Meira af Hawaiieldum

Hraungos Hawaii 18. ma.

Ekkert lt er eldsumbrotunum austustu og eldvirkustu eyju Hawaii eyjaklasans og r v maur er byrjaur skrifa um atburina er ekki um anna a ra en a bta vi enn einni frslunni, n egar allt er gangi. Raunar er varla hgt a segja a eitthva upphaf su essu gosi og endir er varla sjnmli, enda er hr um a ra eina virkustu eldst jarar ar sem nstum er alltaf eitthva a gerast. eim stuttaralegu frttum sem vi fum af atburunum fjlmilum skortir nokku upp heildarsnina. Korti hr nean tti a gefa betri yfirsn en ar legg g herslu tvo stai sem leika aalhlutverki atburarsinni. Annars vegar er a ggurinn Kilauea elddyngjunni sem frar kerfi af kviku og svo er a svi niri bygginni 40 klmetrum fr ggnum ar sem hraunsprungur hafa opnast og kvikan kemur upp.

Hawaii Big Island suur

a sem arna sr sta minnir dlti a sem gjarnan gerist hr landi. Kvika leitar t r megineldst og kemur upp sem sprungugos tugum klmetrum fjarri. Brarbunga og Holuhraun er nrtkt dmi. sland og Hawaii eiga a sameiginlegt a vera yfir mjg virkum mttulstrkum. er s grundvallarmunur a Hawaii-eyjar tengjast ekki flekaskilum eins og sland gerir. Sprungugos eru annig mjg algeng slandi enda eru megineldstvarnar okkar og hriplekar vegna glinunar landsins. Gosin leita v gjarnar t sprungukerfin og hindra a strar eldkeilur myndast innan glinunarbeltisins. rfajkull er nttrulega utan glinunarsvisins og hefur v fengi a vaxa og dafna frii.

Eyjan ar sem eldgosin eru, gjarnan nefnd Big Island, er str vi Vestfjarakjlkann og rs htt upp af hafsbotninum. Hstu eldfjllin eyjunni, Mauna Loa og Mauna Kea, eru yfir 4000 metra h og stundum sagt a eyjan s heild sinni strsta og hsta fjall jarar fr hafsbotni tali. Kilauea dyngjan er reyndar ekki nema um 1000 metra h en framtina fyrir sr, ar sem eldvirknin rast me tmanum suausturtt. Eitthva veldur sprungumyndun, en eins og g s etta virkar kvikuuppstreymi undir Kilauea eins og egar nagli er rekinn gegnum trkubb - of nlgt brninni - annig aklofningur myndast t fr naglanum. annig httar allavega til arna eyjunni a sprungukerfi eru til sitt hvorrar ttar fr kvikuuppstreyminu sem gefur fri flutningi kviku til beggja tta. Vonum bara a flsinn stra losni ekki heilu lagi og steypist sj fram.

Sprungureinin til suvestur fr ggnum hefur veri til fris un langan tma en hinsvegar hefur kvika leita tt og ttt austursvi (East Rift Zone). langa gosinu fr janar 1983 til aprl 2018 ni kvikan ekki nema hlfa lei austur og kom upp vi gginn Puu Oo og rann hraun aan til sjvar. Me nrri innsptingu fr irum jarar n vor, ni kvikan a valda enslu og sprengja sr lei lengra austur og koma upp eim svum sem n gjsa.

Hraunfli 19. ma

Sprungugosin bygginni hafa stt mjg sig veri undanfarna daga eftir a hafa legi niri egar g skrifai sasta pistil fyrir viku san. Hraunfli hefur einnig aukist en au fla sem betur fer a mestu um bygg svi tt til sjvar. Auk hraunsins veldur gasmengun miklum gindum en gasuppstreymi hefur haldi fram tt sprungur hafi htt a spa t r sr kviku. ll byggu svin arna austast eyjunni eru sennilega fram httu enda mgulegt a segja hva r verur. arna getur gosi lengi og hraunrennsli gti enn tt eftir a frast aukanna. kortinu hr a ofan fr U.S. Geological Survey sst staa mla svinu ann 18. ma. kortinu m einnig sj merkt inn vttumeiri hraun fr runum 1960, 1955 og 1840 enda er hraunsrennsli ekkert ntt fyrirbri svinu.

Sprengivirkni Kilauea skjunni, ea Halemaumua ggnum svokallaa, var talsver vikunni eins og bist hafi veri vi. kannski ekki eins mikil og ttast var og olli ekki teljandi skaa. ann 16. ma gekk miki , en sem betur fer st vindur fr mestu bygginni. Flk veigrai sr ekki vi a spila golf og njta tsnisins golfvelli skammt fr ggnum vi Kilauea. Mesta sprengingin var svo skmmu fyrir dgun morguninn eftir, en san hefur svi rast mjg. Hvort allt pri ar s bi bili vita menn ekki svo gjrla en httustand er enn rkjandi. Askjan ar sem ggurinn er hefur eitthva veri a sga og er a til marks upp a kvika frist r kerfinu ekki lkt v sem var Brarbungu mean gaus utan jkuls.

Kilauea gosmkkur

- - -

Annars gerist ftt nttrunni sem ekki hefur gerst ur. Myndin hr a nean hefur birst va og er fr svipuum sta og s a ofan. ri 1924 var einnig lf og fjr Kilauea eldstinni me tluverri sprengivirkni og skufalli. Prbi flk ltt sr ekki brega og var mtt til a horfa herlegheitin r hfilega ltilli fjarlg me tilliti til vindttar.

Kilauea 1924

- - -

Heimildir: USGS, U.S. Geological Survey og Honululu Star Adviser Einnig m benda tarleg skrif og umrur vefnum: Volcano Caf

Fyrri pistlar um gosi Hawaii:
12. ma: Freatplnskt eytigos yfirvofandi Hawaii
6. ma:Astur skoaar Hawaii me hjlp korta.


mbl.is bum bjarga fr glandi hrauni
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Sasta frsla | Nsta frsla

Athugasemdir

1 Smmynd: Jn Steinar Ragnarsson

S einhverstaar a allar eyjarnar eru myndaar af einu eldfjalli, sem gs alltaf sama punkti en landreki veldur v a r poppa upp hver eftir annarri. etta eina eldfjall sem er merkilegt a v leyti a vera eins fjarri flekaskilum og hgt er, hefur poppa upp eyjum og fjllum sem flest eru neansjvar. Ef Google earth er skoa m sj essa punktalnu eyja og fjalla liggja alla lei upp Sberu, ll upprunin essum sama punkti.

Jn Steinar Ragnarsson, 21.5.2018 kl. 09:40

2 Smmynd: Emil Hannes Valgeirsson

m segja a hr s um eitt strt eldfjall um a ra. etta er raun mttulstrkur (heitur reitur) eins og vi erum me hr slandi. Svona mttulstrkar eru fastir punktar en jarskorpuflekarnir eru stugri hreyfingu yfir eim og v koma gosin upp njum stum me tmanum. Yngsta og eldvirkasta eyjan Hawaii eyjaklasanum er alltaf s sem er suaustast (ea austsuaustast) og engin tilviljun a mesta eldvirknin er einmitt suaustast essari austustu eyju enda frist Kyrrahfsflekinn norvesturtt.

Eldvirknin slandi tengist hinsvegar bi mttulstrk og flekaskilum. Flekarnir og flekaskilin frast yfir mttulstrknum okkar og v frist strkurinn me tmanum mia vi jarskorpuna austur. N er tali nokku vst a okkar mttulstrkur hafi komi undan Grnlandi svipuum tma og Norur-Atlantshafi var a opnast hr allra nyrst. fram m san rekja sgu okkar mttulstrks alla lei til Sberu eins og ennan vi Hawaii. Haraldur Sigursson hefur einmitt bent kenningu a fingu okkar mttulstrks megi rekja aftur um 250 milljn egar gfurleg flibasaltgos uru Sberu sem ollu einni af mestu fjldatrmingu jarsgunnar.

Annars kom g inn etta me Hawaii mttulstrkinn frslu um daginn og notai einmitt kort fr Google maps. g btti vi linkum hr lok pistilsins sem vsa a sem g hef veri a skrifa um etta n mnuinum.

Emil Hannes Valgeirsson, 21.5.2018 kl. 11:34

Bta vi athugasemd

Ekki er lengur hgt a skrifa athugasemdir vi frsluna, ar sem tmamrk athugasemdir eru liin.

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband