Meira af Hawaiieldum

Hraungos Hawaii 18. ma.

Ekkert lt er eldsumbrotunum austustu og eldvirkustu eyju Hawaii eyjaklasans og r v maur er byrjaur skrifa um atburina er ekki um anna a ra en a bta vi enn einni frslunni, n egar allt er gangi. Raunar er varla hgt a segja a eitthva upphaf su essu gosi og endir er varla sjnmli, enda er hr um a ra eina virkustu eldst jarar ar sem nstum er alltaf eitthva a gerast. eim stuttaralegu frttum sem vi fum af atburunum fjlmilum skortir nokku upp heildarsnina. Korti hr nean tti a gefa betri yfirsn en ar legg g herslu tvo stai sem leika aalhlutverki atburarsinni. Annars vegar er a ggurinn Kilauea elddyngjunni sem frar kerfi af kviku og svo er a svi niri bygginni 40 klmetrum fr ggnum ar sem hraunsprungur hafa opnast og kvikan kemur upp.

Hawaii Big Island suur

a sem arna sr sta minnir dlti a sem gjarnan gerist hr landi. Kvika leitar t r megineldst og kemur upp sem sprungugos tugum klmetrum fjarri. Brarbunga og Holuhraun er nrtkt dmi. sland og Hawaii eiga a sameiginlegt a vera yfir mjg virkum mttulstrkum. er s grundvallarmunur a Hawaii-eyjar tengjast ekki flekaskilum eins og sland gerir. Sprungugos eru annig mjg algeng slandi enda eru megineldstvarnar okkar og hriplekar vegna glinunar landsins. Gosin leita v gjarnar t sprungukerfin og hindra a strar eldkeilur myndast innan glinunarbeltisins. rfajkull er nttrulega utan glinunarsvisins og hefur v fengi a vaxa og dafna frii.

Eyjan ar sem eldgosin eru, gjarnan nefnd Big Island, er str vi Vestfjarakjlkann og rs htt upp af hafsbotninum. Hstu eldfjllin eyjunni, Mauna Loa og Mauna Kea, eru yfir 4000 metra h og stundum sagt a eyjan s heild sinni strsta og hsta fjall jarar fr hafsbotni tali. Kilauea dyngjan er reyndar ekki nema um 1000 metra h en framtina fyrir sr, ar sem eldvirknin rast me tmanum suausturtt. Eitthva veldur sprungumyndun, en eins og g s etta virkar kvikuuppstreymi undir Kilauea eins og egar nagli er rekinn gegnum trkubb - of nlgt brninni - annig aklofningur myndast t fr naglanum. annig httar allavega til arna eyjunni a sprungukerfi eru til sitt hvorrar ttar fr kvikuuppstreyminu sem gefur fri flutningi kviku til beggja tta. Vonum bara a flsinn stra losni ekki heilu lagi og steypist sj fram.

Sprungureinin til suvestur fr ggnum hefur veri til fris un langan tma en hinsvegar hefur kvika leita tt og ttt austursvi (East Rift Zone). langa gosinu fr janar 1983 til aprl 2018 ni kvikan ekki nema hlfa lei austur og kom upp vi gginn Puu Oo og rann hraun aan til sjvar. Me nrri innsptingu fr irum jarar n vor, ni kvikan a valda enslu og sprengja sr lei lengra austur og koma upp eim svum sem n gjsa.

Hraunfli 19. ma

Sprungugosin bygginni hafa stt mjg sig veri undanfarna daga eftir a hafa legi niri egar g skrifai sasta pistil fyrir viku san. Hraunfli hefur einnig aukist en au fla sem betur fer a mestu um bygg svi tt til sjvar. Auk hraunsins veldur gasmengun miklum gindum en gasuppstreymi hefur haldi fram tt sprungur hafi htt a spa t r sr kviku. ll byggu svin arna austast eyjunni eru sennilega fram httu enda mgulegt a segja hva r verur. arna getur gosi lengi og hraunrennsli gti enn tt eftir a frast aukanna. kortinu hr a ofan fr U.S. Geological Survey sst staa mla svinu ann 18. ma. kortinu m einnig sj merkt inn vttumeiri hraun fr runum 1960, 1955 og 1840 enda er hraunsrennsli ekkert ntt fyrirbri svinu.

Sprengivirkni Kilauea skjunni, ea Halemaumua ggnum svokallaa, var talsver vikunni eins og bist hafi veri vi. kannski ekki eins mikil og ttast var og olli ekki teljandi skaa. ann 16. ma gekk miki , en sem betur fer st vindur fr mestu bygginni. Flk veigrai sr ekki vi a spila golf og njta tsnisins golfvelli skammt fr ggnum vi Kilauea. Mesta sprengingin var svo skmmu fyrir dgun morguninn eftir, en san hefur svi rast mjg. Hvort allt pri ar s bi bili vita menn ekki svo gjrla en httustand er enn rkjandi. Askjan ar sem ggurinn er hefur eitthva veri a sga og er a til marks upp a kvika frist r kerfinu ekki lkt v sem var Brarbungu mean gaus utan jkuls.

Kilauea gosmkkur

- - -

Annars gerist ftt nttrunni sem ekki hefur gerst ur. Myndin hr a nean hefur birst va og er fr svipuum sta og s a ofan. ri 1924 var einnig lf og fjr Kilauea eldstinni me tluverri sprengivirkni og skufalli. Prbi flk ltt sr ekki brega og var mtt til a horfa herlegheitin r hfilega ltilli fjarlg me tilliti til vindttar.

Kilauea 1924

- - -

Heimildir: USGS, U.S. Geological Survey og Honululu Star Adviser Einnig m benda tarleg skrif og umrur vefnum: Volcano Caf

Fyrri pistlar um gosi Hawaii:
12. ma: Freatplnskt eytigos yfirvofandi Hawaii
6. ma:Astur skoaar Hawaii me hjlp korta.


mbl.is bum bjarga fr glandi hrauni
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Freatplnskt eytigos yfirvofandi Hawaii

egar lesandi gur lest etta gti vel veri a atburir eir sem hr er fjalla um veri me llu yfirstanir. En allavega,egar etta er skrifa, Eurovision-laugardaginn 12. ma, er fastlega bist vi v a nstu slarhringum veri grundvallar fasabreyting gosinu lfseiga sem stai hefur Hawaii allt fr v janar 1983. sasta pistli fyrir viku tk g stuna svona almennt v sem er a gerast arna, en hfu litlar gossprungur opnast byggu svi, um 60 klmetrum fr Kilauea elddyngjunni sem er skammt fr risavxnum ngranna snum Mauna Loa strstu og eldvirkustu eyju Hawaii-eyjaklasans og birti meal annars etta google-map-kort ar sem g btti vi helstu atrium til skringar en ar eru hg heimatkin fyrir mig, grafska hnnuinn. Jarfringur er g hinsvegar ekki og urfti a fletta upp hva nkvmlega tt er vi me Freatplnsku gosi, eins og minnst er fyrirsgn.

Hawaii Big Island suur

Til tta sig hva er a gerast hverju sinni arna Hawaii, verur maur helst a leggjast eigin upplsingaflun og er auvita best essu tilfelli a leita beint til jarfrimistvar Bandarkjanna (USGS, U.S. Geological Survey). slenskum fjlmilum er lsing atburunum og stahttum mjg ljsir og misvsandi, rtt eins og egar erlendir fjlmilar skrifa um jarelda og afleiingar eirra hr slandi. Dmi um slkt er hr vitengdri frtt ar sem segir meal annars: "Vsindamenn telja a mguleiki s meiri httar eldgosi r Kilauea-eldfjallinu Hawaii. Fjalli hf a gjsa fyrir um viku og hefur hraun runni strum straumum fr v san" Hr verur a hafa huga a fjalli Kilauea hefur raun ekkert veri a gjsa upp skasti og fr v hefur ekki runni neitt hraun, a minnsta kosti ekki yfirborinu.

Kilauea ggur

Kilauea er varla hgt a kalla fjall venjulegum skilningi en a m kalla a dyngju me ltilli skju og eirri skju sannkallaGinnungagap me kviku sem upptk sn djpt irum jarar og tengist mttulstrknum arna undir austustu eyjunni. eim ratugum sem linir eru fr upphafi gossins 1983 hefur kvikan fr Kilauea leita neanjarar til ggsins Puu Oo og aan hefur vttumiki hraun runni tt til sjvar. En svo gerist a vegna glinunar lands af vldum rstingsbreytinga a kvika fr llukerfinu fann sr lei neanjarar lengra austur tt a byggum svum. rlti brot af eirri kviku hefur leita til yfirbors formi smrra sprungugosa inn milli hsanna. Hver essara gossprungna (15 talsins) hefur einungis veri virk nokkrar klukkustundir og v hefur hraunrennsli veri mjg lti, en auvita gert sinn usla.

Me frslu kvikunnar austur ornai fyrst ggurinn Puu Oo alveg upp og eftir st djpt gat ofan jrina ar sem ur var myndarleg hrauntjrn. Sama er nna a gerast me stra megingginn Kilauea. Fyrir um mnui ni hrauntjrnin alveg upp a ggbrn og flddi jafnvel upp r. sustu dgum hefur hrauntjrnin og kvikan falli mjg ggnum samfara tilfrslu kvikunnar austur og ef svo heldur fram er htta ferum. Ef kvikuyfirbori fellur ngu langt niur getur ggrsin stflast vegna grjthruns a ofan og egar kvikan kemst snertingu vi grunnvatn skapast astur fyrir essa miklu sprengingu sem tala er um, ea hinu svokallaa Freatplnstu eytigosi.

Kilauea sprenging

Gos nkvmlega af essari ger eru ekki algeng v srstakar astur arf til. Hr er a ekki kaft uppstreymi kviku sem veldur, enda er kvikan frekar leiinni niur heldur en upp, ur en sprengingin sr sta. Vatn og kvika er hins vegar flug blanda eins og vi ekkjum hr landi egar gos brst upp r jkli tt au su ekki alveg a essari ger. Sprengingin mikla sem var skju ri 1875 er hinsvegar nefnt bkinni Nttruv slandi ar sem segir bls. 94: "Upphaf gossins var urr og lgplntskur en breyttist svo freatplnskan fasa."

Ef spr ganga eftir me essa sprengingu verur rugglega ekki um neitt sm fret a ra en alls vst a strin veri lkingu viskjugosi 1875. Vst er a str bjrg munu eytast loft upp n ess a gna byggum svum. skufall gti hinsvegar ori talsvert eyjunni og gosmkkur n allnokkra klmetra lofti eim stutta tma sem atbururinn varir. Allt er etta hlai vissu og ekki einu sinni vst a nokku veri r.

Framhaldi hraunfli niri bygginni er lka alveg vst. Eins og er hefur engin gossprunga veri virk sustu tvo slarhringa og alveg mgulegt a ekkert gerist ar frekar. Vsindamenn eru ekki alveg svo bjartsnir enda hefur mikil tilfrsla kviku tt sr sta sem mgulega gti komi upp strari strumi en hinga til. etta er ekki svipa v sem tti sr sta egar kvikan hljp fr Brarbungu og gaus upp lengst burtu Holuhrauni nema a hraunmagni yri aldrei sambrilegt. neitanlega er srstakt a f sprungugos bakgarinum hj sr og ekki skemmtilegt ef heimili furar upp ofanlag. Hr kemur lokin samsett yfirlitsmynd fr USGS sem snir hvernig hraun hefur runni bygginni. Ljsu skellurnar dkka hlutanum eru gossprungur og hraun og er hver gossprunga merkt nmerum. Langmesta hrauni kom r einni sprungu sem er nr. 8 kortinu.

Hraunrennsli Hawaii mai 2018

- - -

Heimildir:

USGS, U.S. Geological Survey og Honululu Star Adviser


mbl.is Telja lkur sprengigosi
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Astur skoaar Hawaii me hjlp korta

Frttir af eldsumbrotum Hawaii-eyjum eru hugaverar fyrir okkur sem bum hr landi enda eigum vi slendingar vi smu nttrugnina a etja og astur a msu leyti sambrilegar. Hr tla g a skauta aeins yfir hvernig etta ltur t arna hj eim me asto korta fr google ar sem g hef fndra inn mislegt. etta er bi gert mr sjlfum til glggvunar og kannski einhverjum fleirum. Fyrst er heildarkort af eyjaklasanum:

Hawaii eyjar

Hawaii eyjar eru eyjaklasi sem raast eftir 2.400 km langri lnu Kyrrahafinu. r eiga tilur sna a akka flugum mttulstrk sem er stasettur undir austustu eyjunni enda er a eina eldvirka eyjan n dgum en eldvirkni rum eyjum er tkulnu. essi eyja heitir Hawaii-eyja en er oft nefnd Big Island og er hn strsta eyjan og jafnframt s yngsta. Stra mli hr er a Kyrrahafsflekinn frist hgt og rlega norvestur yfir mttulstrknum sem er alltaf snum sta og rtur snar djpt jrinni. Elstu eyjarnar eru r sem eru fjrst mttulstrknum norvestri og eru r a mestu eyddar og margar alveg horfnar af yfirborinu. Yngsta og eldvirkasta eyjan er alltaf s sem er lengst suaustri yfir mttulstrknum hverju sinni. Nsta eyja mun san hjkvmilega myndast framtinni ar suaustur af vegna frslu Kyrrahafsflekans yfir strknum. nstu mynd eru vi komin essa eldvirku eyju ar sem hlutirnir eru a gerast:

Hawaii Big Island suur

Hr kortinu m sj suausturhluta Big Island. Frgasta er ar a telja Mauna Loa, elddyngjuna miklu sem er eitt af kunnustu eldfjllum jarar. ar er allt me frii og spekt nna. Kilauea eldstin hefur hinsvegar veri mjg virk alla sustu ld og fram til essa. t fr Kilauea liggur sprungurein sem nr til austasta odda eyjarinnar. ri 1983 hfst hi lfseiga gos sem stendur enn ann dag dag og eru atburir sustu daga raun hluti af eirri atburarrs. Kvikan er ttu djpt r jru undir Kilauea tt sjlft gosi undanfarna ratugi hafi ekki tt sr sta ar. Kvikan hefur hinsvegar n til yfirbors vi gginn Puu Oo, ea ar um kring me mjg ltilli gosvirkni en unnfljtandi hrauni runni hgt og rlega til sjvar enda hefur etta yfirleitt veri einstaklega hgltt gos og tristavnt. Nsta mynd snir svi meiri nrmynd.

Hawaii Puu Oo

Hr sjst astur betur. Svi suur af Puu Oo ggnum er nnast alaki helluhraunum sem runni hafa hvert af ru niur hlarnar sustu 35 r og gjreitt mrgum mannvirkjum og fjlda heimila. Stundum hafa hraunin n a renna t sj og ykir a gtis sjnarspil. ri 2014 gerist a hinsvegar a hrauni fann sr lei eftir sprungukerfum austurtt og tk a gna orpinu Pahoa og eyddi feinum hsum. Mun betur fr en horfist. Nna um mnaarmtin aprl-ma gerist a svo kjlfar jarskjlfta a kvika, sem nnast barmafyllti gginn Puu Oo, fann sr lei neanjarar me sprungureininni austur annig a eftir sat galtmur ggurinn. S kvika, ea einhver hluti hennar, hefur san veri a koma upp aftur Leilani-bahverfinu nnast bakgarinum hj flki sem rsm sprungugos, mia vi a sem vi ekkjum.

Hawaii Leilani

Hr kemur svo nrmynd af Leilani hverfinu ar sem msar smsprungur hafa opnast me hraunslettum en mjg takmrkuu hraunrennsli enn sem komi er. Tala hefur veri um hraunstrka upp allt a 30 metra og er fullmiki sagt v af myndum af dma nr sjlfur eldurinn varla yfir trjgrurinn tt einhverjar slettur ni hrra. Virkni hverri sprungu virist ekki standa lengi yfir en egar etta er skrifa hefur veri tala um a alls hafi 8 gossprungur opnast og einhverjar af eim enn virkar.

Sprungugos Hawaii

Vandinn vi etta gos er ekki krafturinn heldur a a mgulegt er a segja til um hvar og hvernig etta endar - ea hvort a endi yfirleitt. Mgulega gti gosi arna bygginni um langa hr annig a str ea ltil hraundyngja myndist yfir bygginni en kannski verur etta bara ltill atburur arna bygginni sem httir egar hrefni sem kom r Puu Oo ggnum dugar ekki lengur til. Virknin gti lka frst upp eftir sinn sta a nju nr hfustvunum vi gginn ar sem gosi hefur haldi sig lengst af. Stri skjlftinn upp 6,9 stig sem var arna ann 4. ma veldur sennilega einhverjum hyggjum. Hva framtina varar er allt etta svi arna yfir mttulstrknum suausturhluta austustu eyjarinnar mjg tryggt v ljsi ess sem g minntist hr upphafi er runin eldvirkni ll tt a arna byggist upp nsta stra eldst eyjunum.

- - - -

Vibt 6. ma: Ekkert lt er gosinu morguninn eftir a frslan er skrifu og virist virkni frast aukana. Hr er mynd af nrri gossprungu sem sendir gosstrka upp 70 metra h me auknu hraunrennsli bygginni.

Hawaii gossprunga 6. ma

- - - -

Myndir, heimildir og stu mla m finna hr: https://volcanoes.usgs.gov/volcanoes/kilauea/multimedia_chronology.html

Fyrri bloggfrslur tengdar gosinu Hawaii:

23.2.2013Lfseigurbrynnishlmi Hawaii

25.10.2014Hraun gnar bygg Hawaii

12.11.2014Hraunfoss vi sorpflokkunarst

12.2.207Srkennilegur hraunfoss Hawaii


mbl.is Hraunkvika sptist 30 metra upp loft
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hafsstaan Norurhfum

Hmarkstbreisla hafssins a vetrarlagi er a baki norurslum og sinn farin a brna jaarsvum sbreiunnar. nstu vikum og mnuum mun tbreisla ssins halda fram a dragast saman me hkkandi sl uns hinu rlegu lgmarki verur n september, eins og vera ber. Af tbreislu ssins n r er a a segja a hn hefur yfirleitt veri s minnsta ea vi a minnsta mia vi fyrri r ea fr v nkvmar tbreislumlingar hfust ri 1979. Ekki munar miklu fr sustu tveimur rum og reyndar fr vetrarhmarki r rlti hrra en fyrra. Engin vafi er hinsvegar a ri 2016 sttar a minnstu tbreislunni a vorlagi og a nokku afgerandi tt s forysta hafi ekki haldist t sumari. tbreislan a vetrar- og vorlagi segir ekki allt, samanber ri 2012 egar vetrartbreislan var vi a mesta sustu r en sumarlgmarki a afgerandi lgsta sem ekkt er. Spurningin er svo hvernig ri r rast.

Hafstbreisla aprl 2018

Lnuriti hr a ofan er tta fr bandarsku snj- og hafsmistinniNSIDC og snir, eftir sm herslubreytingar fr mr, tbreislurun hafssins fr rinu 2012 en gra lnan er mealtbreisla ranna 1981-2010.

Hafskort 20. aprl 2018 heimasu smu aila m finna njustu tbreislukort af hafsnum hverju sinni. ann 20. aprl var tbreislan eins og hr er snd. Sj m granna gula lnu sem markar mealtbreislu ranna 1981-2010 en mia vi a meallag eru ekki str frvik eim svum sem sna a Atlantshafinu tt vast s tbreislan undir meallaginu. Til dmis m sj a ltill hafs er nna Grnlandssundi lkt v sem oft var ur essum rstma.

Tv svi hef g merkt vi srstaklega Kyrrahafshliinni. Beringshafi er mesta frviki n um stundir en ar hefur raunar veri mjg ltill hafs allan vetur. etta mun vst vera minnsti hafs sem vita er um eim slum og skrist vntanlega af sulgum vindum ar. etta gti haft sitt a segja fyrir brnun sumar inn af Beringssundi og gefi brnun ar visst forskot mia vi fyrri r. Svo er a Okhotskhaf sunnan Kamtsjatkaskaga en ar hefur veri talsverur s vetur sem getur skrst af Sberukuldum sem leita hafa t hafssvi. Okhotskhaf er tali me tbreislumlingum tt a s alveg r tengslum vi Norur-shafi. sinn arna er vntanlega unnur og mun hverfa alveg sumar.

Liinn vetur norurslum hefur veri nokku dmigerur fyrir allra sustu r og hefur einkennst af talsverum hlindum yfir Norur-shafinu. Aftur mti hafa veri rltir kuldapollar meginlndunum, srstaklega Kanada og eitthva Sberu. Bandarkin og Evrpa hafa san fengi sna skammta inn milli. Vntanlega mun sinn Hudsonfla Kanada duga eitthva lengur fram sumar en venjulega sem afleiing af Kanadakuldum. Stundum er tala um etta sem eitthva ntt "norm" .e. kuldarnir vilja leita meira suur sem afleiing af hlnandi heimskautasvum. etta m sj essu tflatta hitafarskorti fyrir alla jrina, sem snir hitann sem frvik fr meallagi sustu 180 daga. Greinilegt er hvar hlindin eru mest en au hlindi nu hinsvegar ekki alveg suur til slands a essu sinni.

Vetrarhiti 2017-18, jrin

- - - -

http://nsidc.org/arcticseaicenews/
https://www.esrl.noaa.gov/psd/map/clim/glbcir_rnl.shtml


Hvernig kemur Esjan undan vetri? Myndasyrpa

Samkvmt venju er n komi a hinum rlega samanburi snjalgum Esju sem felst v a taka mynd af Esjunni fyrstu vikuna aprl egar veur leyfir og bera saman vi sambrilegar myndir fyrri ra. Fyrsta myndin var tekin ri 2006 og eru myndirnar v ornar 13 talsins og koma hr fyrir nean fugri tmar samt upplsingum hvort og hvenr allur snjr hefur horfi r Esjuhlum fr borginni s.

N er nokku um lii san Esjan var alveg snjlaus en a gerist sast ri 2012. Aftur mti hvarf snjr fjallinu allan fyrsta ratug essarar aldar (2001-2010) og er a lengsta slka tmabil sem vita er um. Sumari 2011 var reyndar alveg mrkunum og v nstum hgt a tala um 12 ra tmabil sem Esjan var snjlaus. essi ratugur hefur reyndar ekki veri neitt kaldari a ri en s sasti nema a verri r hafa komi inn milli. Auk hitafars rast snjalg af msum atrium eins og rkomumagni a vetralagi og slbrar a sumarlagi. Einnig spilar inn a ef skafl lifir af eitt sumar leggst hann undir a sem btist vi veturinn eftir og v arf meira til um sumari ef allur snjr a hverfa. annig hefur t.d. eitthva af eim snj sem lifi af sasta sumar verinokkurra ra gamalt hjarn sem lifi af skaflarka sumari 2015.

A essu sinni eru snjalg Esju ekki strvgileg rtt fyrir hlindaltinn vetur og snjkomu fyrr vikunni. Me hagstu tarfari er v vel mgulegt a fjalli n a hreinsa af sr af allan snj fyrir hausti. Af mynd rsins er a annars a segja a hn er tekin seinni part dags a essu sinni en midegismyndatkur fressum sta vi Sbraut eru ornar erfiari vegna skuggavarps af fjlgandi hhsum vi Sklagtu. Bekkurinn sem sst fyrst 2015-myndinni er gtis forgrunnur og ef mjg vel er a g sst a tristalsum fer fjlgandi umrddum bekk. a sst betur efsmellt er myndirnar til stkkunar.

Esja aprl 2018

Esja aprl 2017

Esja aprl 2016

Esja aprl 2015

Esja aprl 2014

Esja aprl 2013

Esja aprl 2012

Esja aprl 2011

Esja aprl 2010

Esja aprl 2009

Esja aprl 2008

Esja aprl 2007

Esja aprl 2006


Vetrarhiti slnaformi

tt vetrarkuldar su kannski ekki alveg a baki tla g bja hr upp vetrarhitaslurit sem snir hitafar allra daga Reykjavk nliinn vetur, fr nvember til mars. Tlurnar sem liggja a baki eru r mnum prvatskrningum sem stai hafa lengi. Hver sla a sna dmigeran hita dagsins sem liggur einhversstaar milli mealhita slarhringsins og hmarkshita dagsins. Dagar yfir frostmarki eru litair rauir og rsa upp r nllstrikinu en frostdagarnir eru blir. Eins og venjulega var hitafar vetrarins upp og ofan en almennilegir hlindakaflar ltu sr standa ar til undir a sasta. Nnar um a undir myndinni.

Vetrarhitaslur 2017-18

Vetur byrjai nokku skart eftir g hausthlindi undan. Nvember er yfirleitt ekki skilgreindur sem vetrarmnuur en a essu sinni nu vetrarkuldar fljtlega yfirhndinni mnuinum og frust aukana eftir v sem lei. Mealhitinn endai rtt yfir frostmarki og var etta kaldasti nvember Reykjavk san 1996, en var reyndar mun kaldara. desember og janar var hitinn fram a dla sr sitt hvoru megin vi frostmarki. Lgir fru okkur hlindi r suri af tluveru afli en a jafnaist iulega t me kuldum r norri. Ekki er hgt a tala um fgar hitafari og eiginlega mesta fura a kldustu dagarnir hafi ekki veri kaldari en etta. Almennileg hlindi ltu lka ba eftir sr en febrar skri g fyrst 7 stiga hita yfir daginn snemma mnuinum. ess var auvita hefnt me meira en vikuskammti af kulda. Svo fr etta a koma. Eftir mijan febrar nu hlir loftmassar loks yfirhndinni og mars hefur strlega bjarga mlunum fyrir hitafar vetrarins. Mr reiknast svo til, t fr opinberum tlum, a mealhiti essara fimm vetrarmnaa s +0,5 stig sem er sambrilegt vetrinum 2001-2002 og a essir tveir vetur su ar me eir kldustu ldinni. etta var sem sagt heldur kaldari vetur en vi hfum tt a venjast essari ld. kalda tmabilinu 1965-1995 hefi hann sennilega fengi gtis eftirmli.

En til samanburar og upprifjunar g sambrilega mynd fyrir veturinn undan essum, .e. veturinn 2016-2017. S vetur var me eim allra hljustu og mldist mealhitinn hr Reykjavk 2,6 stig fr nv-mars. ar erum vi greinilega a tala um allt annarskonar vetur, en vetur engu a sur.

Vetrarhitaslur 2016-17


Fna svifryki og fnu dsilblarnir

sama tma og hratt hefur dregi r slu dsilbla Evrpu vegna skalegs tblstur eirra virist lti vera a draga r framboi nrra dsilbla hj slensku blaumbounum. etta srstaklega vi svokallaa um sportjeppa og arar strri gerir bla. sumum tegundum er einungis boi upp dsilvlar og almennt eru fleiri tfrslur boi af dsilblum af hverri tegund, heldur en af bensnblum. Vilji maur til dmis f sr heiarlegan, fjrhjladrifinn, beinskiptan, bensnbl, er va afskaplega ftt boi samanber essi dmi af verlistum nefndra bltegunda.

Disilverdlistar

Eitthva er etta lklega a breytast. Suzuki-umboi bur t.d. einungis upp bensnbla sta dsils og svo er straukin sala eim blum sem ganga bi fyrir rafmagni og bensni. Vandamli me dsilvlar er a tblstri eirra er a finna mun meira magn af fnlegustu gerum svifryks (PM2,5) sem einmitt er skalegasta ger svifryks fyrir heilsu flks. Sj til dmis hr: What is PM2,5 and why should you care?

PM2,5 eru a agnarsmtt ryk a lkaminn nr ekki a losa sig vi a og v safnast a einfaldlega fyrir lkmum flks. Me bttri tkni hefur tblstur essa fnryks fr dsilvlum a vsu lkka sustu rum en samt er hlutfall ess nlegri vlum a minnsta kosti tfallt a sem kemur r bensnvlum. Auk ess gefa dsilvlar fr sr mun meira magn kfnunarefnisdoxs NO2 sem getur valdi lungnaskjkdmum auk ess a hafa skaleg hrif grur. Myndin hr a nean er snishorn af mengunarmlingu fr Grenssvegi og kemur ar vel fram mikill mengunartoppur sdegisumferinni vi Grenssveg, fstudaginn 9. mars. sl. Sj mengunarmlingar um allan heim hr: Real-time World Air Quality.

Svifryksmlingar
Sjlfsagt vissu menn ekki betur fyrir nokkrum rum en a dsilvlar vru umhverfisvnni en bensnvlar vegna ltillega minni tblstur koltvsrings, CO2, sem auvita er hin frga gruhsalofttegund. annig gat allsherjar dsilblaving me stuningi stjrnvalda veri liur barttunni gegn hlnun jarar, ea a minnsta kosti fegra tlur kolefnisbkhldum. CO2 er hinvegar ekki mengun sama htt fna svifryki og NO2. Plntur rfast CO2 og vi ndum v fr okkur. a er v kannski ekki miki unni me v a draga agnargn r hlnun jarar en fjlga um lei hjartveikum, heilabiluum og lungnaveikum gborgurum me skalegum agnargnum tblstri. Og n sitjum vi uppi me stran hluta blaflotans kninn essum mengandi vlum og g r dr. Ekki vilja menn verfella nju fnu blana sna me v a tala niur og a vri splandi a urfa a greia srstk refsigjld fyrir bla sem keyptir hfi veri gri tr me srstkum vilnunum stjrnvalda.

Talandi um mig sjlfan er g keyrandi um mnum fjrhjladrifna bl, beinskiptum og bensnknum. S bll er kominn fermingaraldurinn sem blavi telst til efri ra og v tti a vera komin tmi endurnjun mia vi standardkrfur og svo eyir hann heldur meira en nrri tpur. Hann stendur fyrir snu tt hann skorti mislegt af eim ftusum og tmtum sem sjlfsg ykja dag. Hann er binn eim eiginleika a geta loka fyrir innstreymi utanakomandi lofts faregarmi, sem er kaflega gagnlegt egar eki er svifryksmu morgun- og sdegisumferarinnar.

Morgunsl

Miklabraut a morgni. A essu sinni var a reyndar slin sem stal senunni.


Hli geirinn llu snu veldi

Fyrir veurhugamann eins og mig eru strviri af llu tagi hin mesta skemmtun svo lengi sem hsi heldur vatni og vindum. En er a hella sr t veri. Lgin sem olli verinu nna fstudaginn var venjuleg mia vi arar lgir vetur af v leyti a n fengum vi stran skammt af hlju lofti og vorum essu hlja lofti 9 klukkustundir, ea fr kl. 15 og alveg til minttis, allavega hr Reykjavk. etta hlja loft sem fylgir llum lgum og knr r fram er oft kalla "hli geirinn" og a er a finna milli hitaskila lgarinnar og kuldaskilanna sem fylgja eftir. Hli geirinn sem heimstti okkur a essu sinni var vel opinn okkar slum en ekki rngur eins og oft ur sem hafi sitt a segja. Almennt hreyfast kuldaskilin a baki hlja geirans hraar heldur en hitaskilin og v rengist um hlja lofti vi yfirbor eftir v sem lgin rast. ar sem kuldaskilin hafa n a elta hitaskilin uppi missir hlja lofti jarsamband og myndast samskil sem oftast eru litu fjlubl skilakortum eins og v hr a nean fr Bresku veurstofunni. Skilasameiningin gerist fyrst nst lgarmijunni og rast san fram. Korti gildir mintti a loknum fstudeginum egar kuldaskilin voru komin upp a landinu.

MetOffice 23. febrar 2018

Lofti hlja geiranum er oftast tali vera stugt enda er ar ferinni hltt loft sem berst yfir kaldari svi, fugt vi til dmis ljalofti sem uppruna sinn af kaldari svum. Veri sjlft hlja geiranum er lka gjarnan stugt og eindregi. a er fyrsta lagi hltt og rakt og fer yfir me jfnum vindi sem getur veri sterkur eins og nna fstudaginn. Einkenni hlja geirans komu mjg vel fram lnuritum hr a nean, sem g fkk vef Veurstofunnar. ar sst vel hvernig veri breytist fyrst egar hitaskilin ganga yfir um kl. 15 (rautt strik) og san egar kuldaskilin komu um mintti (bltt strik) en strikin eru vibt fr mr. Tmabili milli skilanna litai g bleikt en a er einmitt sem vi erum hlja geiranum. Eins og sst er hitinn allan tmann bilinu 7-8 stig hlja loftinu, rkoman er talsver allan tmann og raunar venju mikil, vindhrainn heldur sr um 16 m/sek og er meiri hvium. Vindttin er stug af suaustri allan tmann.

Hli geirinn 23. feb lnurit V

a sem sennilega var venjulegt vi ennan hlja skammt af lofti var rkomumagni en oftast er rkoman hlja geiranum meira formi sldar sem myndast egar hltt og rakt lofti ttist egar a kemst kynni vi kaldarayfirbor sjvar. En etta var lka mjg djp lg enda vindurinn samkvmt v.

Best er annars a fara varlega skringar essu enda er g bara sjlfmenntaur heimilisveurfringur. g ykist vita a etta hlja loft muni halda fram lengra norur og leggja sitt af mrkum til a vihalda eim miklu hlindum sem rkja nna vi Norur-shafi alveg upp a Norurpl. vileitni til a vihalda einhverju jafnvgi verldinni mun hin austri senda kalt loft undir sig til a hrella Evrpuba meginlandinu. Hr hj okkur er von endurkomu hlju lofti og verur a enginn hlr geiri heldur str harknin hlindaframskn sem gti sar snist andhverfu sna. J, a er ng a gera essu. Sni hr a lokum hitafar norurslum ar sem snd eru hlindi og kuldar sem frvik fr mealhita. Ansi miklir fgar og venjulegheit essu.

Hiti norurslir 24. feb 2018

- - - -

Veurkort MetOffice: https://www.metoffice.gov.uk/public/weather/surface-pressure

Lnuritin fr Veurstofunni: http://www.vedur.is/vedur/athuganir/kort/faxafloi/#group=11&station=1

Nesta myndin: http://cci-reanalyzer.org/wx/DailySummary


Fleksnes og Hall Hafnarfjrur

Fleksneseir sem komnir eru til vits og ra og muna tmana tvenna hljta einnig a muna eftir Norsku gamanttunum um Fleksnes sem sndir voru sjnvarpinu ttunda ratugnum. Fleksnes essi geri sr mislegt til dundurs en tkst misvel upp snu lfi eins og gengur og gerist, ekki sst egar samborgararnir ganga ekki alveg sama takti. Eftirminnilegasti tturinn um Fleksnes er egar vi fum innsn a hugaml hans spjalla talst sem svokallaur radamatr. Slkt var vinslt hj sumum snum tma, einkum meal grjufkinna karlmanna, en etta var auvita lngu fyrir daga ntma samflagsmila. etta var krkomi hugaml fyrir Fleksnes sem gaflfinu gildi enda tti hann me asto tkninnar, vini t um allan heim - a vsu engan Noregi. Og arna kemur Hafnarfjrur vi sgu v auvita Fleksnes radvin Hafnarfiri.

egar tturinn var sndur snum tma hr landi vakti hann auvita athygli v a var ekki hverjum segi sem sland kom vi sgu tlenskum ttum. Hva Hafnarfjrur? San hefur oratiltki "Hall Hafnarfjrur" gjarnan veri nota egar s kaupstaur ber gma. Mig grunar a fstir viti ea muni hvaan essi kveja er komin, nema auvita einhverjir af eim sem virkilega eru komnir til vits og ra. tli g hafi ekki veri a horfa tsvari Sjnvarpinu egar mr datt hug hvort ekki vri hgt a finna ennan umrdda tt me Fleksnes. a reyndist vera lti ml. tturinn er fr rinu 1972 og er 1. og 2. hluti af remur hr you-tpunni. Hafnarfjararatrii hefst 8:30 fyrri hlutanum en heldur fram upphafi 2. hluta.


Heimshiti og Reykjavkurhiti 1901-2017

Mr finnst alltaf forvitnilegt a bera saman hitarun Reykjavk vi hitarun jararinnar heild. Slkan samanbur setti g upp lnurit snum tma en hr birtist n tgfa ar sem ri 2017 er komi inn. Til a f rttan samanbur er hitaskalinn samrmdur og ferlarnir v rttum hlutfllum gagnvart hvor rum. Reykjavkurhitinn er teiknaur t fr rshita en heimshitinn er samkvmt venju sndur sem frvik fr mealtali. g stilli ferlana annig af a nlli heimshitanum er vi 4,5 stig Reykjavkurhita en t r essu kemur alveg fyrirtaks samanburarmynd, svo g segi sjlfur fr. Bollaleggingar eru fyrir nean mynd.

Reykjavkurhiti og heimshiti 1901-2017

Bollaleggingar: Fyrir a fyrsta sst vel essari mynd hversu miklu meiri sveiflur eru rshita milli ra Reykjavk en jrinni heild. a er elilegt v Reykjavk er auvita bara einn staur jrinni og rst rshitinn v a verulegu leyti af tarfari hvers rs. Allt slkt jafnast a mestu t egar jrin heild hlut. Reykjavkurhitinn sveiflast mjg kringum heimsmealtali en heildina virist runin hr vera mjg nlgt hlnun jarar. Hitinn hefur sveiflast mjg hr hj okkur, bi milli ra og einnig ratugaskala. Hlju og kldu tmabilin okkar slum eru stabundin a mestu og m lta au sem tmabundin yfir- og undirskot mia vi heimshitann.

a vill svo til a Reykjavkurhitinn og heimshitinn enda alveg smu slum lnuritinu. Reykjavk var hitinn linu ri mjg nlgt mealhitanum fr aldamtum. Hitinn Reykjavk hefur reyndast sveiflast heilmiki allra sustu rum. rin 2014 og 2016 voru nlgt rshitametinu fr 2003 en milli eirra fll mealhitinn niur 4,5 stig sem er kaldasta r aldarinnar borginni, tt a hafi raun ekki veri neitt srstaklega kalt. heimsvsu er ri 2017 yfirleitt tali 2.-3. sti yfir hljustu rin. Auvita er alltaf einhver vissa svona niurstum t.d. egar borin eru saman hljustu rin. Enginn vafi er v a sustu rj r hafa veri mjg hl jrinni sem einkum m rekja til flugs El Nino stands veturinn 2015-16.

Hva tekur vi nkvmlega er lti hgt a segja um. run hitafars jarar nstu ratugi er ekkt hitaml. Sumir treysta sr til a segja a a s a klna og hafa sagt a lengi mean almennt er tali a a haldi bara fram a hlna. Ef vi spum bara etta nbyrjaa r er mgulegt a segja til um hvort a veri hlrra en 2017 Reykjavk ljsi eirra miklu sveiflna sem eru milli ra. jrinni heild gti ri 2018 ori eitthva kaldara en sasta r vegna kalds La Nina stands Kyrrahafinu og svo hjlpar ekki a slvirkni er lgmarki um essar mundir. Varla er neitt hrun heimshitanum framundan en nsti kippur upp vi verur svo egar hinn hli El Nino bregur sr leik n Kyrrahafinu.

Benda m hr lokin a essi mynd fer geymslu myndaalbminu Veurgrafk hr sunni en ar m finna msar misnlegar myndir sem g hef sett upp.


Allt plasti

Plaststrnd

Fyrir stuttu rak fjrur mnarfrtt erlendis fr sem greinir fr niurstum skrar rannsknar um uppruna plastmengunar thfunum. Rannsknin var birt tmaritinu Environmental Science and Technology sastlii haust og kom ar fram a um 90% af plastinu kemur fr 10 strfljtum heiminum. Nnar tilteki er um a ra Nl og Ngerfljt Afrku, Ganges og Indus Indlandi, Gulafljt, Yangste, Haihe og Perlufljt Kna, Mekong Suaustur-Asu og Amur sem rennur um landamri Rsslands og Kna. rnar liast um lndin eins og akerfi lkamans og annig safnast strfljtin allt a plastrusl sem einu sinni hefur fundi sr farveg lkjum og vtnum inn til landsins. Strtkastar eru milljnaborgir Suaustur-Asu og Afrku sem liggja gjarnan mefram fljtunum ea vi sasvi eirra. Fleiri smrri r vsvegar um heiminn, arar en r urnefndu, koma auvita lka vi sgu enda eru fyrirkomulag sorpmla va algerum lestri rija heiminum. nvember sl. var til dmisfrtt um fljtandi plasteyju Karbahafinu sem rakin er til fljts sem rennur til sjvar Hondras eftir a hafa safna sig miklu plastrusli inn til landsins Guatemala. annig geta sprotti upp millirkjadeilur um byrg og lausn stabundnum vandamlum.

En plastvandinn er ekki stabundinn heldur hnattrnn vandi sem fer sfellt versnandi eins og svo margt anna sem tengist lifnaarhttum mannsins. Heilmikil vitundarvakning hefur tt sr sta meal almennings hr landi tt lti virist hafa veri vita um uppruna plastsins svona almennt. herslur til rbta hafa ef til vill veri nokku handahfskenndar. Aalherslan hefur veri lg a takmarka notkun plastpoka vi matarinnkaup sem sjlfu sr er gra gjalda vert en langflestir plastpokar enda reyndar ekki sjnum heldur sem ruslapokar sem san fara t tunnu samt ru heimilisplasti, anna hvort til urunar ea endurvinnslu. Ekkert hef g s um a hvort ura plast valdi plastmengun hfunum enda efast g um a svo s. Bent hefur veri a heilmiklu af rusli er losa sjinn fr skipum og veiarfri eiga a til a losna upp og valda miklum skaa lfrkinu. hefur komi fram a vottur fatnai r gerviefnum (t.d. flsfatnaar) s str uppspretta smrra plastagna sjnum auk ess sem mis snyrtiefni innihalda plastagnir.

Margt yrfti a gera mrgum svium hvar sem er heiminum. En eins og gjarnan ar sem um hnattrnan vanda er a ra hltur a vera rangursrkast a leysa vandann ar sem hann er mestur og einbeita sr a stru uppsprettunum. ess vegna hltur a vera gagnlegt a vita a megni af plastinu sjnum kemur fr nokkrum strfljtum sem renna um lnd ar sem umhverfisml eru styttra veg komin en hj okkur fyrirmyndarflkinu.

Sj einnig hr: Rivers carry plastic debris into the sea


Skauta yfir stuna

Hva sem segja m um loftslagsmlin svona almennt mjakast hlutirnir hgt og rlega vissa tt me msum bakslgum inn milli. Hr tla g skauta yfir stuna eim ttum sem helst koma vi sgu egar loftslagsbreytingar og heimsveurfar ber gma. Fyrst er a sem allt snst um.

CO2 desember 2017

Koltvsringur (CO2) andrmslofti heldur fram a aukast jafnt og tt me hverju ri, en samkvmt tlum fr desember 2017 var magni komi upp 407 ppm (parts per million). tt hlutfallkoltvsrings s raunar afar lti lofthjpnum hefur a sn hrif. Heilmikill stgandi er essu og ekki hgt a kenna ru um en umsvifum mannsins okkar tmum enda magni komi langt yfir a sem mest hefur veri sustu 400 sund r a minnsta kosti, samkvmt vef NASA aan sem myndin er fengin. https://climate.nasa.gov/vital-signs/carbon-dioxide/

UAH lnurit 1979-2017Mealhiti jarar ri 2017, samkvmt gervitunglamlingum UAH, var s riji hsti sem mlst hefur. Hljasta ri samkvmt eirri gagnar var ri 2016 og samrmi vi a eru sustu tv r, hljasta tveggja ra syrpa sem mlst hefur. ri 1998 heldur sinni stu sem anna hljasta ri. essi tveir hitatoppar sem eru svona berandi lnuritinu eru afleiingar El Nino Kyrrahafinu en lkt v sem gerist eftir 1998 hefur mealhiti jarar haldist nokku hr san. Hr m benda a samkvmt mlingum annarra aila er hlnun undanfarinna ra heldur meiri en hr kemur fram og m v segja a g hafi vai fyrir nean mig me v a velja gagnar UHA sem ttu er fr "efasemdamnnunum" Alabamahskla Bandarkjunum. http://www.drroyspencer.com/latest-global-temperatures/

Sjvarhiti janar 2018
Sjvarhiti er breytilegur eftir svum eins og venjulega. Bli liturinn Kyrrahafinu er til marks um kalt La Nina stand sem n rkir en a tti tmabundi a halda aftur a hitanum hnattrnt s. Hr okkar slum er Norur-Atlantshafi nokku hltt og hann er a mestu horfinn kuldapollurinn sem geri vart vi sig fyrir 2-3 rum. Kannski mun svi eitthva blna n vegna kuldatrsar fr Norur-Amerku nna vetur. https://www.esrl.noaa.gov/psd/map/clim/sst.shtml

Sjvaryfirbor

Sjvarh heimshafanna stgur nokku jafnt og tt um nokkra millimetra ri vegnahitaenslu hafsins og vibtarvatns vegna jkulbrnunar. tt a s ekki miki eru 3,2 mm ri = 32 cm einni ld. En etta er breytilegt milli ra en ttast er a hrai hkkunarinnar geti aukist me tmanum srstaklega ef jklar og shellur vi Suurskautslandi fara a steypast sjinn auknum mli. Mest hkkar sjvarbor annars hljum El Nino rum en svo hkkar a lti sem ekkert mean kalda systirin La Nina gengur yfir eins og nna. https://climate.nasa.gov/vital-signs/sea-level/

Hafslinurit NSIDC Jan 2018
Hafsinn Norurslum er me minnsta mti mia vi rstma og hefur tbreislan raunar ekki ur mlst minni upphafi rs en einmitt nna. Helsti keppinauturinn er ri fyrra, 2017, sem tti lgstu vetrartbreisluna til essa. Sustu vetur hafa veri mjg hlir norurslum enda hefur veri nokku miki um endaskipti heitu og kldu lofti norurhveli. Hinsvegar hafa sumarhitar ekki alveg n a fylgja vetrarhlindunum eftir sem sjlfsagt hefur bjarga einhverju fyrir sinn. https://nsidc.org/arcticseaicenews/sea-ice-tools/

Hafs heimurinn jan 2018
tbreisla ssins bum hvelum samanlagt er vi a minnsta sem mlst hefur og keppir lgmarki n vi ri 2016. Hafsinn Suurhveli minnkai ekki lengst af sama htt og Norurhveli enda astur arar. etta hefur breyst undanfari annig a hafstbreisla hnattvsu er n vi a minnsta fr upphafi mlinga. Hnattrn tbreisla hafss var einstaklega ltil ri 2016 og hefur veri ltil san. Frlegt verur a sj hvort heimsmeti hafsleysi fr v 2016 veri gna n vetur. https://sites.google.com/site/arctischepinguin/home/global-sea-ice

Slasveiflur

Slvirkni er oft mld me fjlda slbletta en fjldi eirra sveiflast um 11 ra fresti annig a eir hverfa svo til alveg slvirknilgmarki. Slin er einmitt a ganga inn slkt lgmark um essar mundir. Slarsveiflan sem n er a klrast var vgari en s fyrri sem aftur var vgari en r tvr sem komu ar undan.Slarsveiflurnar hafa annig ori vgari undanfarna ratugi eftir mikla virkni seinni hluta sustu aldar. Lklegt ykir a nsta slarsveifla veri veik ea jafnvel mjg veik og er a grundvllur missa spdma um a loftslag gti fari klna nstu ratugi. essar klnunarspr eru umdeildar v tt sjlf slblettasveiflan s mikil er sveiflan heildarslvirkni ekki nema um 0,1%. Einnig hefur veri bent a rtt fyrir minnkandi slvirkni sustu ratugi hefur hnattrnn hiti aukist sama tma. Almennt er tali a hrif slvirkni su einhver loftslag og veurlag. https://www.spaceweatherlive.com/en/solar-activity/solar-cycle

- - - -
annig er staan essum mlum svona nokkurn veginn. Framhaldi ekkjum vi ekki almennilega nema a vi getum fastlega gert r fyrir v a koltvsringur lofti muni halda fram a aukast. ri 2018 verur vntanlega hltt heimsvsu eins og ll r essarar aldar en getum vi tiloka a a veri hljasta ri hinga til vegna La Nina stands Kyrrahafi. Hva gerist lengra inn framtinni kemur svo bara ljs. Langtmahlnun er fullum gangi en skjn vi hana koma stundum fram spdmar um a hnattrn klnun s alveg nsta leiti. Slkar spr hefur maur a vsu heyrt og lesi um sustu 20 rum ea svo. Annars m nefna hr lokin a kveikjan og grunnurinn a essum pistli er athugasemd sem g geri vi bloggfrslu sem lgmaur einn skrifai hr svinu fyrir nokkrum dgum um loftslagsmlin en s athugasemd hefur reyndar ekki birst af einhverjum stum.


Hitamsak 1981-2017 fyrir Reykjavk

Samkvmt venju er fyrsta bloggfrsla rsins tengd verinu. A essu sinni er a msakmynd sem snir hvernig hitinn hefur rast Reykjavk fr mnui til mnaar aftur til rsins 1981 og hva sti hver mnuur er hitarinni. Fyrirmyndin a uppsetningu er mynd sem g s vefnum og birti fyrir stuttu, en hn sndi hitarun norurslum sustu ratugi. Sjlfur hef g reyndar gert svipaar msakmyndir, eins og g kalla r, og v fannst mr tilvali a eya nokkrum gum frstundum eina slka fyrir Reykjavk.

a fer ekki milli mla a a hefur hlna talsvert essu tmabili. A einhverju leyti er ar um a ra almenna hnattrna hlnun en ekki skiptir minna mli a hr er um a ra run fr kldu tmabili yfir hltt tmabil. Fyrir sjlfan mig er etta lka tmabil sem g man gtlega veurfarslega, en misvel eins og gefur a skilja. Lta m nrri a s hlnun sem arna hefur tt sr sta s um 1,4 stig sem er ekki lti, en mealhitinn 1981-1990 var um 4,1 stig en hefur veri um 5,5 stig essari ld. runin tilhlnunar er ekki samfelld enda hafa alltaf komi mnuir ea tmabil sem hafa veri skjn vi sinn samtma. Vonandi skrir uppsetningin sig sjlf en til a hjlpa til er ri 2017 lrtt lengst til hgri og svo raast mnuirnir niur me janar efstu lnu. Tlurnar tflunni vsa hvaa sti hver mnuur er hitafarslega fr 1981. Undir myndinni kemur sm greinarger.Hitamsak 1981-2017
Sm greinarger: samrmi vi hlnuntmabilsins koma hrri tlur og blir litir oftar fyrir vinstri helmingi myndarinnar og munar ar mest um rin 1981 og 1983 egar rsmealhitinn var aeins 3,4 stig. Kaldasti mnuurinn myndinni er janar 1984 (-4,0) egar miki vetrarrki var gangi. a m lka minnast oktber 1981 (0,5C) sem er langkaldasti oktber tmabilinu og s kaldasti sem mlst hefur borginni. g man reyndar lti eftir honum sjlfur, nbyrjaur menntaskla og me hugann vi anna. llu betur man g eftir hinu alrmda sumri 1983 sem arna kemur vel fram, og ekki laust vi a a kalda sumar hafi kveikt mr hinn rlta veurhuga.
En svo gerist hi vnta rsbyrjun 1987 egar allt einu kom mjg hlr vetrarmnuur en janar a r var hljasti janar sem g hafi upplifa (3,1C) og hefur s mnuur reyndar ekki ori hlrri hr san. Ekki ng me a v desember sama r var einnig einstaklega hlr (4,2) og urfti a fara aftur til kreppuranna til a finna hlrri desember. Eitthva var kannski fari a breytast, en var enn eitthva a og vi tk fimbulkaldur janar 1988 (-3,0C) sem voru mikil vibrigi milli mnaa. ri 1989 var san lengst af mjg kalt en sustu rr mnuirnir bjrguu v fr botninum.
Aftur lyftist brnin borgarbum jl-hitabylgjunni 1991 en hlrrijl (13C) hafi ekki mlst borginni fr upphafi. Nstu tv sumur voru hinsvegar kld hr Reykjavk annig a etta var ekki bi. Veturinn 1994-95 er frgur fyrir mikil snjyngsli noranveru landinu en ri 1995 er sasta kalda ri hr landi og var mealhitinn Reykjavk 3,8 stig. Svo fr etta a koma, nema a lokaandvarpi var eftir, v nvember 1996 var s kaldast Reykjavk (-1,9C) san einhverntma 19 ld.
Strax upp r miju ri 2001 hfst nverandi hlindaskei sem san hefur veri nokku samfellt. Raunar hlnai svo skart a 12 mnaa tmabilinu fr nv.2002-okt.2003 var mealhitinn 6,6 stig sem er alveg einstakt og hefur ekki n vlkum hum san. nokkrum rum komu svo arna hlindakaflar sem eyilgu hverja skavertina af annarri og sjst hlindin myndinni sem knippi af dkkrauum svetrarmnuum rin 2003-2006. Einnig m minnast desember 2002 sem var hlrri en nokkurn tma hefur mlst (4,5C). Sumarmnuirnir fru lka mjg svo hlnandi. Hljasti gst sem mlst hefur var ri 2003 (12,8C) og ri eftir kom gsthitabylgjan eftirminnilega, sem sl mrg met va um land. Eftir nokkurra ra tindaleysi me framhaldandi hlindum kom sumari 2010 en var rin komin a jn a setja ntt mealhitamet (11,4C) og kjlfari fylgdi jl, sem jafnai merkismnuinn jl 1991 a mealhita (13,0). Fleiri hlir mnuir ttu eftir koma allt fram sastlii r, en m segja a sveiflur hitafari hafi aukist. Mamnuur ri 2015 var ansi kaldur en 2015 m annars flokkast sem mealhltt r (4,5C) en hefi tt bara nokku gott fyrir 30-40 rum. rin ar undan og eftir 2014 og 2016, voru hinsvegar me eim allra hljustu (6,0). Mealhiti nliins rs var mjg samrmi vi nnur r essari ld (5,5C). Sustu tveir mnuirnir voru kaldara lagi og missti ri ar me af kvenum mguleikum.

Hvert framhaldi verur veit auvita enginn, en ljsi eirra hitasveiflna sem ur hafa tt sr sta hltur alltaf a vera mguleiki bakslagi eftir svona hltt tmabil. Ef a bakslag er nbyrja munum vi ekki vita af v fyrir en eftir einhver r egar vi horfum ntmann r fjarlg. En svo gtu hlindin lka bara rtt veri a byrja.


Vitringarnir rr sgu Marco Polos

Vitringarnir rr

Frg er sagan Mattheusarguspjalli um vitringana rj sem komu frAusturlndum til Betlehem til a veitaJesbarninu lotningu og fri v gjafir. Lti anna fum vi a vita um , svo sem hvaan eir komu nkvmlega, hverjir eir voru og hva daga eirra dreif framhaldinu. msar sagnir eru til um essa remenninga og ar meal er frsgn ferabk MarcoPolos er segir fr v er hann var fer Persu, ar sem nna er ran, en ar hitti hann flk sem kunni g skil vitringunum remur og trnai eim tengdum og er meira a segja sagt fr v a lkamar eirra su vel varveittir grafhvelfingum. N veit maur ekki hversu miki er til essu en a m taka fram a Marco Polo var arna fer seint 13. ld egar hinir skelfileguMonglar hfu lagt undir sig stran hluta af Evrasu en Marco Polo einmitt lei austur bginn, samt fur snum og frnda, til fundar vi sjlfan Monglaleitogann Kublai Khan.

Bkin um ferir Marco Polos kom upphaflega t skmmu eftir heimkomu hans fr Austurlndum og var reyndar skr af samfanga Morco Polos er s sarnefndi sat tmabundi bak vi ls og sl vegna tttku sjorrustu. S bk af ferum Marco Polos sem g hef undir hndum kom t ri 1940 slenskri ingu Haraldar Sigurssonar, stytt og endursg af Aage Krarup Nielsens, sem g kann ekki deili . Kaflinn bkinni um vitringana rj kemur hr, eftir a g hef stytt, endurraa og endursagt a hluta. Skletranir eru orrttar:

Persa er strt rki, sem forum var frgt og voldugt, en er n herja og eitt af Trttum. Persu er borgin Saba, en aan fru vitringarnir rr tiless a sna Jes Kristi lotningu. eir hvla n hli vi hli Saba remur strum grafhvelfingum, en yfir hvelfingunum stendurferhyrnt hs, og erv vandlega vihaldi. Lkamar vitringanna hafa geymst rotnair me hri og skeggi. Einn vitringanna ht Caspar, annar Melchior og riji Baltasar.

Borgin sem arna er nefnd Saba bkinni heitir me rttu Saveh og mun vera nlgt Teheran. Monglar eru arna nefndir Tartarar. Sagt er fr v a bar Saba (Saveh) hafi haft litla ekkingu remenningunum sem arna lgu. rjr dagleiir fr Saba, kom Marco Polo hinsvegar a sveitaorpi er nefnist Cala Ataperistan sem ir borg eldsdrkendanna. Eins og nafni ber me sr tilbu barnir eldinn og kunnu sgu vitringanna riggja llu betur en bar Saba. Samkvmt Marco Polo er frsgn banna af vitringunum essa lei:

fyrndinni lgu rr konungar af sta feralag fr landinu til ess a tilbija spmann, sem var heiminn borinn. eir hfu me sr rjr tegundir frnargjafa: gull, reykelsi og myrru, til ess a ganga r skugga um, hvort spmaur essi vri gu, jarneskur konungur ea lknir. Konungarnir sgu me sr: Veiti spmaurinn gullinu vitku, er hann jarneskur konungur, vilji hann reykelsi fremur, er hann gu, en taki hann myrruna, er hann lknir.

Samkvmt frsgninni gengu vitringarnir, sem arna eru nefndir konungar, fyrst fyrirJesbarni einn einu en eim til furu var alls ekki um neitt barn a ra heldur virtist a vera jafnaldri hvers eirra. San segir: Konungunum kom samt um a ganga allir samtmis fyrir barni og er eir geru a, leit barni t eins og nttrulegast var en a var um a bil rettn daga. Og konungarnir veittu barninu tilbeislu og bru fram gjafir snar, gull, reykelsi og myrru. /Barni tk vi llum gjfunum/ og egar konungarnir su a, sgu eir me sjlfum sr: Barni er sannur gu, sannur konungur og sannur lknir. /Barni/ rtti konungunum a launum litlar, lokaar skjur. A v bnu hldu eir heimleiis til rkja sinna. /Er eir/ hfu fari margar dagleiir, fsti a sj gjf barnsins. eir opnuu skjurnar og fundu ar ltinn stein /sem var/ tkn ess a s tr sem n var grursett sl eirra, skyldi dafna sl eirra og vera brotgjrn eins og steinn, v barni vissi vel hva konungunum var huga.

En v miur misskildu konungarnir tknml steinsins og kstuu honum niur nsta brunn. sama bili laust eldingu af himni niur brunninn. egar konungarnir s etta jarteikn, uru eir forvia og hrmuu sran a hafa kasta steininum. N skildu eir glggt, a steinninn hafi mikilvga, helga tjningu. Konungarnir tku nokkurn hluta logans og fru me hann heim lnd sn og komu honum fyrir fagurri og skrautlegri kirkju. San hefur eldur essi brunni stugt, og flki veitir honum tilbeislu eins og gui, og vi eld ennan eru allar brennifrnir frar. Slokkni eldurinn, er brugi vi og fari til annarra orpa, ar sem sama tr rkir, og eldurinn sttur a nju. Slkar eru orsakir ess a flk hr um slir tilbiur eldinn. Oft ber a vi a skja urfi eldinn tu dagleiir. annig er saga s, sem barnir Cala Ataperistan sgu herra Marco Polo. eir fullvissuu hann um, a svona vri sagakonunganna riggja og einn eirra hefi veri fr Saba, annar fr Ava og s riji fr borg eirri, sem enn dag tilbiur eldinn eins og gert er um allar nrliggjandi slir.

annig hljar frsgnin um vitringanna fr Austurlndum bkinni um Marco Polo sem kom t hr landi ri 1940. msar meiningar eru um hvaa menn etta voru. Oftast tlum vi um vitringa og annig eru eir nefndir Biblunni og bkinni um Marco Polo, nema ar sem vitna er frsgn bjarbaCala Ataperistan ar sem eir eru nefndir konungar. Ef til vill voru etta Zarastraprestar en Zarastratrin er ein af elstu trarbrgum sgunnar og ar er eldurinn einmitt hvegum hafur. Feralag vitringanna riggja var mikil fer en frekar stutt samanburi vi r miklu vegalengdir sem Marco Polo tti eftir leggja undir ft en hann tti arna langa fer fyrir hndum til Monglaleitogans Kublai Kahn sem sat borginni Xanadu nlgt ar sem n er Peking. aan tti hann san eftir a ferast um va lendur Monglaveldisins gu strkahnsins ur en hann snri til baka til Feneyja samt fur snum og frnda ri 1269, eftir 24 ra feralag. Allt saman mikil saga og merkileg.

Frekari lesningu um vitringanna m finna hr: http://www.farsinet.com/wisemen/magi.html
Einnig han, aan sem myndin er fengin: https://en.wikipedia.org/wiki/Biblical_Magi


Kuldi hr en ekki allstaar

a hefur neitanlega veri fremur kalt hr Frni undanfari og verur vntanlega eitthva fram. Sjlfsagt finnst sumum svona kuldat passa illa vi allt hlnunartali sem dynur okkur sfellu. Kannski er eitthva til v en samt er a annig a rtt fyrir hlnun heyra kuldar ekki sgunni til og umfram allt geta hlindi ekki veri allsrandi allstaar og alltaf. kortinu hr a nean sst hvernig hitafarsstaan er strum hluta Norurhvels nna sunnudaginn 10. desember. etta er ekki eiginlegur hiti heldur frvik fr mealhita 1979-2000 (myndin er skjmynd af vefnum Climate Reanalyzer).

CR hitafar 9.des2017

Eins og sst er landi okkar einum af kldu blettunum og er frviki nlgt 10 grum undir meallaginu. sama tma er gjrvallt Grnland og svi ar norur og vestur af undirlagt af frviki sem er 10-20 stigum yfir meallaginu. Ara stra hlindabletti er einnig a finna og vissulega einhverja kuldabletti einnig. En a eru ekki margir sem njta hlindanna essa dagana enda eru stru jkvu frvikin stum ar sem ftt er um flk mean fjlmennustu svi Evrpu og Bandarkjanna eru ti kuldanum. Kalifornubar njta a vsu gtis hlinda en myndu rugglega stta sig vi anna veurlag en a sem kyndir undir eldunum ar.

tt svona hlindagusur su ekkert einsdmi Norurslum er etta samt heilmiki frvik fr hinu venjulega. Hlindi hafaannars veri viloandi Norurslir yfir vetramnuina essu ri en ekkert samanbori vi ri fyrra 2016 sem var alveg einstakt skum hlinda norri, .e. mia vi a sem venjulegt m kalla.

Hitamsak Norurlsir 1979-2017

Msakmyndin hr a ofan finnst mr hugaver en hn er tekin saman afZachary Labe og snir hvernig einstakir mnuir, allt fr 1979, noran vi 70N koma t hitafarslega s me asto talna og lita. Rauir mnuir me lgum tlum eru meira berandi hin sari r og endurspegla hlnunina sem tt hefur sr sta tmabilinu. ri 2016 hefur mikla srstu enda voru 6 mnuir ess rs eir hljustu sem ur hfu mlst. Allt voru a haust- og vetrarmnuir ar sem standi hefur veri eittva lkingu vi a sem uppi er essa dagana.

essi venjulegu norurslahlindi hafa hinsvegar ekki veri eins berandi a sumarlagi hin allra sustu r sem hefur rugglega haft sitt a segja a hafsbreian norri hefur ekki ori fyrir eins miklum skakkafllum a sumarlagi og annars hefi geta gerst. essu sambandi sst myndinni a sumari 2017 fr ma til gst var alls ekkert hltt og jl ekki nema 29. sti af 39 yfir hljustu mnui noran vi 70N. gstmnuir sustu riggja sumra hafa einnig samkvmt essu einungis veri stum 20, 21 og 23 yfir hljustu og munar um minna varandi sbrnun eim tma sem mealhitinn rtt hangir yfir frostmarki.

annig geta venjulegheit og furur haga sr egar kemur a hitafari. Verst er hinsvegar a aldrei er hgt a stla venjulegheitin ea vita fyrirfram hvaa tt r taka upp a stefna.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband