldur fram Hawaii og hefur miki af hrauni runni til sjvar fr v g tk stuna sast ann 19. ma. tt eignatjn s miki hefur ekki ori manntjn til essa, fyrir utan a einn bi meiddi sig fti er hann var fyrir hraunmola. Alvarleiki essara atbura er v llu minni en sprengigosinu mikla Guatemala n dgunum. g tla samt a halda mig fram Hawaii ar sem hraunrennsli hefur sfellt teki nja stefnu og tt yfir byggir fjarri upptkunum ar sem bar tldu sig hlpna um sinn a minnsta kosti.

Hraunrennsli Hawaii Kapoho1

myndinni hr a ofan m sj gosupptkin efst vinstra horninu sem hafa n einangra sig vi eina gossprungu (nr. 8) sem var einmitt s ttunda rinni af eim gossprungum sem opnuust Leilani bahverfinu fyrir um mnui. Eftir a hraunrennsli hfst fyrir alvru og tk a fla t fyrir bahverfi, rann a a mestu yfir strjla bygg stystu lei til sjvar. Undir lok mamnaar var hinsvegar stefnubreyting egar hrauni tk a renna strum straumi noraustur og fann a lokum fallega vk austast eyjunni me blmlegri strandbygg um 10 klmetrum fr upptkunum. Allir bar hfu veri fluttir brott enda ljst hva stefndi.

Hraunrennsli Hawaii Kapoho2

4. jn, daginn eftir a fyrri myndin var tekin, var hrauni fari a renna vkina og ekkert lt astreymi hrauns me hraunfljtinu.

Hraunrennsli Hawaii Kapoho3

ann 5. ma er ll vkin horfin undir hraun og mestur hluti byggarinnar. arna munu hafa veri tveir byggakjarnar, annarsvegar Kapahoa beach sem taldi 150 bahs, meal annars au sem eru nrst myndinni, og hinsvegar Vacationland me 350 hs og er tali a au hafi ll horfi undir hrauni. Vi essar tlur btast um 150 hs sem hrauni hefur eytt nrri upptkunum Leilani-hverfinu ar sem gosi hfst.

Hawaii 6. juni

Fyrir hi va samhengi kemur svo n tgfa af kortinu sem g fndrai saman og hef birt me fyrri Hawaii-pistlum. Umrdd gossprunga nr. 8 er arna austarlega eynni en aan hafa hraunin runni til sjvar og vsar efri plan ar hraunstrauminn sem fr umrdda vk en neri plan vsar til hraunsins sem rann til sjvar sasta mnui. Sjlf megineldstin, Kilauea, er um 40 klmetrum fr hraungosinu. Kvikan sem frar hraungosi kemur aan, en Kilauea er dyngja og hefur ar mlst jarsig vegna brotthvarfs kvikunnar. etta er nokku svipa ferli og vi sum Brarbunguatburunum hr um ri en Holuhraun vri hlista hraunsins sem n rennur arna austast eynni tt magntlur su arar. Atburunum mtti kannski frekar lkja vi Krfluelda umfangi. sjlfum ggnum Kilauea-skjunni er ekki gos gangi en nokkrar sprengingar hafa ori sem n hafa a eyta sku, aallega til suvesturs. ttast var a mun strri sprenging gti ori en a mesta virist yfirstai, en ekki alveg ruggt. vst er um goslok en minna m a me essu gosi lauk loksins gosinu Puu Oo ggnum sem st 35 r. S ggur var smu sprungurein, eins og sst kortinu.

- - - -

Heimildir og uppruni mynda: US Geological Survey

Fyrri pistlar um sama efni:

Astur skoaar Hawaii me hjlp korta

Freatplnskt eytigos yfirvofandi Hawaii

Meira af Hawaiieldum


Af veurbrum mamnui

Nliinn mamnuur fr ekki ga umsgn veurfarslega s. A minnsta kosti ekki hr suvesturhorninu sem var mjg veurs rkjandi vindttum. Spurning er hversu slmur mnuurinn var sgulegu samhengi mia vi ara mamnui. Eins og g hef stundum minnst hef g hef skr niur veri Reykjavk daglega me kerfisbundnum htti allt fr v jn 1986. Fljtlega komst g a v a skrningarkerfi dugi gtlega til a meta veurgi me v a meta veurttina fjra: sl, rkomu, hita og vind. annig fr hver veurttur einkunn bilinu 0-2 fyrir hvern dag. Dagseinkunnir geta annig veri bilinu 0-8 stig. Nlli er afleitt a llu leyti og a sama skapi fr hinn fullkomni veurdagur tta stig. egar mealtal allra daga mnaarins er reikna t fst mnaareinkunn sem oftast er bilinu 4-5 stig. Hitafar er stillt af me tilliti til rsta annig allir mnuir ttu a vera samkeppnishfir tt sumarmnuirnir standi reyndar almennt heldur betur a vgi.

En er komi a samanburi einkunna fyrir 32 mamnui sem g hef skr. Niurstaan er afgerandi, svo lengi sem eitthva er a marka etta, en ma 2018 er versti skri mamnuurinn hj mr, me einkunnina 3,5.

Veureinkunnir ma
essi einkunnasamanburur er sjlfsagt ekki neinn strisannleikur um veurgi mnaa og margt sem getur spila inn . Einkunnin 3,5 er ekki bara lakasta einkunn mamnua fr upphafi skrninga minna heldur er etta einnig flokki verstu einkunna sem nokkur mnuur hefur fengi hj mr. Reyndar var staan enn verri langt fram eftir mnui en fyrstu 20 dagana var mnuurinn bara me 3 stig, en svo lga einkunn hefur enginn mnuur fengi. Verstar voru hvassar og kaldar suvestanttirnar sem beindu hinga kldu, stugu lofti sem uppruni var fr kldum svum vestan Grnlands og stti sig l af llum gerum lei sinni yfir hafi. Nokkur suaustan-slagviri geri einnig mnuinum me llum eim lgum sem heimsttu okkur enda loftrstingur venju lgur.

mnuinum voru reyndar allir veurttir neikvir. Srstaklega rkoman sem setti strt strik einkunn mnaarins en eins og komi hefur fram var etta rkomumesti mamnuur Reykjavk fr upphafi. Gamla meti tti ma 1989 sem oft er nefndur sem alrmdur leiindamnuur. Hitinn var me lgra mti a essu sinni mnuurinn hafi ekkert veri alvarlega kaldur. Sama m segja um slina sem var illa undir mealtali en hefur stundum stai sig lakar. Vindurinn skiptir snu mli og dregur einkunn mnaarins miki niur hj mr. etta me vindinn er reyndar dlti vandaml v erfitt er a bera saman vindinn Reykjavk dag og fyrir 30 rum. Veurstofan virist allavega ekki ra vi a. Mealvindhrai Veurstofutni ma 2018 var 4,6 m/s en ma 1989 var vindhrainn 6,1 m/s. Ef vi hins vegar skoum mlingar Keflavkurflugvelli var vindhrainn nna ma 7,3 m/s en var 6,5 m/s ri 1989. g vil allavega meina a dagar me strekkingsvindi hafi veri me mesta mti Reykjavk tt Veurstofumlar hafi ekki n a fanga allan ann vind.

Talandi um ma 1989 fkk s mnuur hj mr einkunnina 3,9 sem hefur veri lgsta maeinkunn ar til nna. rkoman ma 1989 var svipu og r en slarstundir voru um 40 klst. fleiri ri 1989. Heldur kaldara var ri 1989, en sambandi veurgi breytir ekki llu hvort hitinn s 4,8 ea 5,7 stig. Vindurinn var sennilega meiri grunnin nna heldur en ma 1989, taki maur mi af athugunum fr Keflavkurflugvelli, ar sem astur hafa ekki breyst sama htt og athuganasta Reykjavk.

Verstu veurmnuirnir. tt ma 1989 hafi veri slakur kemst hann ekki lista hj mr yfir verstu veurmnuina fr upphafi minna skrninga en gti ef til vill tt a skili. ri 1989 sna fulltra enda er janar 1989 versti mnuurinn auk ess sem jl 1989 er arna lka. Ma 2018 er arna kominn inn me sn 3,5 stig og er flagsskap me jafnaldra snum, febrar sastlinum.

Listinn yfir verstu mnuina ltur annig t nna:

3,3 Janar 1989
3,4 Febrar 1992, Desember 1995, Nvember 1993, Desember 2004
3,5 Jn 1988, Jl 1989, Janar 1993, Febrar 1993, September 2007, Febrar 2018, Ma 2018


Meira af Hawaiieldum

Hraungos Hawaii 18. ma.

Ekkert lt er eldsumbrotunum austustu og eldvirkustu eyju Hawaii eyjaklasans og r v maur er byrjaur skrifa um atburina er ekki um anna a ra en a bta vi enn einni frslunni, n egar allt er gangi. Raunar er varla hgt a segja a eitthva upphaf su essu gosi og endir er varla sjnmli, enda er hr um a ra eina virkustu eldst jarar ar sem nstum er alltaf eitthva a gerast. eim stuttaralegu frttum sem vi fum af atburunum fjlmilum skortir nokku upp heildarsnina. Korti hr nean tti a gefa betri yfirsn en ar legg g herslu tvo stai sem leika aalhlutverki atburarsinni. Annars vegar er a ggurinn Kilauea elddyngjunni sem frar kerfi af kviku og svo er a svi niri bygginni 40 klmetrum fr ggnum ar sem hraunsprungur hafa opnast og kvikan kemur upp.

Hawaii Big Island suur

a sem arna sr sta minnir dlti a sem gjarnan gerist hr landi. Kvika leitar t r megineldst og kemur upp sem sprungugos tugum klmetrum fjarri. Brarbunga og Holuhraun er nrtkt dmi. sland og Hawaii eiga a sameiginlegt a vera yfir mjg virkum mttulstrkum. er s grundvallarmunur a Hawaii-eyjar tengjast ekki flekaskilum eins og sland gerir. Sprungugos eru annig mjg algeng slandi enda eru megineldstvarnar okkar og hriplekar vegna glinunar landsins. Gosin leita v gjarnar t sprungukerfin og hindra a strar eldkeilur myndast innan glinunarbeltisins. rfajkull er nttrulega utan glinunarsvisins og hefur v fengi a vaxa og dafna frii.

Eyjan ar sem eldgosin eru, gjarnan nefnd Big Island, er str vi Vestfjarakjlkann og rs htt upp af hafsbotninum. Hstu eldfjllin eyjunni, Mauna Loa og Mauna Kea, eru yfir 4000 metra h og stundum sagt a eyjan s heild sinni strsta og hsta fjall jarar fr hafsbotni tali. Kilauea dyngjan er reyndar ekki nema um 1000 metra h en framtina fyrir sr, ar sem eldvirknin rast me tmanum suausturtt. Eitthva veldur sprungumyndun, en eins og g s etta virkar kvikuuppstreymi undir Kilauea eins og egar nagli er rekinn gegnum trkubb - of nlgt brninni - annig aklofningur myndast t fr naglanum. annig httar allavega til arna eyjunni a sprungukerfi eru til sitt hvorrar ttar fr kvikuuppstreyminu sem gefur fri flutningi kviku til beggja tta. Vonum bara a flsinn stra losni ekki heilu lagi og steypist sj fram.

Sprungureinin til suvestur fr ggnum hefur veri til fris un langan tma en hinsvegar hefur kvika leita tt og ttt austursvi (East Rift Zone). langa gosinu fr janar 1983 til aprl 2018 ni kvikan ekki nema hlfa lei austur og kom upp vi gginn Puu Oo og rann hraun aan til sjvar. Me nrri innsptingu fr irum jarar n vor, ni kvikan a valda enslu og sprengja sr lei lengra austur og koma upp eim svum sem n gjsa.

Hraunfli 19. ma

Sprungugosin bygginni hafa stt mjg sig veri undanfarna daga eftir a hafa legi niri egar g skrifai sasta pistil fyrir viku san. Hraunfli hefur einnig aukist en au fla sem betur fer a mestu um bygg svi tt til sjvar. Auk hraunsins veldur gasmengun miklum gindum en gasuppstreymi hefur haldi fram tt sprungur hafi htt a spa t r sr kviku. ll byggu svin arna austast eyjunni eru sennilega fram httu enda mgulegt a segja hva r verur. arna getur gosi lengi og hraunrennsli gti enn tt eftir a frast aukanna. kortinu hr a ofan fr U.S. Geological Survey sst staa mla svinu ann 18. ma. kortinu m einnig sj merkt inn vttumeiri hraun fr runum 1960, 1955 og 1840 enda er hraunsrennsli ekkert ntt fyrirbri svinu.

Sprengivirkni Kilauea skjunni, ea Halemaumua ggnum svokallaa, var talsver vikunni eins og bist hafi veri vi. kannski ekki eins mikil og ttast var og olli ekki teljandi skaa. ann 16. ma gekk miki , en sem betur fer st vindur fr mestu bygginni. Flk veigrai sr ekki vi a spila golf og njta tsnisins golfvelli skammt fr ggnum vi Kilauea. Mesta sprengingin var svo skmmu fyrir dgun morguninn eftir, en san hefur svi rast mjg. Hvort allt pri ar s bi bili vita menn ekki svo gjrla en httustand er enn rkjandi. Askjan ar sem ggurinn er hefur eitthva veri a sga og er a til marks upp a kvika frist r kerfinu ekki lkt v sem var Brarbungu mean gaus utan jkuls.

Kilauea gosmkkur

- - -

Annars gerist ftt nttrunni sem ekki hefur gerst ur. Myndin hr a nean hefur birst va og er fr svipuum sta og s a ofan. ri 1924 var einnig lf og fjr Kilauea eldstinni me tluverri sprengivirkni og skufalli. Prbi flk ltt sr ekki brega og var mtt til a horfa herlegheitin r hfilega ltilli fjarlg me tilliti til vindttar.

Kilauea 1924

- - -

Heimildir: USGS, U.S. Geological Survey og Honululu Star Adviser Einnig m benda tarleg skrif og umrur vefnum: Volcano Caf

Fyrri pistlar um gosi Hawaii:
12. ma: Freatplnskt eytigos yfirvofandi Hawaii
6. ma:Astur skoaar Hawaii me hjlp korta.


mbl.is bum bjarga fr glandi hrauni
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Freatplnskt eytigos yfirvofandi Hawaii

egar lesandi gur lest etta gti vel veri a atburir eir sem hr er fjalla um veri me llu yfirstanir. En allavega,egar etta er skrifa, Eurovision-laugardaginn 12. ma, er fastlega bist vi v a nstu slarhringum veri grundvallar fasabreyting gosinu lfseiga sem stai hefur Hawaii allt fr v janar 1983. sasta pistli fyrir viku tk g stuna svona almennt v sem er a gerast arna, en hfu litlar gossprungur opnast byggu svi, um 60 klmetrum fr Kilauea elddyngjunni sem er skammt fr risavxnum ngranna snum Mauna Loa strstu og eldvirkustu eyju Hawaii-eyjaklasans og birti meal annars etta google-map-kort ar sem g btti vi helstu atrium til skringar en ar eru hg heimatkin fyrir mig, grafska hnnuinn. Jarfringur er g hinsvegar ekki og urfti a fletta upp hva nkvmlega tt er vi me Freatplnsku gosi, eins og minnst er fyrirsgn.

Hawaii Big Island suur

Til tta sig hva er a gerast hverju sinni arna Hawaii, verur maur helst a leggjast eigin upplsingaflun og er auvita best essu tilfelli a leita beint til jarfrimistvar Bandarkjanna (USGS, U.S. Geological Survey). slenskum fjlmilum er lsing atburunum og stahttum mjg ljsir og misvsandi, rtt eins og egar erlendir fjlmilar skrifa um jarelda og afleiingar eirra hr slandi. Dmi um slkt er hr vitengdri frtt ar sem segir meal annars: "Vsindamenn telja a mguleiki s meiri httar eldgosi r Kilauea-eldfjallinu Hawaii. Fjalli hf a gjsa fyrir um viku og hefur hraun runni strum straumum fr v san" Hr verur a hafa huga a fjalli Kilauea hefur raun ekkert veri a gjsa upp skasti og fr v hefur ekki runni neitt hraun, a minnsta kosti ekki yfirborinu.

Kilauea ggur

Kilauea er varla hgt a kalla fjall venjulegum skilningi en a m kalla a dyngju me ltilli skju og eirri skju sannkallaGinnungagap me kviku sem upptk sn djpt irum jarar og tengist mttulstrknum arna undir austustu eyjunni. eim ratugum sem linir eru fr upphafi gossins 1983 hefur kvikan fr Kilauea leita neanjarar til ggsins Puu Oo og aan hefur vttumiki hraun runni tt til sjvar. En svo gerist a vegna glinunar lands af vldum rstingsbreytinga a kvika fr llukerfinu fann sr lei neanjarar lengra austur tt a byggum svum. rlti brot af eirri kviku hefur leita til yfirbors formi smrra sprungugosa inn milli hsanna. Hver essara gossprungna (15 talsins) hefur einungis veri virk nokkrar klukkustundir og v hefur hraunrennsli veri mjg lti, en auvita gert sinn usla.

Me frslu kvikunnar austur ornai fyrst ggurinn Puu Oo alveg upp og eftir st djpt gat ofan jrina ar sem ur var myndarleg hrauntjrn. Sama er nna a gerast me stra megingginn Kilauea. Fyrir um mnui ni hrauntjrnin alveg upp a ggbrn og flddi jafnvel upp r. sustu dgum hefur hrauntjrnin og kvikan falli mjg ggnum samfara tilfrslu kvikunnar austur og ef svo heldur fram er htta ferum. Ef kvikuyfirbori fellur ngu langt niur getur ggrsin stflast vegna grjthruns a ofan og egar kvikan kemst snertingu vi grunnvatn skapast astur fyrir essa miklu sprengingu sem tala er um, ea hinu svokallaa Freatplnstu eytigosi.

Kilauea sprenging

Gos nkvmlega af essari ger eru ekki algeng v srstakar astur arf til. Hr er a ekki kaft uppstreymi kviku sem veldur, enda er kvikan frekar leiinni niur heldur en upp, ur en sprengingin sr sta. Vatn og kvika er hins vegar flug blanda eins og vi ekkjum hr landi egar gos brst upp r jkli tt au su ekki alveg a essari ger. Sprengingin mikla sem var skju ri 1875 er hinsvegar nefnt bkinni Nttruv slandi ar sem segir bls. 94: "Upphaf gossins var urr og lgplntskur en breyttist svo freatplnskan fasa."

Ef spr ganga eftir me essa sprengingu verur rugglega ekki um neitt sm fret a ra en alls vst a strin veri lkingu viskjugosi 1875. Vst er a str bjrg munu eytast loft upp n ess a gna byggum svum. skufall gti hinsvegar ori talsvert eyjunni og gosmkkur n allnokkra klmetra lofti eim stutta tma sem atbururinn varir. Allt er etta hlai vissu og ekki einu sinni vst a nokku veri r.

Framhaldi hraunfli niri bygginni er lka alveg vst. Eins og er hefur engin gossprunga veri virk sustu tvo slarhringa og alveg mgulegt a ekkert gerist ar frekar. Vsindamenn eru ekki alveg svo bjartsnir enda hefur mikil tilfrsla kviku tt sr sta sem mgulega gti komi upp strari strumi en hinga til. etta er ekki svipa v sem tti sr sta egar kvikan hljp fr Brarbungu og gaus upp lengst burtu Holuhrauni nema a hraunmagni yri aldrei sambrilegt. neitanlega er srstakt a f sprungugos bakgarinum hj sr og ekki skemmtilegt ef heimili furar upp ofanlag. Hr kemur lokin samsett yfirlitsmynd fr USGS sem snir hvernig hraun hefur runni bygginni. Ljsu skellurnar dkka hlutanum eru gossprungur og hraun og er hver gossprunga merkt nmerum. Langmesta hrauni kom r einni sprungu sem er nr. 8 kortinu.

Hraunrennsli Hawaii mai 2018

- - -

Heimildir:

USGS, U.S. Geological Survey og Honululu Star Adviser


mbl.is Telja lkur sprengigosi
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Astur skoaar Hawaii me hjlp korta

Frttir af eldsumbrotum Hawaii-eyjum eru hugaverar fyrir okkur sem bum hr landi enda eigum vi slendingar vi smu nttrugnina a etja og astur a msu leyti sambrilegar. Hr tla g a skauta aeins yfir hvernig etta ltur t arna hj eim me asto korta fr google ar sem g hef fndra inn mislegt. etta er bi gert mr sjlfum til glggvunar og kannski einhverjum fleirum. Fyrst er heildarkort af eyjaklasanum:

Hawaii eyjar

Hawaii eyjar eru eyjaklasi sem raast eftir 2.400 km langri lnu Kyrrahafinu. r eiga tilur sna a akka flugum mttulstrk sem er stasettur undir austustu eyjunni enda er a eina eldvirka eyjan n dgum en eldvirkni rum eyjum er tkulnu. essi eyja heitir Hawaii-eyja en er oft nefnd Big Island og er hn strsta eyjan og jafnframt s yngsta. Stra mli hr er a Kyrrahafsflekinn frist hgt og rlega norvestur yfir mttulstrknum sem er alltaf snum sta og rtur snar djpt jrinni. Elstu eyjarnar eru r sem eru fjrst mttulstrknum norvestri og eru r a mestu eyddar og margar alveg horfnar af yfirborinu. Yngsta og eldvirkasta eyjan er alltaf s sem er lengst suaustri yfir mttulstrknum hverju sinni. Nsta eyja mun san hjkvmilega myndast framtinni ar suaustur af vegna frslu Kyrrahafsflekans yfir strknum. nstu mynd eru vi komin essa eldvirku eyju ar sem hlutirnir eru a gerast:

Hawaii Big Island suur

Hr kortinu m sj suausturhluta Big Island. Frgasta er ar a telja Mauna Loa, elddyngjuna miklu sem er eitt af kunnustu eldfjllum jarar. ar er allt me frii og spekt nna. Kilauea eldstin hefur hinsvegar veri mjg virk alla sustu ld og fram til essa. t fr Kilauea liggur sprungurein sem nr til austasta odda eyjarinnar. ri 1983 hfst hi lfseiga gos sem stendur enn ann dag dag og eru atburir sustu daga raun hluti af eirri atburarrs. Kvikan er ttu djpt r jru undir Kilauea tt sjlft gosi undanfarna ratugi hafi ekki tt sr sta ar. Kvikan hefur hinsvegar n til yfirbors vi gginn Puu Oo, ea ar um kring me mjg ltilli gosvirkni en unnfljtandi hrauni runni hgt og rlega til sjvar enda hefur etta yfirleitt veri einstaklega hgltt gos og tristavnt. Nsta mynd snir svi meiri nrmynd.

Hawaii Puu Oo

Hr sjst astur betur. Svi suur af Puu Oo ggnum er nnast alaki helluhraunum sem runni hafa hvert af ru niur hlarnar sustu 35 r og gjreitt mrgum mannvirkjum og fjlda heimila. Stundum hafa hraunin n a renna t sj og ykir a gtis sjnarspil. ri 2014 gerist a hinsvegar a hrauni fann sr lei eftir sprungukerfum austurtt og tk a gna orpinu Pahoa og eyddi feinum hsum. Mun betur fr en horfist. Nna um mnaarmtin aprl-ma gerist a svo kjlfar jarskjlfta a kvika, sem nnast barmafyllti gginn Puu Oo, fann sr lei neanjarar me sprungureininni austur annig a eftir sat galtmur ggurinn. S kvika, ea einhver hluti hennar, hefur san veri a koma upp aftur Leilani-bahverfinu nnast bakgarinum hj flki sem rsm sprungugos, mia vi a sem vi ekkjum.

Hawaii Leilani

Hr kemur svo nrmynd af Leilani hverfinu ar sem msar smsprungur hafa opnast me hraunslettum en mjg takmrkuu hraunrennsli enn sem komi er. Tala hefur veri um hraunstrka upp allt a 30 metra og er fullmiki sagt v af myndum af dma nr sjlfur eldurinn varla yfir trjgrurinn tt einhverjar slettur ni hrra. Virkni hverri sprungu virist ekki standa lengi yfir en egar etta er skrifa hefur veri tala um a alls hafi 8 gossprungur opnast og einhverjar af eim enn virkar.

Sprungugos Hawaii

Vandinn vi etta gos er ekki krafturinn heldur a a mgulegt er a segja til um hvar og hvernig etta endar - ea hvort a endi yfirleitt. Mgulega gti gosi arna bygginni um langa hr annig a str ea ltil hraundyngja myndist yfir bygginni en kannski verur etta bara ltill atburur arna bygginni sem httir egar hrefni sem kom r Puu Oo ggnum dugar ekki lengur til. Virknin gti lka frst upp eftir sinn sta a nju nr hfustvunum vi gginn ar sem gosi hefur haldi sig lengst af. Stri skjlftinn upp 6,9 stig sem var arna ann 4. ma veldur sennilega einhverjum hyggjum. Hva framtina varar er allt etta svi arna yfir mttulstrknum suausturhluta austustu eyjarinnar mjg tryggt v ljsi ess sem g minntist hr upphafi er runin eldvirkni ll tt a arna byggist upp nsta stra eldst eyjunum.

- - - -

Vibt 6. ma: Ekkert lt er gosinu morguninn eftir a frslan er skrifu og virist virkni frast aukana. Hr er mynd af nrri gossprungu sem sendir gosstrka upp 70 metra h me auknu hraunrennsli bygginni.

Hawaii gossprunga 6. ma

- - - -

Myndir, heimildir og stu mla m finna hr: https://volcanoes.usgs.gov/volcanoes/kilauea/multimedia_chronology.html

Fyrri bloggfrslur tengdar gosinu Hawaii:

23.2.2013Lfseigurbrynnishlmi Hawaii

25.10.2014Hraun gnar bygg Hawaii

12.11.2014Hraunfoss vi sorpflokkunarst

12.2.207Srkennilegur hraunfoss Hawaii


mbl.is Hraunkvika sptist 30 metra upp loft
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hafsstaan Norurhfum

Hmarkstbreisla hafssins a vetrarlagi er a baki norurslum og sinn farin a brna jaarsvum sbreiunnar. nstu vikum og mnuum mun tbreisla ssins halda fram a dragast saman me hkkandi sl uns hinu rlegu lgmarki verur n september, eins og vera ber. Af tbreislu ssins n r er a a segja a hn hefur yfirleitt veri s minnsta ea vi a minnsta mia vi fyrri r ea fr v nkvmar tbreislumlingar hfust ri 1979. Ekki munar miklu fr sustu tveimur rum og reyndar fr vetrarhmarki r rlti hrra en fyrra. Engin vafi er hinsvegar a ri 2016 sttar a minnstu tbreislunni a vorlagi og a nokku afgerandi tt s forysta hafi ekki haldist t sumari. tbreislan a vetrar- og vorlagi segir ekki allt, samanber ri 2012 egar vetrartbreislan var vi a mesta sustu r en sumarlgmarki a afgerandi lgsta sem ekkt er. Spurningin er svo hvernig ri r rast.

Hafstbreisla aprl 2018

Lnuriti hr a ofan er tta fr bandarsku snj- og hafsmistinniNSIDC og snir, eftir sm herslubreytingar fr mr, tbreislurun hafssins fr rinu 2012 en gra lnan er mealtbreisla ranna 1981-2010.

Hafskort 20. aprl 2018 heimasu smu aila m finna njustu tbreislukort af hafsnum hverju sinni. ann 20. aprl var tbreislan eins og hr er snd. Sj m granna gula lnu sem markar mealtbreislu ranna 1981-2010 en mia vi a meallag eru ekki str frvik eim svum sem sna a Atlantshafinu tt vast s tbreislan undir meallaginu. Til dmis m sj a ltill hafs er nna Grnlandssundi lkt v sem oft var ur essum rstma.

Tv svi hef g merkt vi srstaklega Kyrrahafshliinni. Beringshafi er mesta frviki n um stundir en ar hefur raunar veri mjg ltill hafs allan vetur. etta mun vst vera minnsti hafs sem vita er um eim slum og skrist vntanlega af sulgum vindum ar. etta gti haft sitt a segja fyrir brnun sumar inn af Beringssundi og gefi brnun ar visst forskot mia vi fyrri r. Svo er a Okhotskhaf sunnan Kamtsjatkaskaga en ar hefur veri talsverur s vetur sem getur skrst af Sberukuldum sem leita hafa t hafssvi. Okhotskhaf er tali me tbreislumlingum tt a s alveg r tengslum vi Norur-shafi. sinn arna er vntanlega unnur og mun hverfa alveg sumar.

Liinn vetur norurslum hefur veri nokku dmigerur fyrir allra sustu r og hefur einkennst af talsverum hlindum yfir Norur-shafinu. Aftur mti hafa veri rltir kuldapollar meginlndunum, srstaklega Kanada og eitthva Sberu. Bandarkin og Evrpa hafa san fengi sna skammta inn milli. Vntanlega mun sinn Hudsonfla Kanada duga eitthva lengur fram sumar en venjulega sem afleiing af Kanadakuldum. Stundum er tala um etta sem eitthva ntt "norm" .e. kuldarnir vilja leita meira suur sem afleiing af hlnandi heimskautasvum. etta m sj essu tflatta hitafarskorti fyrir alla jrina, sem snir hitann sem frvik fr meallagi sustu 180 daga. Greinilegt er hvar hlindin eru mest en au hlindi nu hinsvegar ekki alveg suur til slands a essu sinni.

Vetrarhiti 2017-18, jrin

- - - -

http://nsidc.org/arcticseaicenews/
https://www.esrl.noaa.gov/psd/map/clim/glbcir_rnl.shtml


Vetrarhiti slnaformi

tt vetrarkuldar su kannski ekki alveg a baki tla g bja hr upp vetrarhitaslurit sem snir hitafar allra daga Reykjavk nliinn vetur, fr nvember til mars. Tlurnar sem liggja a baki eru r mnum prvatskrningum sem stai hafa lengi. Hver sla a sna dmigeran hita dagsins sem liggur einhversstaar milli mealhita slarhringsins og hmarkshita dagsins. Dagar yfir frostmarki eru litair rauir og rsa upp r nllstrikinu en frostdagarnir eru blir. Eins og venjulega var hitafar vetrarins upp og ofan en almennilegir hlindakaflar ltu sr standa ar til undir a sasta. Nnar um a undir myndinni.

Vetrarhitaslur 2017-18

Vetur byrjai nokku skart eftir g hausthlindi undan. Nvember er yfirleitt ekki skilgreindur sem vetrarmnuur en a essu sinni nu vetrarkuldar fljtlega yfirhndinni mnuinum og frust aukana eftir v sem lei. Mealhitinn endai rtt yfir frostmarki og var etta kaldasti nvember Reykjavk san 1996, en var reyndar mun kaldara. desember og janar var hitinn fram a dla sr sitt hvoru megin vi frostmarki. Lgir fru okkur hlindi r suri af tluveru afli en a jafnaist iulega t me kuldum r norri. Ekki er hgt a tala um fgar hitafari og eiginlega mesta fura a kldustu dagarnir hafi ekki veri kaldari en etta. Almennileg hlindi ltu lka ba eftir sr en febrar skri g fyrst 7 stiga hita yfir daginn snemma mnuinum. ess var auvita hefnt me meira en vikuskammti af kulda. Svo fr etta a koma. Eftir mijan febrar nu hlir loftmassar loks yfirhndinni og mars hefur strlega bjarga mlunum fyrir hitafar vetrarins. Mr reiknast svo til, t fr opinberum tlum, a mealhiti essara fimm vetrarmnaa s +0,5 stig sem er sambrilegt vetrinum 2001-2002 og a essir tveir vetur su ar me eir kldustu ldinni. etta var sem sagt heldur kaldari vetur en vi hfum tt a venjast essari ld. kalda tmabilinu 1965-1995 hefi hann sennilega fengi gtis eftirmli.

En til samanburar og upprifjunar g sambrilega mynd fyrir veturinn undan essum, .e. veturinn 2016-2017. S vetur var me eim allra hljustu og mldist mealhitinn hr Reykjavk 2,6 stig fr nv-mars. ar erum vi greinilega a tala um allt annarskonar vetur, en vetur engu a sur.

Vetrarhitaslur 2016-17


Hli geirinn llu snu veldi

Fyrir veurhugamann eins og mig eru strviri af llu tagi hin mesta skemmtun svo lengi sem hsi heldur vatni og vindum. En er a hella sr t veri. Lgin sem olli verinu nna fstudaginn var venjuleg mia vi arar lgir vetur af v leyti a n fengum vi stran skammt af hlju lofti og vorum essu hlja lofti 9 klukkustundir, ea fr kl. 15 og alveg til minttis, allavega hr Reykjavk. etta hlja loft sem fylgir llum lgum og knr r fram er oft kalla "hli geirinn" og a er a finna milli hitaskila lgarinnar og kuldaskilanna sem fylgja eftir. Hli geirinn sem heimstti okkur a essu sinni var vel opinn okkar slum en ekki rngur eins og oft ur sem hafi sitt a segja. Almennt hreyfast kuldaskilin a baki hlja geirans hraar heldur en hitaskilin og v rengist um hlja lofti vi yfirbor eftir v sem lgin rast. ar sem kuldaskilin hafa n a elta hitaskilin uppi missir hlja lofti jarsamband og myndast samskil sem oftast eru litu fjlubl skilakortum eins og v hr a nean fr Bresku veurstofunni. Skilasameiningin gerist fyrst nst lgarmijunni og rast san fram. Korti gildir mintti a loknum fstudeginum egar kuldaskilin voru komin upp a landinu.

MetOffice 23. febrar 2018

Lofti hlja geiranum er oftast tali vera stugt enda er ar ferinni hltt loft sem berst yfir kaldari svi, fugt vi til dmis ljalofti sem uppruna sinn af kaldari svum. Veri sjlft hlja geiranum er lka gjarnan stugt og eindregi. a er fyrsta lagi hltt og rakt og fer yfir me jfnum vindi sem getur veri sterkur eins og nna fstudaginn. Einkenni hlja geirans komu mjg vel fram lnuritum hr a nean, sem g fkk vef Veurstofunnar. ar sst vel hvernig veri breytist fyrst egar hitaskilin ganga yfir um kl. 15 (rautt strik) og san egar kuldaskilin komu um mintti (bltt strik) en strikin eru vibt fr mr. Tmabili milli skilanna litai g bleikt en a er einmitt sem vi erum hlja geiranum. Eins og sst er hitinn allan tmann bilinu 7-8 stig hlja loftinu, rkoman er talsver allan tmann og raunar venju mikil, vindhrainn heldur sr um 16 m/sek og er meiri hvium. Vindttin er stug af suaustri allan tmann.

Hli geirinn 23. feb lnurit V

a sem sennilega var venjulegt vi ennan hlja skammt af lofti var rkomumagni en oftast er rkoman hlja geiranum meira formi sldar sem myndast egar hltt og rakt lofti ttist egar a kemst kynni vi kaldarayfirbor sjvar. En etta var lka mjg djp lg enda vindurinn samkvmt v.

Best er annars a fara varlega skringar essu enda er g bara sjlfmenntaur heimilisveurfringur. g ykist vita a etta hlja loft muni halda fram lengra norur og leggja sitt af mrkum til a vihalda eim miklu hlindum sem rkja nna vi Norur-shafi alveg upp a Norurpl. vileitni til a vihalda einhverju jafnvgi verldinni mun hin austri senda kalt loft undir sig til a hrella Evrpuba meginlandinu. Hr hj okkur er von endurkomu hlju lofti og verur a enginn hlr geiri heldur str harknin hlindaframskn sem gti sar snist andhverfu sna. J, a er ng a gera essu. Sni hr a lokum hitafar norurslum ar sem snd eru hlindi og kuldar sem frvik fr mealhita. Ansi miklir fgar og venjulegheit essu.

Hiti norurslir 24. feb 2018

- - - -

Veurkort MetOffice: https://www.metoffice.gov.uk/public/weather/surface-pressure

Lnuritin fr Veurstofunni: http://www.vedur.is/vedur/athuganir/kort/faxafloi/#group=11&station=1

Nesta myndin: http://cci-reanalyzer.org/wx/DailySummary


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband