Hiš forneskjulega Śnsķal letur

uncial

Žaš vestręna letur sem viš notum nś į dögum skiptist ķ HĮSTAFLETUR  og lįgstafaletur žar sem meginreglan er sś aš nota lįgstafina ķ öllu meginmįli en hįstafina ķ upphafi setninga og ķ sérnöfnum. Žessa gömlu hefš mį rekja aftur til skrifara sem uppi voru į dögum Karlamagnśsar um įriš 800 eša jafnvel fyrr. Į dögum Rómverja var einungis notast viš hįstafaletur enda var žį ekki um neitt lįgstafaletur aš ręša. Žegar fariš var aš skrifa upp gušsorš ķ stórum stķl į fyrstu öldum kristninnar žróašist žetta hįstafaletur ķ įtt til léttari skriftar sem einkenndist af meiri bogalķnum en veriš hafši įšur žannig aš fljótlegra varš aš skrifa. Žessi žróun varš til žess aš lįgstafirnir uršu til, menn höfšu žó ekki gleymt hįstöfunum sem žóttu hįtķšlegri og voru žvķ įfram notašir ķ fyrirsagnir og önnur viršulegheit eša bara eins og viš notum žį ķ dag.

Trajan/Omnia

Sś leturgerš sem var allsrįšandi ķ Evrópu į tķmabilinu 400-800 hefur veriš kölluš Śnsķal letur og ber žaš öll einkenni žess aš vera einskonar millistig hįstafa og lįgstafa. Ólķkt hinu rómverka letri er hringformiš žarna įberandi en hugsanlega mį rekja žaš til fornrar gotneskrar skreytilistar sem byggši mjög į bogdregnum lķnum og fléttum. Til eru nokkrar nśtķmaśtgįfur af Śnsķölum (Uncial letters) og ber ein sś dęmigeršasta nafniš Omnia og er žaš sżnt hér įsamt hinu Rómverska hįstafaletri. Sumir bókstafirnir hafa ekki breyst mikiš en mesta žróunin hefur oršiš į stöfum į borš viš A, D, M og H. Annaš sem hefur breyst er aš sumir stafir teygja sig upp fyrir leturhęšina og ašrir nį nišur fyrir og er žaš einmitt eitt einkenni lįgstafana okkar ķ dag. Žetta letur er eins og ašrir Śnsķalar einingis til sem hįstafaletur, eša lįgstafaletur eftir žvķ hvernig į aš skilgreina žaš.

BookOfKellsŚnsķal letur datt aš mestu uppfyrir į 9. öld žegar nśtķmalegri Karlungaletur komu fram og sķšar hin skrautlegu og köntušu gotnesku letur sem enn mį t.d. sjį į mörgum blašahausum eins og į Morgunblašinu. Śnsķal letur héldu žó lengst velli į Ķrlandi enda er žaš einskonar žjóšarletur žeirra og nota Ķrar žaš óspart žegar žeir vilja minna į sinn forna menningararf.Irish

Į Ķrlandi var einmitt Book of Kells skrifuš en hśn er talin mešal fegurstu bóka sem ritašar hafa veriš. Myndin hér til vinstri er śr žeirri bók en letriš žar flokkast sem hįlf-śnsķall sem er afbrigši af žessu letri. Žessi ķrska śtgįfa er lķka stundum kölluš eyjaskrift (insular script).

Žaš er ekki algengt aš rekast į śnsķal letur į prenti eša ķ umhverfi okkar ķ dag. Žaš er žó athyglisvert aš ķ nśtķmalegu glerhżsunum viš Höfšatorg er veitingastašur sem ber hiš forneskjulega nafn Eldhrķmnir. Leturgeršin į skiltinu er einmitt hreinręktašur śnsķall sem žykir sjįlfsagt vel viš hęfi.

eldhrimnir


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Hrólfur Ž Hraundal

Žakka žér fyrir Emil, žetta var skemtilegt.

Hrólfur Ž Hraundal, 21.2.2010 kl. 17:13

2 Smįmynd: Lauja

Mig langaši til aš segja žér aš Andri var aš gera ritgerš um "leturgeršir" um daginn ķ skólanum.  Hann googlaši og upp kom žķn sķša.  Hann las žķnar śtskżringar sem hjįlpušu honum mjög mikiš.  Mig langaši ašeins til aš segja žér frį žessu - honum fannst žķnar śtskżringar afar aušskiljanlegar - og įttaši sig betur į einhverju eftir aš hafa lesiš "bloggiš" žitt. 

Lauja, 26.2.2010 kl. 12:42

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband