Heimskautsbaugurinn og kślan ķ Grķmsey

KúlanKślan mikla ķ Grķmsey sem ętlaš er aš fylgja heimskautsbaugnum į ferš sinni noršur į bóginn er śt af fyrir sig snjallt listaverk sem tengist hinum stóru nįttśröflum į einfaldan hįtt. Reglulega löguš kśla er hiš fullkomna žrķvķša form og kślan er aušvitaš hnöttótt eins og jöršin sem snżst um sjįlfa sig į sinni įralangri hringferš um sólina. En heimurinn er ekki alltaf hreinn og beinn og góšar hugmyndir geta valdiš vissum vandręšum žegar kemur aš framkvęmdum. Žvķ mišur fyrir feršažjónustuašila ķ Grķmsey žarf heimskautsbaugurinn endilega aš liggja um noršurenda eyjarinnar, dįgóšan spöl frį sjįlfu žorpinu, žannig aš feršalangar ķ stuttri dagsferš til Grķmseyjar hafa lķtinn tķma fyrir annaš en gönguna fram og til baka, ętli žeir sér aš berja kśluna augum og stķga formlega yfir heimskautsbauginn. 

Ekki skįnar žetta meš tķmanum žvķ heimskautsbaugurinn fęrist noršar meš hverju įri um einhverja 14-15 metra įri sem gerir eitthvaš um 20 skref. Kśluna žarf svo aš fęra til įrlega samkvęmt žvķ, enda mun megininntak verksins einmitt vera žaš aš rślla įfram meš heimskautsbaugnum uns kślan fellur af björgum fram įriš 2047 žegar baugurinn yfirgefur eyjuna. Kannski munu einhverjir eyjaskeggjar fagna žeim endalokum enda kostnašarsamt aš vera aš brambolta meš žennan nżžunga hlunk į hverju įri, bara til aš fęla feršalanga frį veitingahśsum og minjagripaverslunum. Spurning er žó hvort žeir nenni aš koma til Grķmseyjar ef engin veršur žar kślan og heimskautsbaugurinn kominn śt į ballarhaf. 

Feršalag noršurheimskautsbaugsins til noršurs er annars hiš merkilegasta ķ hinu stóra samhengi. Eins og flestir vita žį hallar jöršinni og žaš um 23,5 grįšur sem skżrir tilveru įrstķšanna žvķ įn hallans vęri sķfelld jafndęgur hér į jöršu og dagurinn allstašar jafnlangur nóttunni. Noršurheimskautsbaugurinn markar sķšan žį breiddargrįšu žar sem sólin nęr ekki aš setjast viš sumarsólstöšur og ekki aš koma upp fyrir sjóndeildarhring viš vetrarsólhvörf. Sama į sķšan aušvitaš viš į sušurhveli.

obliquityFęrsla noršurheimskautsbaugsins til noršurs markast sķšan af žeirri stašreynd aš halli jaršar sveiflast fram og til baka į um 40 žśsund įrum. Į žeim įržśsundum sem viš lifum nś er halli jaršar aš minnka og mun jöršin vera nįlega mitt į milli minnsta og mesta halla en samkvęmt žvķ ęttu aš vera um 10 žśsund įr žar til hallinn veršur minnstur, eša 22,1 grįša. Grķmseyingar geta žvķ vęnst endurkomu heimskautsbaugsins eftir um 20 žśsund įr og žį kannski nįš kślunni upp śr sjónum hafi žeir įhuga į žvķ, aš žvķ gefnu aš žį verši ekki skolliš į nżtt jökulaskeiš og allt ķ bólakafi undir jökli.

Talandi um jökulskeiš žį er umrędd sveifla į möndulhalla jaršar einn af žeim žįttum sem hafa įhrif į loftslag hér į jöršu į langtķmaskala. Möndulhallinn er žar aš vķsu ekki einn aš verki žvķ fleiri afstöšužęttir jaršar gagnvart sólu blandast žar inn (Milankovitch-sveiflurnar). Žaš er hinsvegar ljóst aš žegar halli jaršar er ķ hįmarki žį fer sólin hęrra į loft aš sumarlagi og žannig var žaš einmitt į fyrstu įržśsundunum eftir aš sķšasta jökulskeiši į noršurhveli lauk fyrir um 10 žśsund įrum. Ķ samręmi viš žaš žį er tališ aš Ķsland hafi veriš jökullaust aš mestu fyrir svona 5-8 žśsund įrum og Noršur-Ķshafiš sennilega ķslaust aš sumarlagi.

En samfara minnkandi möndulhalla, fęrslu noršurheimskautsbaugsins lengra til noršurs og žar meš minnkandi sólgeislunar aš sumarlagi, žį hafa jöklarnir smįm saman stękkaš į nż meš hverju įržśsundi. Um landnįm voru jöklarnir žannig farnir aš taka į sig mynd og įttu eftir aš stękka meš hverri öld uns žeir uršu stęrstir nįlęgt aldamótunum 1900. Žróunin til minni möndulhalla heldur sķšan įfram ķ nokkur žśsund įr til višbótar en hvort žaš leiši til allsherjar jökulskeišs er ekki vķst. Eins og stašan er nśna hefur žróunin til kólnunar og stękkandi jökla snarlega snśist viš og varla hęgt aš kenna (eša žakka) öšru um en hnattręnni hlżnun af völdum aukinna gróšurhśsaįhrifa, sem reyndar er nś fariš aš kalla hamfarahlżnun. Žaš er žvķ żmislegt ķ tengslum viš žessa kślu sem mį velta fyrir sér.

Öręfajökull

Öręfajökull į góšum degi (Ljósm. EHV)

Myndin af kślunni er fengin af vištengdri frétt į mbl.is.


mbl.is Kślan ekki śr eynni fyrr en 2047
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband