Fęrsluflokkur: Hafķs

Lang-nęstminnsti hafķs ķ noršri aš loknu sumri

Žetta er kannski ekki vel oršuš fyrirsögn en hśn segir žó žaš sem segja žarf. Sumarbrįšnun hafķssins į Noršur-Ķshafinu var óvenju mikil aš žessu sinni sem skilaši sér ķ nęst minnstu śtbreišslu hafķssins, nś žegar hinu įrlega hafķslįgmarki er nįš. Žaš var einungis į įrinu 2012 sem minni hafķs męldist aš loknu sumri en žaš įr var alveg einstakt žegar kemur aš hafķsbrįšnun. Ekkert hafķslįgmark hefur komist nįlęgt žvķ aš jafnast į viš žaš įr nema žį helst įriš ķ įr sem tekur sér rękilega stöšu sem nęst lęgsta lįgmarkiš. Kortiš hér aš nešan sżnir lįgmarksśtbreišslu ķssins žann 13. september en til višmišunar hef ég dregiš lķnu um lįgmarkiš 2012.

Arctic lįgmark2020

Hafķsinn nś er óvenju lķtill į žeirri hliš sem snżr aš Atlantshafinu og ekki hefur įšur veriš lengra ķ hafķsinn frį ströndum Sķberķu. Žarna hafa rķkjandi vindar haft sķn įhrif ķ sumar og spila hitabylgjur ķ Sķberķu snemma sumars žar inn ķ auk žess sem óvenju sólrķkt var yfir Noršur-Ķshafinu lengst af ķ jślķ. Aftur į móti var minna um sól og hlżindi noršur af Alaska enda blésu vindar žar gjarnan frį ķsbreišunni en ekki frį sumarheitum meginlöndunum. Til vitnis um žaš er allmikill hafķs-angi eša einskonar hafķslokkur ķ Beauforthafi noršur af Alaska sem heldur velli og munar helst žvķ aš žegar kemur aš samanburši viš metįriš 2012.

hafķslįgmark 2020

Lķnuritiš hér aš ofan sżnir śtbreišslužróun nokkurra įra. Įriš 20017 var mikiš tķmamótįr į sķnum tķma en sķšan hafa nokkur įr jafnast į viš žaš eša veriš meš lęgri lįgmarksśtbreišslu ķ september. Einungis įriš 2020 hefur nįš aš ógna seinna tķmamótaįrinu 2012. Grįa lķnan er mešalśtbreišsla įranna 1981-2010. Hvenęr lįgmarksmetiš frį 2012 verši slegiš vita menn ekki og žvķ sķšur hvenęr Noršur-Ķshafiš nęr aš verša ķslaust aš mestu ķ sumarlok. Einhverjar yfirlżsingar um aš mjög stutt gęti veriš ķ žaš voru geršar į įrunum eftir 2007 en žaš voru svo sem ekki neinar spįr. Ljóst er žó sķfellt minni vešurfarsleg óvenjuleg žarf til žess aš fį śt mjög lįga śtbreišslu ķ sumarlok.

Nįnar um žetta allt saman mį fį į heimasķšu Natioanal Snow and Ica Data Center: http://nsidc.org/arcticseaicenews/

 


Af hafķsbrįšnun sumarsins

Sumarbrįšnun hafķssins ķ noršri er nś ķ fullum gangi og samkvęmt venju mun hiš įrlega lįgmark ķ hafķsśtbreišslu eiga sér staš ķ september. Įhugasamir, eins og ég, eru aušvitaš farnir aš spekślera ķ hvernig žaš lįgmark verši ķ samanburši viš fyrri įr. Žrįtt fyrir aš heill mįnušur sé eftir af bręšsluvertķšinni žį er śtbreišslan nś žegar komin undir september-mešallįgmark įranna 1981-2010, sem žykir žó varla sęta tķšindum - slķk er breytingin frį žvķ sem įšur var.

Möguleiki į metlįgmarki aš žessu sinni er žó frekar tępur žvķ samkeppni viš metlįgmarkiš frį įrinu 2012 er mjög erfiš enda mį segja aš allt hafi gengiš upp žaš įr ķ įtt til brįšnunar. Kortiš hér aš nešan sżnir hvernig hafķsśtbreišslan leit śt nśna žann 7. įgśst en til samanburšar hef ég krotaš inn lķnu sem sżnir met-septemberlįgmark įrsins 2012. Möguleikinn er žó kannski til stašar enda ķsinn oršinn gisinn utan 2012-lķnunnar eins og sjį mį.

Arctic_7agust2020

Aš žessu sinni var hafķsinn óvenju fljótur aš hverfa undan ströndum Sķberķu žar sem miklir hitar réšu rķkjum fyrri part sumars. Öflugt og lķfseigt hęšarsvęši var einnig yfir ķshafinu ķ jślķ meš tilheyrandi sólskini sem gerši sitt til aš vinna į ķsnum og įtti sinn žįtt ķ hversu mikiš śtbreišsla ķssins dróst saman ķ jślķ enda fór svo aš śtbreišslan hafši ekki męlst minni įšur ķ žeim mįnuši. Ķ Beaufort-hafi noršur af Alaska hélt ķsinn hins vegar betur velli vegna rķkjandi vindįtta žar. Öflugt lęgšarsvęši tók sér sķšan bólfestu į žeim slóšum undir lok jślķ meš tilheyrandi vindum sem rótušu upp ķsnum, geršu hann gisinn įn žess žó aš śtbreišsla ķssins hafi dregist saman aš rįši. Žetta mį mešal annars sjį į lķnuritinu hér aš nešan sem sżnir śtbreišslužróunina mišaš viš tvö valinkunn tķmamótaįr (2007 og 2012), auk tveggja sķšustu.

NSIDC lķnurit 7. įgust 2020

Hvernig stašan veršur ķ september mun svo bara koma ķ ljós en śr žessu fer töluvert aš draga śr brįšnuninni eftir žvķ sem sólin lękkar į lofti. Stór svęši sem snśa aš Alaska og Beringssundi og einkennast af gisnum ķs geta žó aušveldlega oršiš ķslaus įšur en yfir lķkur. Lokanišurstašan ķ śtbreišslu ręšst žvķ ašallega af žvķ hvernig vešur og vindar leika um žaš svęši.

Endum žetta į öšru lķnuriti frį NSIDC sem sżnir hvernig mešalśtbreišslan ķ jślķ hefur žróast frį upphafi nįkvęmra gervitunglamęlinga įriš 1979. Nżlišinn jślķ kemur žarna sérlega sterkur inn eins og sjį mį.

Figure3-1024x791


Hafķslįgmarkiš 2019

Sumrinu er lokiš į Noršurslóšum og hafķs tekinn aš aukast į nż eftir hiš įrlega lįgmark ķ śtbreišslu ķssins ķ september. Eins og venjulega beinist athyglin aš žessu hafķslįgmarki enda įgętis męlikvarši į stöšu mįla mišaš viš fyrri įr, žótt lįgmarkiš eitt og sér segi ekki alla söguna. Aš žessu sinni var lįgmarkiš 2019 ķ 2.-3. sęti yfir lęgstu lįgmörk, įsamt įrinu 2007 sem į sķnum tķma var mikiš tķmamótaįr ķ hafķsbrįšnun. Įriš 2016 var lįgmarkiš einnig į mjög svipušum slóšum en er nś strangt til tekiš žaš 4. lęgsta. Hafķslįgmark sumarsins 2012 heldur žar meš sinni afgerandi stöšu en žaš var einmitt lķka mikiš tķmamótaįr eins og sumariš 2007. Į žeim tveimur sumrum mį segja aš allt hafi gengiš upp til aš valda sem mestum usla į ķsbreišunni, hvort sem žaš sé tališ gott eša slęmt. Į lķnuritinu hér aš nešan frį NSIDC mį sjį samanburš allra įra frį 1979 og eru blįtónarnir tengdir įratugum, (sjį einnig yfirlit frį NSIDC hér).

Hafislagmark2019_linurit

Žarna sést aš hafķsbrįšnun sumarsins 2019 var meš mesta móti lengst af sumri og hélt alveg ķ viš įriš 2012 žar til allt hrökk ķ baklįs seinni partinn ķ įgśst meš kaldri og illa stašsettri lęgš sem gerši sitt til aš dreifa śr žvķ sem eftir var af ķsnum. Ķsbrįšnunin nįši sér žó aftur į strik meš hagstęšum vindįttum undir lokin en keppnin stóš žį viš įrin 2007 og 2016 į mešan įriš 2012 var rękilega stungiš af eins og glögglega mį sjį.

Sumariš 2019 veršur ekki tališ neitt tķmamótaįr žótt śtbreišslan hafi fariš žetta nešarlega en um žaš mį segja, svipaš og 2016, aš ašstęšur til aš gera sem mestan usla į ķsbreišunni voru bara ķ sęmilegu mešallagi. Vissulega var sólrķkt framan sumri žegar sólin var hęst į lofti, en til aš halda forystunni mį ekkert klikka undir lokin eins og geršist žarna seinni partinn ķ įgśst. Viš žekkjum žetta śr ķžróttunum žótt aušvitaš sé ekki um neina raunverulega keppni aš ręša nema fyrir žį sem vilja. Reyndar eru įhyggjukröfur uppi žar sem žetta er hluti af žeim loftslagshamförum sem munu vera ķ gangi. En hvernig sem žaš er, žį mį segja aš vegna almennrar žynningar ķsbreišunnar žarf sķfellt minni óvenjulegheit til aš bręša ķsinn žannig aš lįgmarksśtbreišslan nįlgist 4 milljón ferkķlómetra - sem reyndar var óhugsandi fyrir nokkrum įratugum žegar normiš ķ lįgmarkinu var nįlęgt 6-7 milljón km3.

Endum žetta į korti yfir hafķsśtbreišsluna žann 13. september, sem var reyndar nokkrum dögum fyrir sjįlft lįgmarkiš. Til samanburšar hef ég sett lķnu sem sżnir metlįgmarks-śtbreišsluna įriš 2012.

lįgmark 2019 vs 2012 Bremen

 


Tķmamót eša tķšindaleysi framundan ķ hafķsbręšslu sumarsins?

Aš venju fylgist ég meš stöšu mįla ķ hafķsmįlum Noršur-Ķshafsins. Eins og gengur og gerist į žessum tķma įrs er sumarbrįšnun hafķssins komin vel į skriš og mun halda įfram fram ķ september žegar hinu įrlega lįgmarki veršur nįš. Aš venju veršur įhugavert aš sjį hvernig žaš lįgmark veršur žvķ hafķsśtbreišslan ķ lok sumars er ein af hinum stóru višmišunum um žróun hafķssins ķ hlżnandi heimi. Nokkuš er nś lišiš sķšan sķšast var sett met ķ lįgmarksśtbreišslu hafķssins. Lįgmarksmetiš frį 2012 stendur enn óhaggaš en žaš sumar brįšnaši hafķsinn öllu meira en įšur hafši žekkst. Sķšan žį hafa bręšsluvertķšir veriš upp og ofan og hafķsinn almennt ķ jafnvęgi žótt śtbreišsla hafķssins hafi vissulega veriš mun minni en į fyrri tķš.

Lķnuritiš hér aš nešan er aš grunni til frį Bandarķsku snjó- og ķsmišstöšinni (NSIDC) og sżnir hvernig hafķsśtbreišslan hefur veriš öll įrin frį 2012. Til samanburšar er grį lķna sem sżnir mešaltal įranna 1981-2010. Vetrarhįmörkin koma žarna vel fram įsamt sumarlįgmörkunum žar sem 2012 hefur ennžį algera sérstöšu.

NSIDC lķnurit 1. jśnķ 2019

Eins og stašan er nśna ķ upphafi jśnķ žį er śtbreišslan meš minna móti. Mjög svipuš og į sama tķma fyrir įri en įriš 2016 var śtbreišslan minnst į žessum įrstķma, samanber gulu lķnuna. Įriš 2012 įtti žarna eftir aš lįta til sķn taka en vetrarśtbreišslan žaš įr var reyndar meš mesta móti mišaš viš sķšustu įr. Vetrarhįmarkiš 2019 sętti ekki tķšindum en śtbreišslan ķ aprķl nś ķ įr var hinsvegar lęgra en įšur hefur žekkst.

En hvers er svo aš vęnta? Til aš gefa mynd af stöšunni koma hér tvö kort sem sżna śtbreišslu og žykkt ķssins eins og hśn er metin af kortum frį Bandarķska sjóhernum. Bęši kortin gilda 1. jśnķ. Įriš 2018 er vinstra megin og 2019 til hęgri.

1. jśnķ 2018-19

Žótt heildarśtbreišslan sé mjög svipuš žį er įkvešinn grundvallarmunur į dreifingu ķssins sem ręšst af rķkjandi vešrum og vindum į lišnum vetri. Ķ fyrra var mjög hlżtt į Atlantshafshliš ķshafsins og nįšu sušlęgir vindar og hlżr sjór aš halda ströndum Svalbarša ķslausum, eins og sjį mį sé rżnt ķ kortiš. Aftur į móti safnašist ķsinn fyrir og žykknaši vel noršur af Alaska enda bįra vindar og straumar ķsinn žangaš. Nś aftur į móti įriš 2019 er žessu öfugt fariš. Eftir mjög hlżjan vetur viš Alaskastrendur er ķsbreišan nś strax farin aš opnast žar verulega og hjįlpar žar hęšarsvęši sem skrśfar ķsinn frį ströndum žar. Mun meiri ķs er hinsvegar viš Atlantshafiš žangaš sem ķsinn hefur borist ķ auknum męli og lagst kyrfilega aš ströndum Svalbarša. Almennt séš ęttu žetta ekki aš vera góšar fréttir fyrir ķsinn enda er svęšiš noršur af Alaska, Beaufort-hafiš, hįlfgert foršabśr ķssins og verši žaš fyrir skakkaföllum er ķsbreišan almennt oršin mjög veik fyrir. Hafķs sem berst aš Atlantshafinu er hinsvegar žangaš męttur til aš brįšna og į ekki afturkvęmt ķ partķiš.

Sé žetta žannig eins og žaš viršist vera og verši sumariš hlżtt žarna uppfrį og sólrķkt aš auki, žį mį alveg bśast viš aš brįšnun verši meš meira móti žarna ķ sumar. Allavega eru nśna kjörašstęšur fyrir talsverš skakkaföll ķ ķsbreišunni ķ sumar. Hinsvegar žarf aš bķša og sjį. Lęgšargangur, sólarleysi og loftkuldi geta bjargaš mįlum, einkum fyrri part sumars žegar sólin er hęst į lofti. Reyndar er hęšarsvęši rķkjandi nśna og hefur veriš, meš tilheyrandi sólskini.

Aš lokum kemur hér kort sem sżnir śtbreišslu ķssins ķ lok sķšasta sumars. Aš auki hef ég teiknaš inn met-lįgmarksśtbreišsluna frį įrinu 2012. Veršur žvķ meti ógnaš ķ sumar? Žaš vitum viš ekki svo glöggt.

Hafķslįgmark 2018

- - - -

Sjį nįnar į heimasķšu NSIDC: Arctic Sea Ice and News Analysis


Hafķslįgmarkiš į noršurslóšum og jįkvęšur NAO

Eins og vera ber ķ september žį er hiš įrlega lįgmark hafķssins į noršurslóšum aš baki sem žżšir aš nżmyndun hafķss hafin į nż eftir sumarbrįšnunina. Hafķslįgmarkiš er stór višmišunarpunktur į įstandi hafķssins og tilvalinn tķmapunktur til aš bera saman heilbrigši ķsbreišunnar milli įra. En hver er žį stašan nś? Sé mišaš viš gögn frį NSIDC (Bandarķsku snjó- og ķsmišstöšinni) žį var lįgmarksśtbreišslan aš žessu sinni sś sjötta til sjöunda lęgsta sķšan nįkvęmar gervihnattamęlingar hófust įriš 1979. Lįgmarksśtbreišslan ķ įr var nįnast sś sama og įriš 2008 og var lķtillega lęgri en įrin 2010 og 2017. Lįgmarkiš samkvęmt NSIDC var 4,596 milljón ferkķlómetrar og fór lęgst kringum 18. september en žį er mišaš viš fimm daga mešaltal. Įriš 2012 heldur enn stöšu sinni meš langlęgsta sumarlįgmarkiš 3,387 milljón km2, en įrin 2007 og 2016 eru ķ 2. og 3. sęti. Žetta mį mešal annars sjį į spagettķlķnuritinu hér aš nešan. Įriš 2018 er merkt meš žykkri dökkri lķnu.

Hafķslįgmark Sept 2018
Ef mišaš er viš tķmabiliš frį og meš tķmamótaįrinu 2007 er śtbreišslan nśna ekki fjarri mešallagi, en žó mun minni en męldist ķ lok sumars į gervihnattaįrum fyrir įriš 2007 og aš öllum lķkindum minni en hśn var nokkru sinni į sķšustu öld. Žótt śtbreišslan sveiflist nokkuš į milli įra žį hefur ķ raun lķtiš gerst ķ śtbreišslumįlum aš haustlagi eftir 2007 ef undan er skiliš metįriš 2012. Ķsinn viršist žvķ ekki vera aš hverfa alveg strax og hann er heldur ekki aš jafna sig, hvaš sem sķšar veršur. Aftur į móti hafa vetrarhįmörkin veriš meš minnsta móti sķšustu fjögur įr sem er ķ takt viš vetrarhlżindi sem rķkt hafa į Noršurslóšum undanfarna vetur.

Hafķslįgmark 2018
Kortiš hér aš ofan frį Bremen-hįskóla sżnir hvernig ķsbreišan leit śt žann 18. september en til višmišunar bętti ég sjįlfur viš appelsķnugulri lķnu sem sżnir metlįgmarkiš 2012. Ķ heildina er ķsinn nśna nokkuš samanžjappašur žar sem hann er, allavega mišaš viš stundum įšur žegar ķsinn hefur veriš dreifšur um stęrra svęši og gisinn eftir žvķ, jafnvel į sjįlfum pólnum. Į kortinu mį einnig sjį hversu lķtill ķs er austur af Gręnland, eša varla nokkur. Ķsinn hefur einnig hörfaš vel noršur af Svalbarša og įfram hringinn alveg aš Alaska, ef frį er talin žaulsetin ķstunga sem teygir sig ķ įtt aš Austur-Sķberķu. Žessi ķstunga hefur žó mikiš veriš aš rżrna undanfariš sem į sinn žįtt ķ žvķ aš hafķslįgmarkiš hefur dregist dįlķtiš į langinn. Ķsinn er aftur į móti nokkuš mikill noršur af Kanada en kuldar žar og rķkjandi vindar hafa veriš nokkuš duglegir aš beina ķsnum žangaš og milli heimskautaeyjanna, ķ staš žess aš beina ķsnum śt um Fram-sundiš milli Gręnlands og Svalbarša.

Aš mķnu mati og kannski einhverra annarra er žessi tilhneiging ķ fęrslu ķssins hluti af stęrri óvenjulegheitum sem stašiš hafa yfir frį sķšasta vetri sem lżsa sér ķ veikri Gręnlandshęš og sterkum lęgšargangi sušur meš Gręnlandi. Žaš ętti aš leiša til aukinna hlżinda austan Gręnlands og hlżnandi sjįvar allra nyrst ķ Atlantshafinu sem heldur aftur af hafķsnum žar. Aftur į móti žį safnast kuldinn fyrir nyrst ķ Kanada og vestur af Gręnlandi og streymir žašan sušur og veldur kęlingunni į Atlantshafinu, sušur af Gręnlandi. Einhverjir vilja reyndar kenna žį kęlingu viš hęgingu į Golfstraumi eša bręšsluvatni frį Gręnlandi. Ég vil hins vegar leyfa mér aš kalla žetta hvert annaš frįvik enda hefur hinn svokallaši NAO vķsir (North Atlantic Oscillation) veriš ķ sterkum jįkvęšum fasa mįnušum saman og reyndar sķšustu vetur einnig, sem lżsir sér einmitt ķ öflugri Ķslandslęgš meš öllu žvķ sem henni fylgir fyrir okkur.

samsett NAO+ 2018

Kortin hér aš ofan frį ClimateReanalyzer eru nokkuš dęmigerš fyrir žį stöšu en žau eru frį 30. įgśst sl. og sżna annarsvegar loftžrżsting og hinsvegar frįvik ķ sjįvarhita. Pķlurnar eru višbętur frį mér. Hér fyrir nešan mį sķšan sjį hvernig NAO-vķsirinn hefur žróast frį 1995 til 2018. Sveiflurnar hafa aukist frį žvķ sem var og jįkvęšur NAO-vķsir oršiš mun algengari en į įrunum 1995-2011, sem hefur sķn neikvęšu įhrif į sjįvarhita sušvestur af landinu, en velgir vel nyrstu noršurhöf viš Atlantshafiš. Żmislegt mį annars lesa śr myndinni eins og aš rauš tķmabil eru ekki vęnleg hér sušvestanlands en öllu skįrri noršaustanlands.

NAO 1995-2018


Hafķsstašan į mišju įri

Įriš er hįlfnaš og tķmi kominn til aš skoša hafķsstöšuna į Noršurhveli nś žegar sumarbrįšnunin er komin į fullt. Fyrst er žaš lķnurit yfir hafķsśtbreišslu frį Bandarķsku snjó- og ķsmišstöšinni NSIDC. Svarta lķnan er įriš 2018 en til višmišunar eru öll įrin frį 2007. Grįa lķnan er mešalśtbreišsla tķmabilsins 1981-2010 og liggur sś lķna yfir öllum hinum enda hefur ķsnum hrakaš mikiš į sķšari įrum. Sérstaklega aš sumarlagi. Eins og stašan er žarna ķ lok jśnķ žį er hafķsśtbreišslan ekki ósvipuš og hśn hefur veriš į sama tķma į įrunum eftir 2007. Įriš ķ įr hefur žó dregist nokkuš aftur śr keppinautunum sķšustu vikur og er ķ 8. sęti eftir aš śtbreišslan hafši veriš sś nęstminnsta žann 1. jśnķ og raunar sś minnsta eša viš žaš minnsta allan veturinn į undan.

NSIDC_30jun2018

Śtbreišslan žann 30. jśnķ er einnig dįlķtiš meiri en į sama tķma ķ fyrra, 2017, en žessi tvö įr eru borin saman į hafķskortunum hér aš nešan. Einnig ķ boši NSIDC.

NSIDC30jun2017og2018

Žegar rżnt er ķ kortin sést aš sitthvaš er mismunandi ķ hafķsśtbreišslunni milli žessara sķšustu tveggja įra. Fyrst mį nefna žaš sem aš okkur snżr, en nśna er enginn teljanlegur ķs milli Ķslands og Gręnlands og er žaš fremur óvenjulegt į žessum tķma įrs. Sunnanįttirnar héldu ķsnum ķ skefjum ķ vetur og hröktu leifarnar aš lokum inn į Ķslandsmiš žar sem ķsinn brįšnaši hratt įn žess aš nį almennilegri landfestu. Aš sama skapi hafa sunnanvindar haldiš ķsnum ķ skefjum ķ Barentshafi og sérstaklega viš Svalbarša žar sem óvenjulangt er ķ ķsbrśnina.

Žaš sem vegur upp į móti minni ķs į Atlantshafshlišinni eru svęši eins og Hudsonflói žar sem enn er mikill ķs en hann var aš mestu horfinn į žessum tķma ķ fyrra. Mikiš gat hafši opnast ķ ķsinn ķ fyrra ķ Beauforthafi noršur af Kanada en nśna ķ vor hafa kaldir vindar blįsiš sem frestaš hafa vorkomu fram aš žessu.

Žótt heildarśtbreišsla ķssins sé nokkuš frį žvķ lęgsta žį į mikiš eftir aš gerast žar til bręšslusumrinu lķkur ķ september. Allur ķs į jašarsvęšum mun brįšna fyrir haustiš samkvęmt venju og eftir mun standa misžétt ķsbreiša į sjįlfu Noršur-Ķshafinu og gęti žį śtbreišslan oršiš eitthvaš lķkingu viš žaš sem ég merkti inn meš bleikri lķnu į 2018-kortiš. Vęntanlega veršur metlįgmarkinu frį 2012 ekki ógnaš ķ įr og ómögulegt aš segja hvort lįgmarkiš veršur lęgra en žaš endaši ķ fyrra, en brįšnunin sumariš 2017 gaf heldur eftir undir lokin og endaši śtbreišslan ķ 8. sęti, - sem reyndar er sama sęti og śtbreišslan er nś. Hvaš sem žaš segir.

En śtbreišsla er ekki allt žvķ einnig er horft til heildarrśmmįl ķssins. Slķkt er reyndar erfitt meta og žvķ notast menn aš mestu viš lķkön fremur en beinar męlingar aš sumarlagi. Ķ rśmmįlsgreiningu er gjarnan notast viš nišurstöšur frį PIOMAS (Pan-Arctic Ice Ocean Modeling and Assimilation System) og samkvęmt žvķ var rśmmįliš žaš 5. minnsta nśna um mišjan jśnķ.

 

BPIOMASIceVolumeAnomalyCurrentV2.1_CY

 


Hafķsstašan ķ Noršurhöfum

Hįmarksśtbreišsla hafķssins aš vetrarlagi er aš baki į noršurslóšum og ķsinn farin aš brįšna į jašarsvęšum ķsbreišunnar. Į nęstu vikum og mįnušum mun śtbreišsla ķssins halda įfram aš dragast saman meš hękkandi sól uns hinu įrlegu lįgmarki veršur nįš ķ september, eins og vera ber. Af śtbreišslu ķssins nś ķ įr er žaš aš segja aš hśn hefur yfirleitt veriš sś minnsta eša viš žaš minnsta mišaš viš fyrri įr eša frį žvķ nįkvęmar śtbreišslumęlingar hófust įriš 1979. Ekki munar žó miklu frį sķšustu tveimur įrum og reyndar fór vetrarhįmarkiš ķ įr örlķtiš hęrra en ķ fyrra. Engin vafi er hinsvegar į aš įriš 2016 stįtar aš minnstu śtbreišslunni aš vorlagi og žaš nokkuš afgerandi žótt sś forysta hafi ekki haldist śt sumariš. Śtbreišslan aš vetrar- og vorlagi segir žó ekki allt, samanber įriš 2012 žegar vetrarśtbreišslan var viš žaš mesta sķšustu įr en sumarlįgmarkiš žaš afgerandi lęgsta sem žekkt er. Spurningin er svo hvernig įriš ķ įr žróast.

Hafķsśtbreišsla aprķl 2018

Lķnuritiš hér aš ofan er ęttaš frį bandarķsku snjó- og hafķsmišstöšinni NSIDC og sżnir, eftir smį įherslubreytingar frį mér, śtbreišslužróun hafķssins frį įrinu 2012 en grįa lķnan er mešalśtbreišsla įranna 1981-2010.

Hafķskort 20. aprķl 2018Į heimasķšu sömu ašila mį finna nżjustu śtbreišslukort af hafķsnum hverju sinni. Žann 20. aprķl var śtbreišslan eins og hér er sżnd. Sjį mį granna gula lķnu sem markar mešalśtbreišslu įranna 1981-2010 en mišaš viš žaš mešallag eru ekki stór frįvik į žeim svęšum sem snśa aš Atlantshafinu žótt vķšast sé śtbreišslan undir mešallaginu. Til dęmis mį sjį aš lķtill hafķs er nśna į Gręnlandssundi ólķkt žvķ sem oft var įšur į žessum įrstķma.

Tvö svęši hef ég merkt viš sérstaklega į Kyrrahafshlišinni. Į Beringshafi er mesta frįvikiš nś um stundir en žar hefur raunar veriš mjög lķtill hafķs ķ allan vetur. Žetta mun vķst vera minnsti hafķs sem vitaš er um į žeim slóšum og skżrist vęntanlega af sušlęgum vindum žar. Žetta gęti haft sitt aš segja fyrir brįšnun ķ sumar inn af Beringssundi og gefiš brįšnun žar visst forskot mišaš viš fyrri įr. Svo er žaš Okhotskhaf sunnan Kamtsjatkaskaga en žar hefur veriš talsveršur ķs ķ vetur sem getur skżrst af Sķberķukuldum sem leitaš hafa śt į hafssvęšiš. Okhotskhaf er tališ meš ķ śtbreišslumęlingum žótt žaš sé alveg śr tengslum viš Noršur-Ķshafiš. Ķsinn žarna er vęntanlega žunnur og mun hverfa alveg ķ sumar.

Lišinn vetur į noršurslóšum hefur veriš nokkuš dęmigeršur fyrir allra sķšustu įr og hefur einkennst af talsveršum hlżindum yfir Noršur-Ķshafinu. Aftur į móti hafa veriš žrįlįtir kuldapollar į meginlöndunum, sérstaklega ķ Kanada og eitthvaš ķ Sķberķu. Bandarķkin og Evrópa hafa sķšan fengiš sķna skammta inn į milli. Vęntanlega mun ķsinn į Hudsonflóa ķ Kanada duga eitthvaš lengur fram į sumar en venjulega sem afleišing af Kanadakuldum. Stundum er talaš um žetta sem eitthvaš nżtt "norm" ž.e. kuldarnir vilja leita meira sušur sem afleišing af hlżnandi heimskautasvęšum. Žetta mį sjį į žessu śtflatta hitafarskorti fyrir alla jöršina, sem sżnir hitann sem frįvik frį mešallagi sķšustu 180 daga. Greinilegt er hvar hlżindin eru mest en žau hlżindi nįšu hinsvegar ekki alveg sušur til Ķslands aš žessu sinni.

Vetrarhiti 2017-18, jöršin

- - - -

http://nsidc.org/arcticseaicenews/
https://www.esrl.noaa.gov/psd/map/clim/glbcir_rnl.shtml


Aš loknu hafķsbręšslusumri

Sumariš er bśiš į noršurslóšum sem žżšir aš samkvęmt venju er hafķsinn farinn aš myndast į nż eftir hiš įrlega lįgmark ķ śtbreišslu. Į nęstu mįnušum žegar myrkriš leggst yfir og frosthörkur aukast mun Noršur-Ķshafiš frjósa stranda į milli allt žar til nęsti višsnśningur veršur ķ lok vetrar. Hafķslįgmarkiš į hverju įri er stór višmišunarpunktur į įstandi hafķssins hverju sinni og oft vķsaš ķ žaš ķ żmsum tilgangi žegar loftslagsmįlin ber į góma. Ef hafķsinn er óvenju lķtill ķ sumarlok er žaš aušvitaš tališ vera ótvķrętt merki um afleišingar hnattręnnar hlżnunar en ef ķsinn er óvenju mikill žykir žaš af öšrum vera ótvķrętt merki um yfirvofandi kólnun žvert į žaš sem išulega haldiš į lofti.

En hver er žį stašan nśna? Hefur ķsinn aš aukist eša minnkaš frį žvķ ķ fyrra? Svariš er aš ķsinn hefur aukist lķtillega sķšan į sama tķma ķ fyrra, ekki bara hvaš śtbreišslu varšar heldur lķka varšandi heildarrśmmįl, en er samt ennžį lasburša mišaš viš žaš sem žekktist hér į įrum įšur. Sjįlfur įtti ég reyndar von į meiri brįšnun en raunin varš, enda sķšasti vetur óvenju hlżr og skilaši af sér minni ķs en įšur, bęši varšandi śtbreišslu og rśmmįl. En hvaš um žaš. Į lķnuritinu (eša spakettķflękjunni) hér aš nešan sést hvernig hafķsśtbreišslan hefur žróast nś ķ įr mišaš viš önnur įr frį upphafi nįkvęmra gervitunglamęlinga įriš 1979 (unniš śt frį lķnuriti Bandarķsku snjó- og ķsmišstöšvarinnar, NSIDC.

NSIDC linurit 1979-2017

Įriš 2017 er žarna teiknaš meš dökkblįrri lķnu og žótt žaš sjįist ekki vel er lįgmarkiš ķ įr žaš 8. lęgsta. Ķsinn varš minnstur žann 13. september, 4,6 milljón km2 og smekksatriši hvort žaš sé mikiš eša lķtiš. Žróunin į įrinu var žannig aš fyrstu mįnušina var ķsinn oftast minni en įšur hefur męlst. Brįšnunin var hinsvegar frekar hęg į vormįnušum en įriš var žó meš ķ botnbarįttunni langt fram eftir sumri uns verulega tók aš hęgja į brįšnuninni upp śr mišjum įgśst. Sennilega réš žetta hęga start töluveršu um framhaldiš en annars var sumariš į Noršur-Ķsafinu ekkert sérlega hlżtt og vindar ekki hagstęšir. Boriš saman viš önnur įr žį var meiri ķs ķ sumarlok 2014, 2013 og 2009 auk žess sem meiri ķs var öll įrin fyrir 2007. Įriš 2012 heldur sinni ótvķręšu stöšu varšandi metlįgmarkiš en fara žarf aftur til įrsins 1980 til aš finna mesta ķsinn um sumarlįgmark enda voru žį ašrir tķmar meš mun žykkari og meiri ķs heilt yfir.

Til aš sjį žetta betur hef ég tekiš saman ķ eina mynd lįgmarksśtbreišslu fjögurra įra, ž.e. mesta og minnsta ķsinn viš sumarlįgmark (1980 og 2012), einnig er žarna fulltrśi mešalįstandsins (2000) og svo stašan nś į dögum (2017). Hér mį lķka benda į aš žótt ķsinn nśna sé žetta meiri en įriš 2012 žį bendir blįleitur litatónnin til žess aš ķsinn sé frekar gisinn og veikluleigur į stórum svęšum alveg inn aš mišju. Ķsinn į sjįlfum pólnum ętti žvķ aš vera frekar žunnildislegur enda er almennt mun minna um gamlan og žykkan ķs nśna mišaš viš žaš sem įšur var.

Sumarlįgmörk 1980, 2000, 2012 og 2017

Hvaš framhaldiš įhręrir žį veit aušvitaš enginn hvernig žaš veršur. Eins og įstandiš hefur veriš į ķsnum sķšustu 10 įrin žį er alltaf möguleiki į miklu hruni ķsbreišunnar aš sumarlagi og tvö öflug bręšslusumur ķ röš gętu hugsanlega fęrt ķsbreišuna um sumarlok undir 1 milljón km2 markiš sem gjarnan er notaš sem skilgreining į svo til ķslausu Noršur-Ķshafi. Öflug bręšslusumur eins og 2007 og 2012 hafa hinsvegar ekki komiš upp tvö sumur ķ röš. Žvķ hefur frekar veriš öfugt fariš meš kaldari įrum į eftir hlżjum.

Stundum er rętt um siglingaleišir į Noršur-Ķshafinu. Eins og oftast į sķšustu įrum er noršausturleišin noršur fyrir Sķberķu įgętlega opin. Noršvesturleišin noršur fyrir Amerķku er hins vegar ekki ķslaus enda almennt mun erfišari žótt einhver skip hafi fariš žar ķ gegn sķšustu vikur meš ašstoš ķsbrjóta. Hér gęti lķka spilaš inn ķ eitt atriši sem ég hef ekki séš mikiš fjallaš um en žaš var hinn mikli sótreykur sem barst yfir svęšiš vegna mikilla skógarelda ķ Kanada og byrgši fyrir sólu ķ įgśstmįnuši. Mistriš sem žessu fylgdi barst jafnvel hingaš til Ķslands og hefur sjįlfsagt haft sitt aš segja aš varšandi lokasprettinn ķ hafķsbręšslusumrinu žarna į Kanadķsku heimskautasvęšunum. MODIS-myndin hér aš nešan er frį 16. įgśst, einmitt frį žvķ svęši,

Reykur Kanada

- - - -

Best aš lįta žetta duga ķ bili. Meš žessari fęrslu eru 10 įra bloggskrif aš baki og allsendis óvķst hversu duglegur ég verš hér eftir. Dżršardagar mbl-bloggsins eru vķst löngu lišnir og fįir sem skrifa hér lengur nema žį helst eldri borgarar og stöku sérvitringar. Ekki aš žaš sé eitthvaš verra enda fęrist ég óšum nęr žvķ sjįlfur aš teljast til slķkra ef ég er geri žaš ekki nś žegar hvaš seinni skilgreininguna varšar. Góšar stundir.


Hafķsstašan undir lok bręšsluvertķšar

Sumarbrįšnun hafķssins į noršurslóšum er į lokasprettinum og senn fer aš skżrast hvernig bręšslusumariš 2017 kemur śt mišaš viš undanfarin įr. Reyndar er ekki alveg rétt aš tala um lokasprett ķ žessu sambandi žvķ meš lękkandi sól į lofti hęgir smįm saman į bręšslunni uns višsnśningur veršur einhvern tķma ķ september og vetrarfrysting hefst. Hvernig sem framhaldiš veršur žį er žegar ljóst aš metįrinu 2012 veršur ekki ógnaš nś ķ įr hvaš lįgmarksśtbreišslu varšar eins og sést į lķnuritinu hér aš nešan. Dökkblįa 2017-lķnan er nś į svipušum slóšum og į sama tķma įrin 2007 og 2016 en lįgmarksśtbreišsla žeirra sumra endaši nokkuš jöfn ķ 2. og 3. sęti. Framhaldiš er nokkuš óljóst en einmitt nśna er komiš nokkuš hik į 2017-ferillinn sem žżšir aš śtbreišsla ķssins hefur lķtiš dregist saman allra sķšustu daga. Svona hik getur reyndar komiš upp hvenęr sem er sumars og ręšst ašallega af vešurašstęšum, svo sem žvķ hvort rķkjandi vindar blįsi aš eša frį ķsnum. Vešriš sķšustu daga hefur einmitt veriš frekar hagstętt ķsnum og ef žaš breytist ekki gęti śtbreišslulįgmarkiš endaš ķ einhverju mešallagi sķšustu 10 įra. Hafa veršur žó ķ huga aš žaš mešallag er langt fyrir nešan žaš sem žekktist fyrir tķmamótasumariš 2007.

Hafķslinurit NSIDC įgśst

Į kortunum hér aš nešan er śtbreišsla ķssins borin saman 19. įgśst metsumariš 2012 og nśna įriš 2017. Aš auki er sjįlft metlįgmarkiš ķ september 2012 teiknaš meš raušri lķnu inn į 2012-kortiš. Framhaldiš ķ įr ręšst ašallega af žvķ hversu mikiš nęr aš brįšna af žeim jašarsvęšum sem farin eru aš blįna sem žżšir aš žar er ķsinn nokkuš gisinn, en raunar er ekki hęgt aš bśsast viš róttękum breytingum žegar svona langt er lišiš į sumar enda sólin farin aš lękka verulega į lofti allra nyrst. Brįšnun į sér žó ennžį staš nešanfrį og lęgšir sem bera meš sér sušlęga vinda geta žjappaš ķsnum saman žar sem hann er gisinn.

Hafis įgśst 2012 og 2017

Žaš mį benda į aš žótt ķsinn sé nś almennt meiri en į sama tķma 2012 žį er minni ķs nśna austur af Gręnlandi sem bendir til lķtils śtflutnings į heimskautaķs um Framsund milli Gręnlands og Svalbarša. Spurning hvort žaš hafi einhverja žżšingu fyrir komandi vetur hér hjį okkur. Ķsinn er žó samt heldur meiri en venjulega viš Svalbarša og įfram ķ žį įtt til Rśsslands, enda var talsveršur ķs žar ķ vetrarlok. Siglingaleišin noršur fyrir Sķberķu ętti žó aš vera nokkuš greiš samkvęmt žessu. Sama er hinsvegar ekki aš segja um Amerķkuleišina sem opnast reyndar bara almennilega ķ bestu sumrum.

Meira ętla ég ekki aš segja um stöšu hafķssins ķ bili en eins og ég hef gert ķ sumar žį boša ég nęsta uppgjör į hafķsstöšunni aš mįnuši lišnum en žį veršur lķka komiš ķ ljós hvernig žetta fer. Yfirleitt ętti mašur ekki aš auglżsa bloggfęrslur fyrirfram en ķ žessu tilfelli held ég žaš sé įgętt enda vill mašur ekki vera grunašur um aš velja tķmasetningar sem henta einhverjum hugsanlegum mįlstaš. Žaš sem er aš gerast meš hafķsinn į noršurslóšum finnst mér umfram allt mjög įhugavert og af smį spennufķkn er ég alveg tilbśinn aš sjį dramatķskar breytingar verša aš veruleika sem kannski lita eigin spįdóma um framhaldiš. Ég hef hinsvegar haldiš mig frį viš bošskaps- og įhyggjuhlišinni žegar žessi hitamįl ber į góma enda enginn sérstakur įhyggjumašur žegar kemur aš hafķsnum eša loftslagmįlum almennt og mį segja aš žaš sé leišarljósiš ķ žvķ sem ég hef komiš į framfęri allt frį upphafi. Eftir mįnuš verša einmitt lišinn 10 įr frį fyrstu bloggfęrslu minni sem fjallaši um - hafķsinn - nema hvaš?

 

 


Hafķsstašan į mišju sumri

Sumariš er ķ hįmarki į noršurslóšum og hafķsinn brįšnar samkvęmt žvķ. Ķ hafķsyfirliti mķnu fyrir mįnuši nefndi ég aš hafķsbrįšnunin hefši ekki fariš neitt óvenjulega hratt af staš ķ upphafi sumars, allavega ekki mišaš viš žaš sem ég sį fyrir mér aš gęti gerst eftir einn hlżjasta vetur į noršurslóšum sem męlst hefur og um leiš eitt minnsta ķsmagn į Noršur-Ķshafinu sem męlst hefur. Fram til žessa hefur sumariš žó ekki veriš neinn eftirbįtur annarra mikilla bręšslusumra, samanber lķnuritiš ęttušu frį bandarķsku snjó- og ķsmišstöšinni (NSIDC). Dökkblįi ferillinn stendur fyrir įriš 2017 og til višmišunar eru 10 įrin žar į undan. Grįa lķnan er mešaltal įranna 1980-2010 sem sżnir vel hversu mikiš ķsinn hefur hörfaš aš sumarlagi mišaš viš žaš sem įšur var.

Hafķslinurit NSIDC jślķ 2017

Eins og sést į dökkblįu 2017-lķnunni žį śtbreišsla ķssins meš allra minnsta móti en žó örlķtiš meiri en hśn var metbręšslusumariš 2012 į sama tķma žann 20. jślķ. Įriš 2011 er reyndar žarna ķ tķmabundinni forystu en įtti eftir aš missa hana žegar stórir atburšir fóru aš gerast ķ įgśstbyrjun 2012 sem skilaši hina mikla lįgmarksśtbreišslumeti ķ september žaš įr. Annars er žetta nokkuš žétt flękja af lķnum. Heldur greišist žó śr henni žegar lķšur aš hinu įrlegu haustlįgmarki enda skiptir lokahlutinn ķ brįšnunartķmabilinu miklu mįli eins og gjarnan gerist ķ kappleikjum. Žį er bara spurning hvaš gerist meš 2017. Į sumariš 2017 endasprett inni eša fęr žaš krampa?

Kortin hér aš nešan sżna śtbreišslu og žéttleika ķssins į sömu dagsetningu sumariš 2012 og 2017. Auk žess teiknaši ég inn lįgmarksśtbreišslu ķssins į 2012-kortiš til vinstri en žį dróst ķsbreišan meira saman en dęmi er um.
Hafis jślķ 2012 og 2016
Nokkur munur er į śtbreišslunni milli žessara tveggja sumra. Til dęmis var žarna ennžį landfastur ķs noršur af Alaska og Austur-Sķberķu sumariš 2012 og styttra einnig frį okkur ķ hafķsinn austur af Gręnlandi. Hinsvegar er meiri ķs nśna viš Baffinsland, Svalbarša og viš mišhluta Sķberķustranda. Žaš sem gęti žó skipt mįli upp į framhaldiš er aš žaš sem eftir er af ķsnum nśna er nokkuš hvķtt yfirlitum sem žżšir aš ķsinn nśna er nokkuš žéttur - ekki sķst į jašarsvęšum. Stór svęši į 2012-kortinu er hins vegar farin aš blįna talsvert enda įtti ķsbreišan žarna eftir aš dragast saman um rķflegan helming įšur en lįgmarkinu var nįš. 2017-kortiš ber hinsvegar meš sér aš ķsinn sé nokkuš žéttur og vķšfešm hafķssvęši ekki ķ brįšri śtrżmingarhęttu.

Ķ fyrri hafķspistli nefndi ég aš hinn hlżi vetur gęti hafa framkallaš meiri snjókomu ķ noršri en venjulega sem gęti haft sitt aš segja varšandi žaš hversu tiltölulega hęgt brįšnunin fór af staš nś ķ vor. Mikill snjór į ķsnum tefur fyrir brįšnun og snjór į ašliggjandi landssvęšum veldur kęlingu ķ heildina. Sśluritiš hér aš nešan fann ég į netinu en veit žó ekki alveg uppruna žess. Samkvęmt žvķ žį var snjóhula ķ jśnķmįnuši nokkuš meiri en veriš hefur hin sķšari įr, en reyndar žó "bara" ķ mešallagi fyrir tķmabiliš ķ heild. Įriš 2017 sker sig greinilega śr hvaš žetta varšar mišaš viš sķšustu įr žótt snjóhulan sé žó mikill eftirbįtur žess sem tķškašist į fyrri hluta tķmabilsins.
Snjóhula noršurhvel
Hvernig bręšslusumariš 2017 mun plumma sig aš lokum mun koma ķ ljós į nęstu vikum. Sennilega žarf eitthvaš róttękt aš gerast ef lįgmarkiš ķ įr į aš verša eitthvaš ķ lķkingu viš metlįgmarkiš 2012. Eftir sem įšur er ķsinn nśna mjög žunnur žótt hann sé žéttur. Žykktar og rśmmįlsmęlingar benda einmitt til žess. Sjįum til hvaš gerist og aš venju boša ég aftur stöšuuppfęrslu eftir mįnuš. Žaš mį lķka taka fram aš žetta eru allt saman įhugamannspęlingar ķ mér en sjįlfsagt er aš benda į mįnašarlegt yfirlit Bandarķsku snjó- og ķsmišstöšvarinnar eins og ég kalla hana. Sjį: National Snow and Ice Data Center, NSIDC


Nęsta sķša »

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband