TRAJAN leturgeršin

Trajansślan

Žaš stafróf sem viš notum hér į vesturlöndum kallast Latneskt stafróf eša latneskt letur og er eins og margt annaš, arfleifš frį hinu forna Rómaveldi. Allra fręgasta dęmiš um notkun Rómverja į latneska letrinu er aš finna į undirstöšum Trajan-sślunnar sem kennd er viš Trianus Rómarkeisara. Sślan sjįlf er frį įrinu 113 og er žakin mikilli myndasögu sem segir af velheppnušum herleišöngrum keisarans. Letriš sem höggviš er ķ undirstöšuna hefur oršiš einskonar śtgangspunktur ķ klassķskri leturgerš til okkar daga. Śtfęrsla letursins er greinilega žaulhugsaš og ber klassķskri fagurfręši vitni.

Žarna mį t.d. sjį žį nżjung žess tķma aš öll lįrétt strik eru grennri en žau lóšréttu og allar bogalķnur eru misžykkar samkvęmt žvķ. Önnur nżjung sem hefur oršiš ódaušleg ķ gegnum aldirnar er lķtiš žverstrik į endum strika, en slķk letur eru nś almennt kallaš fótaletur upp į ķslensku eša Serķfur, samanber letur eins og Times og Garamond. Įstęšan fyrir žvķ aš misžykkar lķnur og žverstrik komu til er gjarnan talin vera sś aš letriš hafi veriš mįlaš į steininn meš flötum pensli įšur en letriš var meitlaš. Žaš var svo ekki fyrr en į sķšustu öld sem komu fram hrein og bein letur ķ nśtķmastķl įn žessara skreytižįtta. Žaš eru letur eins og Helvetica og Arial, oft kölluš steinskriftir eša Sans Serif letur.

Į tķmum Rómverja var ekki um neina lįgstafi aš ręša en žeir įttu eftir aš žróast meš tķmanum žegar fariš var aš skrifa handrit ķ stórum stķl enda hentar žetta letur ekki vel til hrašritunnar, hinsvegar hefur sś hefš lengi veriš rķkjandi aš nota hįstafi ķ upphafi setninga.

Trajan letur
Nokkrar leturgeršir hafa veriš teiknašar sem lķkja eftir letrinu į Trajan sślunni Rómversku. Žaš žekktasta af žeim var teiknaš įriš 1989 og ber einfaldlega heitiš TRAJAN. Letriš hefur talsvert mikiš veriš notaš žegar į aš nį fram klassķskum viršuleika og fķnlegheitum enda er žetta aušvitaš afar fallegt letur.

Stundum er žetta letur kallaš bķómyndaletriš žvķ žaš hefur veriš sérlega vinsęlt aš nota žaš į kvikmyndatitlum. Einnig mętti lķka kalla žaš bókarkįpuletriš mišaš viš hvaš žaš hefur veriš vinsęlt til slķks brśks hér į landi og ef einhver er meš vegabréfiš sitt uppiviš žį er Trajan letriš žar allsrįšandi. Eins og į tķmum Rómverja žį er nśtķmaśtgįfa Trajan letursins ašeins til ķ hįstöfum en žaš takmarkar aušvitaš notkun letursins ķ löngum textum. Mišaš viš hvaš Trajan letriš hefur veriš mikiš notaš undanfarin įr, er kannski komiš žvķ aš žaš žurfi smį hvķld sem ašalletur į bókarkįpum og kvikmyndatitlum. Žetta letur mun žó verša notaš lengi įfram žegar leitaš er eftir klassa eša viršuleik ķ grafķskri hönnun. Frumlegt er žaš žó ekki enda er klassķkinni ekki ętlaš vera frumleg.

Trajan-notkun


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Įgśst H Bjarnason

Takk fyrir góšan fróšleik

Įgśst H Bjarnason, 24.1.2010 kl. 13:56

2 Smįmynd: Haraldur Siguršsson

Hver er munurinn į etri rómverja, žegar žeir meitla ķ steininn, eša skrifa į vegginn, eins og sja mį td. ķ Pompeii?

Haraldur Siguršsson, 24.1.2010 kl. 15:18

3 Smįmynd: Emil Hannes Valgeirsson

Ég fann įgętis grein um žetta sem žś ert sennilega aš vķsa ķ. (sjį hér)Ķ Pompeii er til dęmi um aš hvernig menn mįlušu į vegginn meš penslum sem skżrir vel misžykku lķnurnar til ķ Latnesku leturgeršinni, eša hęgri handar skriftarhalla žar sem strik eru žykkust sem liggja skįhalt nišur til hęgri. Grikkir t.d. hjukku hinsvegar sitt letur ķ stein meš sömu žykkt ķ og įn žverstrika til endanna. 

Rómverskt letur sem mįlaš er beint į stein ętti žvķ ekki aš vera öšruvķsi ķ ašalatrišum nema aš žaš er ekki eins formfast og skrfitn er meira lifandi.

Emil Hannes Valgeirsson, 24.1.2010 kl. 19:02

4 identicon

Hrašskrift var raunar til į dögum Rómverja (enda gegndi ritmįl mikiš stęrra hlutverki ķ rómversku samfélagi en framan af į mišöldum). Nśtķmamenn kalla žaš litteratura cursiva en ekki held ég aš fornt latneskt heiti komi fram ķ neinum texta.

Hér, nešarlega į sķšunni, mį sjį varšveitt sżnishorn.

Hans Haraldsson (IP-tala skrįš) 25.1.2010 kl. 01:40

5 Smįmynd: Emil Hannes Valgeirsson

Jį žeir įttu reyndar sķna hrašskrift fyrir óformlegri texta, ég kannast viš hana undir heitinu roman cursive. Žessi skrift viršist hafa horfiš meš Rómaveldi.

Emil Hannes Valgeirsson, 25.1.2010 kl. 09:33

6 Smįmynd: Lįra Hanna Einarsdóttir

Sérlega stķlhreint og fallegt letur - en eins og žś segir réttilega, passar ekki fyrir langa texta.

Takk fyrir fróšleikinn! 

Lįra Hanna Einarsdóttir, 25.1.2010 kl. 17:59

7 Smįmynd: Arnar Pįlsson

Mjög fróšlegur pistill, kęrar žakkir.

Arnar Pįlsson, 4.2.2010 kl. 11:53

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband