Frsluflokkur: Umhverfisml

Allt plasti

Plaststrnd

Fyrir stuttu rak fjrur mnarfrtt erlendis fr sem greinir fr niurstum skrar rannsknar um uppruna plastmengunar thfunum. Rannsknin var birt tmaritinu Environmental Science and Technology sastlii haust og kom ar fram a um 90% af plastinu kemur fr 10 strfljtum heiminum. Nnar tilteki er um a ra Nl og Ngerfljt Afrku, Ganges og Indus Indlandi, Gulafljt, Yangste, Haihe og Perlufljt Kna, Mekong Suaustur-Asu og Amur sem rennur um landamri Rsslands og Kna. rnar liast um lndin eins og akerfi lkamans og annig safnast strfljtin allt a plastrusl sem einu sinni hefur fundi sr farveg lkjum og vtnum inn til landsins. Strtkastar eru milljnaborgir Suaustur-Asu og Afrku sem liggja gjarnan mefram fljtunum ea vi sasvi eirra. Fleiri smrri r vsvegar um heiminn, arar en r urnefndu, koma auvita lka vi sgu enda eru fyrirkomulag sorpmla va algerum lestri rija heiminum. nvember sl. var til dmisfrtt um fljtandi plasteyju Karbahafinu sem rakin er til fljts sem rennur til sjvar Hondras eftir a hafa safna sig miklu plastrusli inn til landsins Guatemala. annig geta sprotti upp millirkjadeilur um byrg og lausn stabundnum vandamlum.

En plastvandinn er ekki stabundinn heldur hnattrnn vandi sem fer sfellt versnandi eins og svo margt anna sem tengist lifnaarhttum mannsins. Heilmikil vitundarvakning hefur tt sr sta meal almennings hr landi tt lti virist hafa veri vita um uppruna plastsins svona almennt. herslur til rbta hafa ef til vill veri nokku handahfskenndar. Aalherslan hefur veri lg a takmarka notkun plastpoka vi matarinnkaup sem sjlfu sr er gra gjalda vert en langflestir plastpokar enda reyndar ekki sjnum heldur sem ruslapokar sem san fara t tunnu samt ru heimilisplasti, anna hvort til urunar ea endurvinnslu. Ekkert hef g s um a hvort ura plast valdi plastmengun hfunum enda efast g um a svo s. Bent hefur veri a heilmiklu af rusli er losa sjinn fr skipum og veiarfri eiga a til a losna upp og valda miklum skaa lfrkinu. hefur komi fram a vottur fatnai r gerviefnum (t.d. flsfatnaar) s str uppspretta smrra plastagna sjnum auk ess sem mis snyrtiefni innihalda plastagnir.

Margt yrfti a gera mrgum svium hvar sem er heiminum. En eins og gjarnan ar sem um hnattrnan vanda er a ra hltur a vera rangursrkast a leysa vandann ar sem hann er mestur og einbeita sr a stru uppsprettunum. ess vegna hltur a vera gagnlegt a vita a megni af plastinu sjnum kemur fr nokkrum strfljtum sem renna um lnd ar sem umhverfisml eru styttra veg komin en hj okkur fyrirmyndarflkinu.

Sj einnig hr: Rivers carry plastic debris into the sea


Um stokka og steina ofan Bstaavegar

Eins og stundum gerist hr sunni skal n boi upp myndaspjall ar sem gengi er um eitthvert svi borgarinnar og v lst mli og myndum sem fyrir auga ber. A essu sinni er a svi ofan Bstaavegar sem stundum er kalla Litlahl og er einskonar litla systir skjuhlar. essari litlu hl er vsni miki, margt a skoa og lka margt sem hgt er a hafa skoanir . annig a tt gnguferin s stutt er bloggfrslan frekar lng. Dagurinn er 7. jl 2017.


Stgur Perla
Upphaf leiangursins er essi stgur sem liggur upp hlina og egar liti er um xl vesturtt blasir skjuhlin vi. Bstaavegurinn askilur essar tvr hir en Litluhl m kannski skilgreina sem hardrag. Stgurinn er lagur ofan gamla hitaveitustokkinum sem veitir heita vatninu austan r sveitum og upp tankana undir Perlunni. Allt er mikilli sumargrsku og eins og sst hefur lpnan breitt r sr sitt hvoru megin stgsins.


Hvalbk
Ekki arf a ganga langt eftir stgnum ar til essar srstku klappir blasa vi. etta eru svonefnd hvalbk - menjar saldarjkulsins sem hr l yfir ar til fyrir um 10 sund rum. Samkvmt upplsingaskilti er etta um lei einskonar umhverfislistaverk er nefnist Streymi tmans, eigna listakonunni Slveigu Aalsteinsdttur sem kva a svipta grur- og jarvegshulunni frklppunum svo r fi noti sn. Hr ur st myndastytta smundar Sveinssonar, Vatnsberinn, sem var fluttur nir b sem tti meira vi hfi enda voru vst ekki margir slkir hr fer gullld hinna eiginlegu vatnsbera.


Vatnstankur framhli
Vatn kemur aldeilis hr vi sgu v auk heitavatnsleislunnar er arna einnig heilmikill geymir fyrir kalda vatni - ea kaldavatnstankurinn - sem skartar essu tilkomumikla slnaverki framhli og gefur byggingunni fallegan klassskan svip.


Vatnstankur ak
Auvelt er a komast upp tankinn og ar er vsni til allra tta. Srstakt er a standa ofan hinu stra og sltta aki tanksins sem aki er grjti. Hr er horft austur og sr til Hengils og Vfilsfells. Lofti er stugt. Blstraskja me kflum og rkoma fjarska, kannski of langt i burtu til a flokkast sem rkoma grennd. eir vita a sjlfsagt hj Veurstofunni sem arna er einnig mynd.


Lpna Hallgrmskirkja
Stundum er sagt a Reykjavk s bygg sj hum eins og Rmaborg og hr er horft af einni h tilannarrar ar semhelgidmurinn blasir vi Sklavruholti. forgrunni er lpnan allsrandi og af sem ur var. hugum margra er lpnan nnast heilg jurt sem ekki m skera rtt fyrir a hn leggi undir sig str svi va um land, grin sem grin, af svaxandi hraa. ttblissvi eins og essu er a vsu ngt frambo af flugum plntum sem geta blanda sr barttuna en v er ekki a heilsa vast hvar. Sumir vilja meina a me lpnuvingunni sum vi a greia til baka eitthva sem vi skuldum nttru landsins en s endurgreisla er ekki greidd smu mynt v lpnan er innflutt framandi planta og flokkast sem geng jurt vikvmri flru landsins. Lpnan er skajurt hinna olinmu sem vilja gra landi allt, helst strax dag me vaxtavxtum og grilla svo um kvldi.


Stokkur austur
Splkorn austar breytir umhverfi um svip me borgaralegri grri. Stgurinn er hr raun gamli hitaveitustokkurinn sem upphaflega var lagur alla lei ofan rMosfellssveit runum kringum 1940. Lengi vel var yfirbor stokksins bogadregi en sltt yfirbori hentar betur mannaferum. bablokkin tilheyrir nsta hverfi og liggur Kringlumrarbrautin hvarfi ar milli.


Hitamlingaskli
erum vi komin a Veurstofutni sem er eitt af merkustu tnum landsins. ann 30. jl 2008 mldist hr 25,7 stiga hiti klassskan kvikasilfurmli hitamlingaskli og er a um lei hitamet Reykjavk vi slkar staalastur. Samanburur framtinni vi hina msu veurtti gti ori erfiur og erum vi komin a ru hitamli v svo ltur t fyrir a bi s a kvea a etta tn skuli brtt heyra sgunni til vegna strfelldra byggingarforma en eim felst meal annars a Veurstofan arf a finna sr njan sta. Vntanlega einhversstaar fjarska frekar en grennd enda ekki miki eftir af opnum svum innan borgarinnar. Eiginlegar veurathuganir myndu raun leggjast af Reykjavk sem vri mikill skai en samfella veurathugunum sama sta er mikils viri. Ekki sst n tmum egar umrur um loftslagsbreytingar eru allsrandi.


Graffi
Hva sem loftslagsbreytingum lur hafa r ekkert a gera me ennan graffa sem teygir sig upp r einum garinum nrliggjandi einblishsi. Hr hafa sjlfsagt veri ger kostakaup kjarapllum.


Veurstofa grur
Enn breytir um svip og n erum vi komin a suaustanverri hlinni sem snr a Bstaavegi og horfum tt a hinu virulega hsi Veurstofunnar. Hr er grurfari allt anna en handan harinnar. Upprunalegur grurinn sinni fjlbreyttustu mynd fr hr a njta sn milli steina og birkiplantna sem virast dafna vel essum slureit. essi staur gti einnig veri brri trmingarhttu vegna fyrrnefndrar uppbyggingar sem a sl hsnisvandann. Ekki vil g gera lti r honum. En kannski finnst yfirvldum ltil eftirsj svona villigrri miju borgarlandinu.


Holtasley
Og auvita er svo arna a finna jarblmi sjlft, Holtasley, sem stingur upp hvtum kollinum umferarninum og ltur sr ftt um finnast enda ekkir a ekki rlg sn frekar en arir. Fyrir essu eilfar smblmi er hver dagur a minnsta sund r og sund r varla nema einn dagur.


Um daginn og veginn - aallega veur og umhverfi

Svo vi snum okkur fyrst a verinu gtum vi veri a upplifa hr Reykjavk, fyrsta almennilega rigningarsumari san ri 1984. Kannski er g full svartsn essum rigningardegi en fram a essu hefur allavega veri frekar slarlti og blautt borginni og spin ekki g svo langt sem s verur. eim mun betra gti ori fyrir noran og austan. Talandi um a, datt mr hug tilraunaskyni a skr niur veri Akureyri ennan mnu me sama htti og g hef gert fyrir Reykjavk rum saman. Vefur Veurstofunnar dugar vel til ess a fylgjast me verinu fyrir noran g s ekki stanum. Samanburinn m svo birta bloggpistli eftir nstu mnaarmt. Fram a landsynningsslagvirinu dag, 5. jn, hefur Reykjavk reyndar teki ga forystu veurgum hva svo sem verur.

g veit ekki hvort g muni skrifa lpnupistil etta sumar eins og g hef stundum gert. g skrifai athugasemd um daginn hj tivistarbloggaranum SigSig a g vri bi mti lpnu og skgrkt. g vissi a bast mtti vi neikvum vibrgum vi svona vihorfum enda kallai einhver mig blmafasista og taldi mig ekki vilja sj neitt nema eyisanda. Almennt er g v a a s ekki okkar hlutverk a reyna a fegra nttruna auk ess sem nttruleg fagurfri er i afst. slensk nttra eins og hn er, n lpnu og tilbinna skga, ykir afar srstk og er neytanlega eftirsknarver meal erlendra feramanna.

Auvita verur ekki lifa essu landi ruvsi en a raska nttrunni hr og ar. a arf j a byggja hs og leggja vegi. Vi framleium rafmagn me v a virkja nttruflunin og v rafmagni arf a koma til skila. rj str lver hafa veri reist og au gera sitt fyrir jarbi en spurning er hvenr ng er komi. Ekki sst ef hagnaurinn verur a miklu leyti til utan okkar hagkerfis. Sjlfum finnst mr rj lver alveg rmlega ng en til ess a bta v fjra vi arf feiknamiki rask nttrunni og nstum gjrntingu eirri virkjanlegu orku sem hgt er a afla, me smilegu mti. Nokku srstakt er hvernig Hengilssvi var virkja og strlega raska n umru snum tma og sr ekki fyrir endann neinu ar.

Hugmyndir hafa veri kynntar sem snast um a a skapa "w-mment" me tilheyrandi raski nttrunni. Annarsvegar er a gng ofan rhnjkagg sem hinga til hefur veri dulmagna og nnast frt ginningargap og magna sem slkt. Ef etta a vera 100 sund-manna feramannastaur er um allt anna a ra. Flk kmi arna mrgum blum og rtum, v er hola ofan jrina svo a geti sagt w smstund og svo aftur upp rtu. Svipa og eiginlega llu verra gti tt sr sta Esjunni ef ar koma klfur alla lei upp sem er auvita heilmiki mannvirki. anga upp er meiningin a lyfta upp rum 100 sundum rlega ef ekki fleirum. Sjlfsagt langar mrgum a komast upp Esju en geta a alls ekki. Me tsnismannvirki og jafnvel veitingasta ofan Esju vri veri a skera mjg upplifun eirra sem ganga fjalli eigin ftum. Aalmli er a arna er veri a bta vi einhverju askotadti nttruna bara svo a flk geti sagt w! - og fari svo niur aftur. Reyndar ekki vst a allir segi w! okunni sem gjarnan er upp Esju. Spurning hinsvegar hversu margir kvei a fara flakk Esjutoppi bara til a lta bjarga sr rammvilltum ea sjlfheldu eins og gerist ngu oft n egar.

Erfitt getur veri a vera sr ti um gott brau strmrkuum. Flest litlegu brauin eru svo fnlega niurskorin a maur verur af eirri ngju a geta skori sjlfur og smurt sr vna ykka snei me gri ostsnei ofan. au sem hinsvegar eru skorin eru gjarnan mjg svo aflng og gefa bara af sr einhverjar smsneiar ea a au eru nnast hntttt og gefa af sr risavaxnar sneiar um mibiki. J a getur stundum veri vandlifa.

Hraun - lver

Einn gan veurdag sunnan Hafnarfjarar.


Hart stt a Reykjanesskaga

Stundum er sagt a vi sem bum hfuborgarsvinu sum mti llum virkjana- og strijuframkvmdum nema eim sem eru okkar allra nsta ngrenni. Kannski etta vi einhverjum tilfellum en ef g tala fyrir mig sjlfan er a einmitt nsta ngrenni hfuborgarinnar sem g hef mestar hyggjur af. Ef fer sem horfir mun Reykjanesskaginn vera strlega raskaur vegna jarhitavirkjanna og missa umsvifa allt fr ingvallavatni og t Reykjanes.

Hengill gufublstrar

N egar hafa virkjanir lagt Hengilssvi undir sig me Nesjavallavirkjun og Hellisheiarvirkjun. A vsu er ekki bi a reisa virkjun sjlfri Hellisheiinni en a er auvita bger me Hverahlarvirkjun sem verur mjg berandi mannvirki sjlfri hheiinni. llum essum virkjunum fylgir og mun fylgja gfurlegt rask hraunum, jarhitasvum, smggum og ru v sem fylgir Atlantshafshryggnum ar sem hann gengur hr land og er einstakt fyrirbri heiminum. Fjldi misvelheppnara borhola fylgja hverri virkjun. Gufublstur me hljum er vivarandi egar borholur eru ltnar blsa og getur slkur hvai veri vi Jmbotu stugu flugtaki eins og mr var minnissttt vi Leirhnjk er g var ar sast. Svo eru a ll rrin sem sikksakkast tum allar grundir virkjanasvunum og auvita stvarhsi sjlft, kliverki, vegaslarnir, afrennslisvatn, spennulnur, rafmagnsmstur a gleymdu llum vinnuvlunum og dtari sem fylgir svona starfsemi.

a er varla hgt a amast vi llu raski Reykjanesskaganum. Til dmis liggur jvegur 1 arna gegn samt hspennumstrum. Einhvern veginn arf flk og rafmagn a komast milli landssva. En etta eru bara smmunir mia vi anna. Einhver fjll er bi a grafa sundur og sum jafnvel horfin. skasvum Blfjllum er bi a skafa og sltta heilu fjallshlarnar og leggja lyftur. Lengra vestur stendur svo til a virkja vi Krsuvk suur af Kleifarvatni og ar me er a svi ntt. San er tala um Trlladyngjusvi milli Keilis og Kleifarvatns sem dag er nokku strt snert svi mijum Reykjanesskaga og br yfir mikilli nttrufegur sem fir njta ea vita af. Htt vi a a svi veri eyilagt kyrrey. Suvestur af Trlladyngusvinu stendur einnig til a bora og virkja snertar aunir vi Sandfell.

Fleiri vita af hinu heimsfrga Bla Lni vi Svartsengi sem er gtt t af fyrir sig og er reyndar miki adrttarafl fyrir erlenda feramenn og v varla hgt a amast vi v, en a er ekki ar me sagt a a s til fyrirmyndar fyrir nnur svi. Eitt slkt er gtt. undirbningi er lka virkjun vi Eldvrp vestan Grindavkurvegar og vi Sandvk vestast Skaganum. Reykjanesi sjlft allra yst nesinu er strkostlegt svi af nttrannar hendi. a er n egar undirlagt af borholum og leislum Reykjanesvirkjunar sem til stendur a stkka. Myndin hr a nean er aan og snir hn dmigert rask af einni virkjun. Vegurinn a Reykjanesvita liggur arna innan um borholur og fleira utan myndar. (skjskot af kortavef ja.is)

Reykjanesvirkjun

Auvita urfum vi rafmagn og vi bum vel hva orkuflun varar. Vi framleium n egar gfurlega orku me fallvtnum og jarvarma en spurningin er hversu langt a ganga. uppkasti af svokallari rammatlun er Reykjanesskaginn hrra metin sem orkuflunarsvi en verndurnarsvi, enda er ori ftt vnlegra kosta lausu sem ekki hafa fr me sr sttanlegt rask nttrunni. Samt lta sumir sig dreyma um mikla uppbyggingu striju og jafnvel tflutning rafmagni strum stl. ar er lofa hreinni raforku fr hinu dsamlega landi norri sem boi getur upp nstum endalausa hreina orku eins og kemur fram essari erlendu frtt fr the Guardian, Icelands energy comes naturally en ar er vitna einn af okkar mnnum:

Albert Albertsson, the deputy chief executive officer at Iceland's Resource Park, which includes the Blue Lagoon hot springs and one of the country's largest geothermal power stations, says that while no one knows how much energy could be eventually harnessed, it could be possible that all the energy needs of the northern hemisphere could be met by Iceland.


a er bara ekkert anna. g spyr bara. Hvernig verur sland og ekki sst Reykjanesskaginn tltandi egar bi verur a sj llu norurhveli fyrir orku fr slandi?


Hin lpnulausa fegur

Eyisandur

g hef komist a v a undanfrnu a mrgum slendingum virist finnast landi okkar ekkert srlega fallegt. Jafnvel er g farinn halda a sumum finnist landi svo ljtt a rttkra ltaagera s rf hi snarasta. Ltaagerin felst v samkvmt umrunni a dreifa lpnu um alla sanda hla og hir og jafnvel yfir hraunin og fjllin. annig gtu heilu blmabein aki sveitirnar og landi fengi sig blan blmaljma. g s til dmis Frttablainu um daginn grein eftir konu Lpnufr sem vildi sj lpnunbreiur llum aunum slandi og fjllunum einnig, annig a me sanni mtti syngja: eitt sumar landinu bla.

g veit vel a lpnan getur veri flug landgrslujurt og ntist vel til a stva sandfok. gst H. Bjarnason hefur veri duglegur a skrifa bloggfrslur um lpnu sem rktu hefur veri landgrsluskini Haukadalsheii. a eru sjlfsagt rk fyrir v a nta megi lpnuna vissum svum ar sem mikill upplstur er gangi og notadrjg er hn vissulega til a koma veg fyrir sandfok t.d. Mrdalssandi og auvita eykur hn frjsemi landsins me v a framleia sjlf a kfnunarefni sem hn arf.

g hef semsagt ekkert t notagildi a setja, ekki a alveg. a er hinsvegar etta vihorf a landi veri endilega fallegra tt blmabreiur dreifi r sr um landi. Lpnan er falleg planta sem slk og smir sr vel grum og smum stl innan um annan grskumikinn grur. En landi okkar eins og a er, finnst mr vera fallegt, hreinir grursnauir eyisandar hlendisins hafa sna eigin fegur rtt eins og hraunin og jklarnir. etta er vissulega anna vihorf en bndur hfu hr ur fyrr sem sgu a land vri ekki fallegt nema a s ntilegt. Listmlarinn Kjarval var reyndar einn s fyrsti sem s fegurina auninni. Aunin og hi opna landslag er eitt af srkennum slenskrar nttru og annig er hn seld feramnnum sem koma hinga til a njta hennar.

a er dlti merkilegt a vihorf flks til lpnunnar virast tengjast stjrnmlaskounum. g s a Loftur Altice vill a lpnan veri ger a jarblmi og tkn fyrir Hgri-Grna stjrnmlahreyfingu, hva sem a n er. g vildi frekar kalla etta Hgri-Fjlubla hreyfingu. Jn Magnsson nefndi umrum hj gsti H. a hann hefi dreift lpnufrjum gnguferum Esjuna og Skarsheii, til a auka grur og fegur fjallanna. Einn benti lka umrum a lpnan geti vaxi upp nju hrauni (vntanlega storknuu). Menn mega v varla sj ntt og fersk hraun ruvsi en a vilja drita a skrautblmum ja hrna segi g n bara, vlk nttruvernd. Eins gott a rsarunnar rfist ekki slandi, hva sem sar verur.

Hin sanna nttruvernd, gir hlsar, snst um a a lta nttruna eiga sig, stain fyrir a vera sfellt a fikta henni. Marga dreymir auvita um a landi endurheimti au landgi sem voru hr ur en bseta hfst landnmsld egar landi var vaxi birki milli fjalls og fjru. Ef au landgi eiga a endurheimtast verur bara a sna olimi og nota arar aferir annig a landi gri upp rlegheitum eigin forsendum me nttrulegum grri landsins en ekki endilega me inngripi mannsins me v a dreifa um landi essari flugu jurt sem komin er r allt ru og grskumeira vistkerfi.

En umfram allt, lrum a meta fegur aunarinnar og hins fngera fjallagrurs.

- - - -

myndinni sem fylgir er horft til Heklu af suurhlendinu.


Landbnaarmynstur

Hva er betra en a svfa um loftin bl og vira fyrir sr jrina fr v himneska sjnahorni? Eftir dlitla heimsreisu boi Google Maps eins og g fr um daginn tla g a bja upp nokkrar myndir fr sveitum jarar, en htt er a segja a maurinn setji sinn svip jrina frjsmustu svunum og oft me mjg myndrkum htti.

Danmrk

1. Jtlandi Danmrku ar sem til forna hafa sjlfsagt veri miklir laufskgar eru dag ekkert nema akrar og engi sem raast nokku skipulega tfr tal smorpum og sveitabjum. etta er gamla frjlslega skipulagi sem lagar sig a misfltu landslaginu eins og algengt er Evrpu.

Minnesota

2. Minnesota eins og va annarstaar Bandarkjunum eru miklar vttur og landi gjarnan marflatt. Hr eru a beinar lnur og reglufestan sem einkenna landi rtt eins og borgunum ar vestra.

Vietnam

3. Vetnam rkta menn hrsgrjn af miklum m eins og annarstaar Asu ar sem votlendi er a finna. eirri rktun arf a vera hgt a loka vatni inni reitum mist me stallarktun til fjalla ea hlfum vi rsa eins og hr er gert.

Egyptaland

4. Egyptalandi m finna essa fnu hringakra sem eru vkvair me hjlp hringveitukerfis me vatni r nni Nl. Risastrir vkvunararmar snast kringum mijuna og vkva eftir rfum.

Amazon

5. gegnum ennan regnskg Brasilu liast ein af verm Amaznfljts og veit greinilega ekki alltaf hvert skal stefna frekar en arar r sem renna um slttlendi. arna er ekki a sj mikinn landbna tt grilla megi opin svi en regnskgurinn er annars lfinu jrinni afar mikilvgur enda sr arna sta afkastamikil framleisla srefni sem er nausynlegt lkama okkar til brenna eim landbnaarafurum sem vi ltum okkur.


Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband